Πάσχα συντετριμμένο

Είναι σαν Πάσχα αλλά και δεν είναι. Αυτό το «σαν» που καλούμαστε όχι μόνο να διαχειριστούμε αλλά και να δημιουργήσουμε. Να το φτιάξουμε εκ του μηδενός. Χωρίς μπούσουλα, χωρίς μοντέλο εμπειρίας, χωρίς προηγούμενες αναφορές. Θυμάμαι πριν από πολλά χρόνια, για να ξεπεράσω έναν σχεδόν παγανιστικό φόβο μήπως κάνω γιορτές μόνη μου, κατέφυγα σε ένα είδος ομοιοπαθητικής. Παραπλάνησα φίλους και συγγενείς, έμεινα το βράδυ του Μ. Σαββάτου μόνη στο σπίτι, είδα την Ανάσταση από την τηλεόραση και έφαγα κινέζικο που ξεπάγωσα στον φούρνο μικροκυμάτων. Δεν είναι όμως το ίδιο μία, κατά φαντασία, εικονοκλασία των παραδόσεων (σιγά την επανάσταση δηλαδή) και μια κοινή συνθήκη που μεταβάλει τους συντελεστές της πραγματικότητας.

Το Πάσχα δεν είναι απλά η μεγαλύτερη γιορτή της Ορθοδοξίας. Είναι η μεγαλύτερη γιορτή της Ελλάδας. Που διατρέχει όλη της Ιστορία της και όλες τις εκφάνσεις της. Με ρίζες από την αρχαιότητα και προβολή έως το σύγχρονο lifestyle. Απόλυτα συνδεδεμένο με την ανοιξιάτικη αναγέννηση της φύσης. Από τα Ανθεστήρια της αρχαίας Αθήνας έως τα πρώτα καλοκαιρινά σύνολα στα σοκάκια της πασχαλιάτικης Μυκόνου. Η μεγάλη εαρινή μας σύναξη. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν, στη δεκαετία του 1960, μία ομάδα ελλήνων λογοτεχνών με επικεφαλής τη Μαρία Περ. Ράλλη (αδελφή της Κατίνας Παξινού) και τον Στρατή Μυριβήλη βρέθηκαν στη Στοκχόλμη ανάμεσα σε συμπατριώτες μας που κατοικούσαν εκεί και θέλησαν να τραγουδήσουν από κοινού ένα ελληνικό τραγούδι, αυτό που ήξεραν όλοι ήταν το «Αι γενεαί πάσαι».

Και τώρα τι; Ενα Πάσχα όπως δεν το έχουμε όχι μόνο ξαναζήσει αλλά και ούτε φανταστεί. Ενα «Εαρ μικρό έαρ βαθύ έαρ συντετριμμένο» όπως το περιγράφει ο Νίκος Καρούζος στο «Ασμα Μικρό» (μπορείτε να δείτε τον Μάνο Καρατζογιάννη να το απαγγέλλει στη σελίδα στο Facebook του υπουργείου Πολιτισμού). Χωρίς περιφορά Επιταφίου, αυτό το συγκλονιστικό τελετουργικό που δεν αφήνει ασυγκίνητους ακόμη και τους συνειδητά άθεους, χωρίς «Δεύτε λάβετε φως», χωρίς τραπέζια με συγγενείς και φίλους. Με e-keraki, διαδικτυακά τσουγκρίσματα αυγών, φιλιά μέσω βιντεοκλήσεων και πάρα πολλούς ανθρώπους εκεί μέσα που χωρίς να είναι μοναχικοί, θα αναγκαστούν να κάνουν Ανάσταση μόνοι τους.

Αντε βρε, όπως και να ‘ναι Πάσχα έχουμε. Και μια μοναδική ευκαιρία που υπερβαίνει ακόμη και το once in a lifetime, να το γιορτάσουμε διαφορετικά. Ισως και πιο ουσιαστικά. Να εγώ για παράδειγμα που μού κακοφαινόταν αν μία χρονιά δεν ήμουν στους Επιτάφιους της Σύρου, τσάτρα πάτρα ήξερα τα λόγια από τα εγκώμια της Θεοτόκου. Φέτος τα διάβασα και ανακάλυψα ένα σπουδαίο δημώδες «ψάλμα» που, σαν τα ηπειρώτικα μοιρολόγια, ξορκίζει το κλάμα με λέξεις που «μυρίζουν» άνοιξη όπως «γλυκύ», «έαρ», «κάλος», «μύρα».

Τι κι αν κάνουμε λοιπόν Ανάσταση στα μπαλκόνια μας; Αυτό το «Χριστός Ανέστη» που πιθανολογώ ότι θα ακουστεί στις γειτονιές της Ελλάδας το Μ. Σάββατο το βράδυ θα είναι το πιο αληθινό. Οπως το λέει ο Καρούζος «Αγγίζοντας αληθινά πουλιά στο έρεβος / αγγίζει νέους ουρανούς / η προσευχή του μάχη». Χρόνια μας πολλά.