Ηταν μόνο μια άσκηση πειθαρχίας;

Συνέβη σε μια παραλία στην Καλιφόρνια. Σε μια πτήση των American Airlines. Αλλά και έξω από το υποθηκοφυλακείο Αθηνών, όπου στην πρεμιέρα της άρσης των περιοριστικών μέτρων σχηματίστηκαν ουρές χωρίς να τηρηθούν οι αποστάσεις ασφαλείας. Κι εκεί και αλλού, η επιστροφή στη ζωή μοιάζει να επιβάλλει τους δικούς της κανόνες – τόσο που αξίζει να αναρωτηθεί κανείς εάν η επόμενη ημέρα της καραντίνας δεν θα είναι προσαρμοσμένη στην υγειονομική ασφάλεια, αλλά στη ζωή όπως ήταν πάντοτε. Θα είναι ένας απείθαρχος συνωστισμός, ένα ατελείωτο στριμωξίδι.

Αν οι ουρές στο υποθηκοφυλακείο είναι μια εικόνα από το μέλλον, τότε δεν είναι καθόλου δύσκολο να φανταστεί κανείς αυτό το μέλλον στις εκκλησίες και τα σχολεία, τις πλατείες και τα καταστήματα, τις παραλίες και τα θερινά σινεμά. Οπως προκύπτει από το χθεσινό πρωθυπουργικό διάγγελμα, η ζωή σε καθέναν από αυτούς τους χώρους θα επιστρέψει σταδιακά. Σε καθέναν από αυτούς τους χώρους, όμως, φαίνεται πως τίποτε δεν θα γίνει σταδιακά. Οι εκκλησίες, τα σχολεία, τα καταστήματα και οι παραλίες απλώς θα γεμίσουν από κόσμο. Είναι η ίδια η δυναμική της ζωής που φαίνεται πως θα ξεπεράσει τους περιοριστικούς κανόνες της ερχόμενης Δευτέρας.

Είναι και η κόπωση που φέρνει ο φόβος. Ας μην εκτεθούμε σταδιακά στον ιό, ας εκτεθούμε όλοι μαζί να τελειώνουμε. Ας δοκιμάσουμε στην πράξη τη θεωρία της ανοσίας της αγέλης τώρα που ο ήλιος είναι δυνατός, οι υπεριώδεις ακτίνες του δείχνουν να σκοτώνουν τον ιό και η ημέρα που θα είναι έτοιμο το εμβόλιο πλησιάζει όλο και περισσότερο. Ας έχουμε πίστη στον Θεό, ας εμπιστευτούμε το ελληνικό καλοκαίρι και την καλή μας τύχη, ας ακούσουμε όλους εκείνους που λένε πως όλο αυτό ήταν πολύ κακό για το τίποτα.

Δεν είναι δύσκολο να εγγραφεί αυτή η εμπειρία στο συλλογικό υποσυνείδητο ως μια άσκηση πειθαρχίας και μόνο – αυτή για έναν «απείθαρχο λαό» δεν είναι από μόνη της μια νίκη; Αντίθετα, φαίνεται να είναι καταδικασμένα στην αποτυχία τα διαχωριστικά στα εστιατόρια και η μάσκα στον δρόμο από την ξαπλώστρα στο μπιτς μπαρ. Απόσταση δύο ή τριών μέτρων; Ναι, αλλά μόνο για εκείνους που παίζουν ρακέτες. Οι υπόλοιποι μπορούν να είναι όπως ήταν πάντοτε – ο ένας πάνω στον άλλον.

Τα υπόλοιπα, όπως και στην περίπτωση του υποθηκοφυλακείου Αθηνών, θα τα αναλάβει η οικονομία. Το δίλημμα εάν ο εστιάτορας θα πρέπει να θυσιάσει το ένα τρίτο των τραπεζιών ή τους μισούς του υπαλλήλους, ο χωρίς νόημα έλεγχος της οικονομικής δραστηριότητας εκεί όπου ο συνωστισμός δεν είναι απλώς φυσικός, αλλά και αναπόφευκτος, όπως στα στενοσόκακα των νησιών.

Θα φανεί από την ερχόμενη Δευτέρα. Η καραντίνα δεν ήταν μόνο απλή στη σύλληψη ως ιδέα, ήταν απλή και στην εκτέλεση. Αντίθετα, το σχέδιο της σταδιακής άρσης των μέτρων είναι πολύπλοκο από κάθε άποψη και ακόμη περισσότερο στην εκτέλεση απ’ ό,τι στη σύλληψη. Είναι ένα σχέδιο με πολύ λιγότερες πιθανότητες συμμόρφωσης, ή ακόμη και μηδαμινές, επειδή απαιτεί ακόμη περισσότερη προσαρμοστικότητα από τον εγκλεισμό και μάλλον μια προσαρμοστικότητα σχεδόν αδύνατη για τον δυτικό τρόπο ζωής – είτε τη ζει κανείς σε μια παραλία της Καλιφόρνιας είτε στο υποθηκοφυλακείο Αθηνών.