«Η συμφιλίωση με {LF}το σκοτάδι που κρύβουμε»

Ο Ντέιβιντ Παρκ, γεννημένος το 1953 στο Μπέλφαστ της Βορείου Ιρλανδίας, είναι σήμερα ένας από τους πιο αναγνωρισμένους συγγραφείς της Βρετανίας, και όχι μόνο. Στο ένατο μικρό μυθιστόρημά του (γράφει κυρίως διηγήματα και νουβέλες) «Ταξιδεύοντας σε ξένη γη», αφηγείται την υπόγεια κρίση μιας οικογένειας, μέσα από το εσωτερικό βλέμμα ενός πατέρα.

Ο Τομ, φωτογράφος μυστηρίων (γάμοι, βαφτίσια), ξεκινά με το αυτοκίνητο από την οικία του στην Ιρλανδία για να φέρει πίσω τον άρρωστο γιο του που είναι φοιτητής στο Σάντερλαντ της Αγγλίας. Μέσα στο καταχείμωνο, με το χιόνι να πέφτει ασταμάτητα, ένας φαινομενικά συνηθισμένος μεσήλικας πατέρας τριών παιδιών, από το τιμόνι του οδηγού εξυφαίνει το κουβάρι της ζωής του. «Ο κόσμος παραμένει καλυμμένος, με τη ζωή μέσα του να οδηγείται σταδιακά στην ασφυξία, σαν τα πρόβατα που έχουν παγιδευτεί και στοιβάζονται μέσα σε αρχαία πέτρινα τείχη, και δεν μπορώ να τα τραβήξω προς την ελευθερία. Ολα είναι κρυμμένα, ακόμα και τα μυστικά που τ’ αγκαλιάζω σφιχτά για να τα εμποδίσω να βγουν στο φως…». Ενα οδοιπορικό στις διαστάσεις της απουσίας και τη θλίψη που επιφέρει. Τα φαντάσματα μιας ζωής έρχονται στο φως και ζητούν δικαίωση.

Η γραφή του Ντέιβιντ Παρκ αποτελεί διαμάντι χαμηλόφωνου κειμένου. Οι λέξεις θροΐζουν γεμάτες αισθήσεις στα αφτιά και τα μάτια του αναγνώστη, χωρίς να κουνούν το δάχτυλο. Η φυσικότητα του εσωτερικού μονολόγου που αντανακλά στο εξωτερικό – άγνωστο τοπίο – είναι άμεση και συγκινητική, χωρίς να κατρακυλά στο μελό.

Ο ιρλανδός συγγραφέας ψηλαφίζει το πένθος και συνάμα συνθέτει το πορτρέτο του «ανώνυμου» ανθρώπου της διπλανής πόρτας. Με τα απλούστερα των υλικών φτιάχνει ένα αμάλγαμα μνήμης και αναπάντεχης ζωής που ψάχνει εναγωνίως την εξιλέωση. Το βιβλίο θα μπορούσε να είναι μια μυθοπλαστική ραψωδία για το δράμα όσων μένουν και βλέπουν άλλους να φεύγουν. Εν προκειμένω, αγαπημένα πρόσωπα. Στην κουβέντα που ακολουθεί για το «Βιβλιοδρόμιο», ο Ντέιβιντ Παρκ μας λέει για την πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19) και τι ελπίζει για την επόμενη μέρα, αναλύοντας τις παραμέτρους του μυθιστορήματος. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ την πολύ καλή μετάφραση του συγγραφέα Νίκου Μάντη, που πέτυχε τον ρυθμό και την αναπνοή του μυθιστορήματος.

Πολλά ευρωπαϊκά κράτη βρίσκονται υπό καθεστώς lockdown. Τι σημαίνει για εσάς ένας σφραγισμένος κόσμος;

Η εικόνα ενός κόσμου κλινικά αεροστεγούς είναι η νέα πραγματικότητα αυτή τη στιγμή που μιλάμε. Μια αλλόκοτη παγκόσμια συνθήκη, που μας αποκόπτει από την δημόσιο χώρο και τη φυσικότητα της επαφής. Παρά την απομόνωση όμως θα εκτιμήσουμε, θέλω να πιστεύω, την άδολη ανάγκη για επικοινωνία και να επανεκτιμήσουμε την αξία της κοινότητας. Να ανοιχτούμε στον απέναντι από το μπαλκόνι ή την εξώπορτά μας δίχως υστεροβουλία. Επίσης είναι μια καλή ευκαιρία να σκεφτούμε πέρα από τον εαυτό μας και να μπούμε στη θέση του ιατρικού προσωπικού που επιχειρεί μέρα-νύχτα, του φτωχού δίπλα μας, των ανθρώπων που είναι τα στηρίγματα του κόσμου μας, εκείνων που φέρνουν καθημερινά τις προμήθειες της τροφής, εκείνων που μεταφέρουν τις πρώτες ύλες, εκείνων που μας παρέχουν απρόσκοπτα φως και νερό καθημερινά. Οταν τελειώσει αυτό, εύχομαι πραγματικά να οικοδομήσουμε πιο δίκαιες κοινωνίες.

Τι προσπαθεί να βρει ο Τομ, πατέρας τριών παιδιών και βασικός αφηγητής, στο μακρύ ταξίδι του μέσα στο χιόνι; Εναν χαμένο σκοπό;

Είναι ένα ταξίδι στο παγωμένο τοπίο του πόνου. Είναι ένα ταξίδι ανακάλυψης ενός είδους εξιλέωσης. Της κατάστασης εκείνης που ίσως επιτρέψει στον Τομ να συγχωρέσει τον εαυτό του. Κατά κάποιον τρόπο το βιβλίο είναι το οδοιπορικό ενός προσκυνήματος που καταλήγει σε ένα απόκοσμο μέρος, που κυριαρχείται από το τεράστιο άγαλμα του αγγέλου. Μερικές φορές οι λέξεις μοιάζουν ανεπαρκείς για να περιγράψουν το τι μας συμβαίνει. Κάποιες φορές μια φευγαλέα εικόνα, κάτι που αιχμαλωτίζει το βλέμμα, είναι ικανό να αναδεύσει μέσα μας τη συγκίνηση και έτσι να ξεκινήσει η αφήγηση για την ελπίδα.

Γράφετε ότι μας αρέσουν οι βολικές αλήθειες, για να αποφεύγουμε τις επώδυνες. Θέλει τελικά ο πατέρας να γράψει τη δική του ιστορία έτσι όπως τη νιώθει χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις;

Στο μυθιστόρημα προσπαθώ να βρω την αλήθεια μέσα από τις οδυνηρές πλευρές της. Χωρίς την αλήθεια δεν υπάρχει το αίσθημα της εξιλέωσης. Στην πατρίδα μου μετά την «Εποχή των ταραχών» (σ.σ.: ο συγγραφέας αναφέρεται στον μακροχρόνιο Εμφύλιο στη Βόρεια Ιρλανδία, όπως και στη διαμάχη με την Αγγλία), πολλοί άνθρωποι κράτησαν μέσα τους και από μια διαφορετική αφήγηση για το τι συνέβη. Τόσο στους ίδιους, όσο και στο κοντινό τους περιβάλλον. Ο Τομ πιστεύει πως θα πρέπει να ανακαλύψει τη δική του ιστορία και να μην αφήσει άλλους να την αλλοιώσουν. Θα πρέπει να την αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο, όσο τραγική κι αν είναι.

Το βιβλίο παρατηρεί από κοντά τους κυματισμούς της ανθρώπινης ψυχής. Θυμίζει το ποίημα της Εμιλι Ντίκινσον «Η Ωρα του Μολυβιού». Πώς ξεπαγώνει η συνείδηση από τις ενοχές της;

Η Ντίκινσον το είπε πολύ σωστά. Σας εξομολογούμαι ότι μερικές φορές αισθάνομαι ενοχές που κατέθεσα στο χαρτί κάτι τόσο λυπημένο. Ομως θέλω να πιστεύω ότι άγγιξα και τη χορδή της αισιοδοξίας. Την καλοσύνη στα αισθήματα, στο πώς έχουμε την ανάγκη να βοηθήσουμε τον άλλον. Η ομορφιά του χιονιού που κυριαρχεί στο βιβλίο, το σκάψιμο του αφηγητή στον εαυτό του, μεταμορφώνουν τις εσωτερικές διαδρομές της συνείδησης. Σκοπός μου ήταν να φτάσω σε έναν ικανό προορισμό, παρά τις δυσκολίες του ταξιδιού. Τα ερέβη που κρύβουμε μας φοβίζουν. Χρειάζεται να συμφιλιωθούμε μαζί τους και να αποκαλυφθούμε με όλη τη χάρη και τα ελαττώματά μας.

Ποιος είναι ο στόχος σας ως συγγραφέα σε ένα περιβάλλον μαζικής εικόνας;

Να ψυχαγωγήσω κατ’ αρχάς. Οχι να προσφέρω «λύσεις», αλλά να σχηματίσω κάτι που θα διεγείρει τις αισθήσεις. Να μοιραστώ με τον αναγνώστη ένα μέρος των εμπειριών μου. Αυτό και μόνο θέλω πραγματικά.

{1BSYG}Ντέιβιντ Παρκ{1BSYG}{CR}{2BTIT}«Ταξιδεύοντας {LF}σε ξένη γη»{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφ. Νίκος Μάντης{CR}Εκδ. Gutenberg, σελ. 240, {3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 14 ευρ{4BTIM}ώ