COVID-19: Κίνδυνοι και ανησυχίες για την ψυχική υγεία

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, 1,38 δισ. παιδιά είναι εκτός σχολείου ή προσχολικής φροντίδας, χωρίς πρόσβαση σε ομαδικές και άλλες δραστηριότητες λόγω της πανδημίας COVID-19. Οι γονείς προσπαθούν να εργαστούν εξ αποστάσεως ή δεν μπορούν να εργαστούν, φροντίζοντας ταυτόχρονα τα παιδιά τους και ζώντας σε καθεστώς αβεβαιότητας για τη διάρκεια της κρίσης. Ενώ για τους πολλούς αυτό είναι απαιτητικό, η κατάσταση είναι ακόμα δυσκολότερη για οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, πολυμελείς κ.λπ.

Η πανδημία COVID-19, δυνητικά τραυματική, αναμένεται να επηρεάσει και την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, και ιδιαίτερα των πλέον ευάλωτων ομάδων πληθυσμού. Διεθνώς δε διατυπώνονται οι ακόλουθοι κίνδυνοι και ανησυχίες ασθενών, οικογενειών και ψυχιάτρων παιδιών και εφήβων.

1. Η βία στην οικογένεια και η παιδική κακομεταχείριση πιθανό να αυξηθούν λόγω παρατεταμένης απομόνωσης. Hδη αναφέρεται τετραπλασιασμός περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας στην Κίνα τον Φεβρουάριο.

2. Η οικονομική κρίση που συνοδεύει την πανδημία θα μπορούσε και αναμένεται να έχει μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες που οδηγούν σε αυξημένες εντάσεις στην οικογένεια, βία, κατάχρηση ουσιών.

3. Η πανδημία πιθανό να επηρεάσει την εξέλιξη προβλημάτων ψυχικής υγείας λόγω καθυστερήσεων σε διαγνώσεις και θεραπείες. Προφανώς έχει ήδη επηρεάσει τις φυσιολογικές διαδικασίες θρήνου και πένθους σε οικογένειες που έχασαν μέλος τους και ιδιαίτερα σε εκείνες που η επαφή με το μολυσμένο άτομο είχε περιοριστεί, με αποτέλεσμα ενοχές, προβλήματα προσαρμογής, μετατραυματικό στρες και κατάθλιψη, σε ενηλίκους και παιδιά.

4. Για τη μεγάλη πλειονότητα των λιγότερο σοβαρών περιστατικών, η «συνέχεια στη φροντίδα» έχει διακοπεί, αφού πολλές συνεδρίες σε εξωτερική βάση έχουν αναβληθεί για λόγους ασφάλειας. Σε μελέτη 2.111 νεαρών της οργάνωσης Young Minds στο Ην. Βασίλειο, 83% ανέφεραν ότι η πανδημία χειροτέρεψε την κατάστασή τους ενώ 26% ότι δεν είχαν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

5. Οι ασυνόδευτοι και συνοδευόμενοι ανήλικοι πρόσφυγες είναι ομάδα υψηλού κινδύνου, αφού ο πληθυσμός γενικώς δεν έχει τις απαιτούμενες ιατρικές και ψυχιατρικές παροχές υγείας.

Οι ψυχίατροι παιδιών και εφήβων ενδιαφέρονται ιδιαίτερα στη διατήρηση και συνέχιση της συνεργασίας τους με τις οικογένειες που ήδη παρακολουθούν, κάνοντας χρήση της τηλεπαιδοψυχιατρικής. Επιπλέον, να μελετήσουν άμεσα, βραχυπρόθεσμα και μακροχρόνια, τις επιπτώσεις τόσο της ίδιας της πανδημίας όσο και του παρατεταμένου εγκλεισμού και των μέτρων κοινωνικής απομόνωσης. Τέλος, δε να υλοποιηθούν ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, δίνοντας προτεραιότητα στις πιο ευάλωτες ομάδες παιδιών και οικογενειών.

Ο Γεράσιμος Κολαΐτης είναι καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ, ΓΝΠ «Η Αγία Σοφία»