Η πολιτεία οφείλει να προστατεύσει {LF}το αγαθό {LF}της ζωής

Η ιστορία μας έχει διδάξει ότι η κρίση είναι μια ευκαιρία να ξανασκεφτούμε αυτά που ξέραμε, αυτά που πιστεύαμε και να τα δούμε από την αρχή. Είναι αναμφισβήτητο γεγονός πως τα δικαιώματα περιορίζονται, κυρίως γιατί εξαρτώνται από αυτό που βασικά επλήγη, την ελευθερία της διακίνησης. Παράλληλα, όμως, σε ποια έκταση προσβάλλονται; Για ποιο λόγο; Το κράτος δικαίου συνεχίζει να ισχύει, το δημοκρατικό πολίτευμα λειτουργεί ομαλά. Δεν βλέπω γιατί τόση μεγάλη αγωνία. Οι περιορισμοί είναι προσωρινοί. Δεν αφορούν ορισμένα άτομα ή ομάδες, αλλά όλους μας. Τα μέτρα δεν εκφράζουν μόνο μια δική μας ανάγκη, αλλά αυτήν την ανθρωπότητας. Πέρα από το αγαθό της υγείας, αυτό που διακυβεύεται είναι η ζωή. Εχουμε μια υπαρξιακή κρίση. Με αυτήν τη διακινδύνευση της ζωής, πρέπει να ξανασκεφτούμε αν το ίδιο το Σύνταγμα την εξασφαλίζει. Η απάντησή μου είναι κατηγορηματική: ναι, έστω κι αν δεν το λέει ρητά, το ορίζει.

Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η ελευθερία και η ζωή είναι αγαθά. Η ζωή όλων, χωρίς διάκριση. Για να είσαι πρόσωπο, πρέπει να είσαι ζωντανός. Η βιολογική υπόσταση του ανθρώπου, η βιολογική του αυτονομία, η δυνατότητά του να ορίζει τα δικαιώματά του προϋποθέτει το αγαθό της ζωής. Η πολιτεία οφείλει να την προστατεύσει. Αλλά πολιτεία είμαστε κι εμείς. Το κράτος δεν είναι έξω από εμάς, είμαστε μέρος ενός οργανωμένου συνόλου. Στη διάταξη 5, παρ. 1 του Συντάγματος λέει ότι η ατομική ελευθερία δεν πρέπει να προσβάλει τα δικαιώματα των τρίτων.

Τι σημαίνει αυτό; Αν εγώ έχω δικαίωμα στη ζωή, έχει και ο απέναντί μου. Υπάρχει μια αμοιβαία εξάρτηση των δικαιωμάτων. Από τις θεμελιώδεις αξίες του δημοκρατικού και φιλελεύθερου συνταγματισμού είναι η αξία της αλληλεγγύης. Αυτή συνεπάγεται ευθύνες: η πολιτεία με αναγνωρίζει και μου εγγυάται το δικαίωμα του αυτόνομου και υπεύθυνου ατόμου. Αυτό το πρότυπο καθιερώνει το Σύνταγμα και από αυτή τη σκοπιά θα πρέπει να ερμηνεύουμε τα δικαιώματά μας. Με τη σειρά της, εκείνη οφείλει να ακούει τους ειδικούς. Υπό αυτή την έννοια, έκανε πολύ καλά και πήρε τα μέτρα.

Ο Αντώνης Μανιτάκης είναι ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου