Η ιστορία του μοναδικού πορτρέτου

Στο αριστερό του χέρι κρατάει το χειρόγραφο με τη Missa Solemnis. Στο δεξί το μολύβι για σημειώσεις. Κοιτάζει μπροστά, σε άγνωστη κατεύθυνση, σαν να αναζητεί την πολυπόθητη έμπνευση. Στο φόντο διακρίνονται τα ίχνη ενός δάσους. Και ο ίδιος επιβάλλεται σαν δύναμη της φύσης. Είναι το μοναδικό πορτρέτο για το οποίο ο Μπετόβεν κάθισε μπροστά σε ζωγράφο, τον Γιόζεφ Καρλ Στίλερ, πριν από δύο αιώνες. Αυτή θα ήταν η εικόνα που θα αναπαραγόταν σε διαφορετικές εκδοχές από το 1820 ως τον Αντι Γουόρχολ και τις γραφιστικές εμπνεύσεις των ημερών μας.

Ο Μπετόβεν δεν ήθελε καν το πορτρέτο. Εγινε μοντέλο του Στίλερ τέσσερις φορές, μεταξύ του Φεβρουαρίου και του Απριλίου του 1820, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει το θέλημα των πατρόνων του, του Φραντς και της Αντονι Μπρεντάνο (η πιθανότερη αποδέκτρια της αποστολής «Αθάνατη αγαπημένη» του συνθέτη, σύμφωνα με τον αμερικανό ψυχολόγο Μάιναρντ Σόλομον). Μετά την απόκτησή του από την Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης, το πορτρέτο πέρασε στην κυριότητα του Βίλχελμ Σπορ και στη συνέχεια της κόρης του Ροζαλί. Με τη σειρά της εκείνη το παρέδωσε το 1909 στον Χένρι Χίνρικσεν, ιδιοκτήτη του μουσικού οίκου C.F. Peters, ο οποίος κυνηγούσε για χρόνια το «άγιο δισκοπότηρο» των μουσικών κειμηλίων. Θα μείνει στην κατοχή του μέχρι τη Νύχτα των Κρυστάλλων, το Νοέμβριο του 1938, όταν το σπίτι και η επιχείρησή του λεηλατούνται από τους ναζί, αν και ο ίδιος λείπει στη Βιέννη με τη γυναίκα του Μάρθα. Το πορτρέτο του Μπετόβεν ενθουσιάζει τους καπηλευτές της Ιστορίας, που την ξαναγράφουν ώστε ο συνθέτης να περιγράφεται σαν μουσηγέτης ενός λαού (Volk) που αναζητεί τον Φύρερ. Τελικά, ο Χίνρικσεν συλλαμβάνεται στις Βρυξέλλες τον Σεπτέμβριο του 1942 και εξοντώνεται σε έναν από τους θαλάμους αερίων του Αουσβιτς – Μπίρκεναου.

Μετά τον πόλεμο ο γιος του, Βάλτερ, αξιωματικός του αμερικανικού στρατού, επιστρέφει στη Λειψία, ανακτά την ιδιοκτησία της πατρικής επιχείρησης – η οποία τελικά κρατικοποιείται από τη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας – και παίρνει πίσω το πορτρέτο του Μπετόβεν. Εκτοτε κοσμεί το γραφείο του στο παράρτημα της C.F. Peters στη Νέα Υόρκη. Το 1981 δημιουργείται ένα αντίγραφο και το πρωτότυπο πωλείται στην «πηγή»: στην Οικία Μπετόβεν της Βόννης.

Δ.Δ.