Ο κορωνοϊός και το αύριο του ΕΣΥ

Εστιάζοντας ήδη στην επόμενη μέρα μετά την πανδημία, το κράτος, πέρα από όλα τα άλλα, θα χρειαστεί να σκεφτεί και να χρηματοδοτήσει τον εξοπλισμό, την εξέλιξη, την αναγέννηση των συστημάτων Υγείας. Μια πιο ενεργός εμπορική και βιομηχανική πολιτική ίσως αποτελεί μέρος του μέλλοντός μας, ώστε να υπάρξει σε μεγαλύτερο βαθμό εγχώρια παραγωγή φαρμάκων και ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού.

Η πολιτεία υπήρξε άτολμη κάθε φορά που νομοθετούσε παρεμβάσεις στην υγεία, με εξαίρεση την αρχική «θεσμοποίηση» του ΕΣΥ επί Αυγερινού και τη μεταρρύθμιση Παπαδόπουλου. Αποτέλεσμα, η παγίωση τουλάχιστον τεσσάρων διαφορετικών συστημάτων υγείας, στεγανών μεταξύ τους: των στρατιωτικών, των πανεπιστημιακών, των ιδιωτών και τέλος των πολλών, το ΕΣΥ που ξέρει ο κόσμος, που το καθένα λειτουργεί στο δικό του πλαίσιο. Γι’ αυτό, για να αντιμετωπιστεί η κρίση, η πολιτεία, ο επίσημος διαχειριστής της, μετατράπηκε σε διαπραγματευτή με τα στρατιωτικά νοσοκομεία και με τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, ενώ καθοδηγείται από τα πανεπιστημιακά τμήματα (που ευτυχώς, λειτουργούν μέσα στα δημόσια νοσοκομεία, σε αντίθεση με τα στρατιωτικά ή με τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, με δικούς τους όρους), για κρεβάτια και στοιχειώδη βοήθεια.

Ιδιαίτερα στο ΕΣΥ, ο ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός βρίσκεται πλέον στα όριά του: το νέο, βιολογικά και μαθησιακά ιατρικό δυναμικό αποδυναμώνεται, το ίδιο και το νοσηλευτικό δυναμικό, ενώ καταρρέουν δομές, εγκαθίστανται ιδρύματα με γνώμονα την πίεση που ασκούν κάθε φορά τοπικοί «παράγοντες»… Ελλείπει, επίσης, η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών υγείας. Τα ΤΕΠ των νοσοκομείων συνεχίζουν να παίζουν αυτόν τον ρόλο: αλήθεια έχει κανένας προσπαθήσει να συνταγογραφήσει φάρμακα αυτές τις ημέρες;

Οι έως σήμερα οδηγίες αντιμετωπίζουν την κρίση της πανδημίας, για τον έλεγχο εξάπλωσης της οποίας πρέπει να είμαστε περήφανοι. Επρεπε όμως ήδη να έχουμε δρομολογήσει την επόμενη ημέρα. Είναι εφικτό. Διότι καλά είναι τα χειροκροτήματα, οι έπαινοι και τα τραγούδια, αλλά δεν φτάνουν. Χρειάζονται επενδύσεις.

Οι επενδύσεις στην υγεία εκτός των άλλων δεν φέρουν επιπλέον βάρη από περασμένα χρόνια. Τα νοσοκομεία είναι τα εργοστάσια της υγείας, κι οι δαπάνες για έρευνα, γιατρούς και νοσηλευτές είναι μια επένδυση που μπορεί να αποδώσει: όχι μόνο επειδή η χώρα πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένη για επόμενες κρίσεις πανδημιών, αλλά και επειδή θα είναι πιο υγιής και παραγωγικός ο πληθυσμός. Τέλος, το κράτος δεν θα υπάρχει ανάγκη να «μετακινεί» τον προστατευτικό εξοπλισμό για το προσωπικό του από ίδρυμα σε ίδρυμα ανάλογα με τις προκύπτουσες ανάγκες – και τις επιθυμίες των παραγόντων (το έχουμε δει και αυτό).

Μια ακροτελεύτια παρατήρηση. Η πολιτεία οφείλει κάτι που αρνούνταν πεισματικά όλα τα προηγούμενα χρόνια: χρειάζεται να κάνει επαγγελματικά θελκτικό τον χώρο της υγείας. Οποιος νομίζει ότι η τωρινή κρίση θα τελειώσει και τέρμα, νομίζω ότι δεν έχει συναίσθηση της πραγματικότητας. Οι κύκλοι, από τον ίδιο κορωνοϊό ή άλλους ιογενείς παρόμοιους παράγοντες, θα συνεχίζονται στο μέλλον, πιθανόν με διαλείμματα. Γι’ αυτό είναι απαραίτητες οι πολιτικές που θα προσφέρουν μόνιμες, εύκολα προσαρμοζόμενες και επιστημονικά τεκμηριωμένες λύσεις. Το εκάστοτε κυβερνητικό σχήμα και οι επιτελείς της υγείας δεν μπορούν να εφησυχάζουν καλύπτοντας μόνο τις εκκρεμότητες της δικής τους θητείας. Είναι ανάγκη να σκεφτούμε με προοπτική.

Ο Στάθης Λάζαρης είναι διευθυντής της Β’ Καρδιολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ