Πανδημικός σοσιαλισμός

Εισάγοντας ένα μοναδικά καταστροφικό σοκ τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση, η πανδημία του COVID-19 ανέτρεψε σε μία νύχτα πολλές ιδεολογικές συζητήσεις. Ξαφνικά, η εκτεταμένη κρατική παρέμβαση στην οικονομία κατέστη αναγκαία για να σωθεί ο καπιταλισμός της αγοράς, ο οποίος είναι απίθανο να παραμείνει αλώβητος.

Ακόμη και με κρατική στήριξη, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δραματικές ελλείψεις εσόδων λόγω των διαταραχών που συνδέονται με την κρίση στο εργατικό δυναμικό, της εγχώριας και εξωτερικής ζήτησης και των αλυσίδων εφοδιασμού σε όλα τα επίπεδα. Εδώ, το κράτος θα μπορούσε να εισέλθει ως αγοραστής ύστατης ανάγκης ή θα μπορούσε να παράσχει πιστωτικές εγγυήσεις σε εταιρείες με προβλήματα. Μια τέτοια πίστωση θα μπορούσε να μετατραπεί σε μετοχές, είτε αμέσως είτε μετά την ολοκλήρωση της κρίσης, με τη μορφή προνομιούχων μετοχών χωρίς δικαίωμα ψήφου.

Οι μεγάλες εταιρείες είναι εξίσου πιθανό να επηρεαστούν από τις διαταραχές της ζήτησης και τις αλυσίδες εφοδιασμού, όπως και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι αυτοαπασχολούμενοι ή οι εργαζόμενοι στο γραφείο. Δεδομένης της αύξησης του χρέους των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών πριν από την πανδημία και ελλείψει κρατικών παρεμβάσεων, θα μπορούσαμε εύκολα να δούμε ένα κύμα εταιρικών αθετήσεων χρέους και αφερεγγυότητας.

Ο νέος σοσιαλισμός θα έχει διεθνή διάσταση. Η Ιταλία, για παράδειγμα, θα χρειαστεί υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας ή μέσω της έκδοσης ομολόγων κορωνοϊού της ευρωζώνης.

Μεταξύ αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, οι αγορές χρέους περιορίζουν ήδη την ικανότητα πολλών τέτοιων χωρών να παρέχουν δημοσιονομική στήριξη. Η αντιμετώπιση αυτών των περιορισμών με περισσότερες ξένες ενισχύσεις από προηγμένες οικονομίες – συμπεριλαμβανομένης μιας στοχοθετημένης αύξησης των Ειδικών Τραβηκτικών Δικαιωμάτων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – θα ήταν η ηθικά ορθή και οικονομικά καλή απάντηση. Οπως δείχνει η τροχιά της κρίσης COVID-19, οι καπιταλιστικές οικονομίες της αγοράς θα δώσουν τη θέση τους, τουλάχιστον προσωρινά, σε μια αυτοσχέδια μορφή σοσιαλισμού που αποσκοπεί στην αποκατάσταση των εισοδηματικών ροών για τα νοικοκυριά και των ροών εσόδων για τις επιχειρήσεις. Στη συνέχεια, θα δούμε αν οι συνέπειες αυτού του πειράματος με τον σοσιαλισμό διαρκέσουν πολύ περισσότερο ακόμη και μετά το τέλος της πανδημίας.

Ο Βίλεμ Μπούιτερ είναι πρώην οικονομολόγος της Citigroup και καθηγητής στο Columbia University