Σολομώντειος λύση {LF}με 540 δισ. ευρώ

Μετά τον ευρωπαϊκό καβγά, η σολομώντειος λύση. Μπορεί να πήρε πάνω δύο 24ωρα, με οργιώδες παρασκήνιο και έντονες αντεγκλήσεις, όμως Βορράς και Νότος έδωσαν τα χέρια και η Ευρωπαϊκή Ενωση έκανε ένα πρώτο, μικρό βήμα προς τη συλλογική αντιμετώπιση της μεγαλύτερης κρίσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το πακέτο στήριξης τριών σημείων, ύψους 540 δισ. ευρώ, που αποφάσισαν οι υπουργοί Οικονομικών, είναι ρεκόρ για την ιστορία του μπλοκ. Οι αγορές όμως το βλέπουν ως μικρό για να αντιμετωπιστεί το ωστικό κύμα που απειλεί την οικονομία. Η Ελλάδα μπορεί να λάβει μία συνολική ενίσχυση που μπορεί να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ, ενώ το συνολικό ευρωπαϊκό οπλοστάσιο, μαζί με τις νομισματικές, δημοσιονομικές και χρηματοδοτικές παρεμβάσεις, φτάνει σε αξία το 1 τρισ. ευρώ. Δεν έλειψε πάντως η «δημιουργική ασάφεια» του κειμένου των υπουργών Οικονομικών και ρίχνει τεχνηέντως το μπαλάκι στους ευρωπαίους ηγέτες για να γράψουν το «εγχειρίδιο χρήσης» του νέου «χρηματοδοτικού εργαλείου», δηλαδή τις λεπτομέρειες λειτουργίας αυτών των ροών, όπως και τους όρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των στρατοπέδων, δηλαδή του βόρειου μπλοκ, με εκπρόσωπο την Ολλανδία, και του νοτίου, με μπροστάρη την Ιταλία, προκάλεσε τα χειροκροτήματα των υπουργών. Είχαν προηγηθεί μαραθώνιες διπλωματικές συζητήσεις, με τη Γαλλία και τη Γερμανία να μεσολαβούν για να πέσουν οι τόνοι, αλλά κυρίως να καμφθούν οι αντιρρήσεις της Χάγης που έβαζε ανελλιπώς μπαρούτι στις συνομιλίες, ζητώντας αυστηρούς όρους.

Εγινε αντιληπτό ότι η Ενωση δεν μπορεί πάλι να απογοητεύσει τους πολίτες, πράττοντας όπως έκανε στην κρίση του 2009. Ειδικά σε αυτή την περίπτωση – μιας υγειονομικής παγκόσμιας κρίσης – τα θρίλερ εγωισμών δεν επιτρέπεται να επαναλαμβάνονται. Ενδεικτική η στάση του Μάριο Σεντένο. Ο πρόεδρος του Eurogroup δήλωσε μετά την τηλεδιάσκεψη σε απολογητικό ύφος: Μας πήρε ώρες, αλλά το κάναμε (we did it). Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά από την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Οταν η ευρωζώνη έκανε πολύ λίγα, πολύ αργά (too little, too late).

Το πακέτο «τρία σε ένα» περιλαμβάνει κατ’ αρχάς το «Ταμείο για τους εργαζομένους» (SURE), δηλαδή ενισχύσεις 100 δισ. ευρώ από την Κομισιόν, με στόχο να στηριχθούν τα εθνικά συστήματα και να προστατευτεί η απασχόληση. Εκκρεμεί η νομοθετική διαδικασία, καθότι είναι ανοιχτό το αν θα καλύπτει ανάγκες μόνο επιδομάτων ή και τόνωσης ασφαλιστικών. Ο δεύτερος πυλώνας είναι τα χαμηλότοκα δάνεια για τις επιχειρήσεις, ύψους 200 δισ. ευρώ, από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Επιπλέον, προβλέπει χρηματοδοτικές γραμμές, ύψους 240 δισ. ευρώ, από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (από τα 420 δισ. ευρώ που διαθέτει) για δαπάνες που αφορούν μόνο το έμμεσο ή άμεσο κόστος αντιμετώπισης της πανδημίας.

Η μάχη για τους όρους των δανείων

Η συμφωνία για το ταμείο αποκατάστασης είναι μια νίκη για τις χώρες του Νότου, όπως τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία, οι οποίες ασκούσαν ισχυρές πιέσεις για να χρηματοδοτηθούν μέσω των κοινών εκδόσεων χρέους. Η λέξη ευρωομόλογο έχει φύγει από το τραπέζι και αντικαταστάθηκε, στο κοινό ανακοινωθέν του Eurogroup, από τη φράση «καινοτόμα χρηματοπιστωτικά μέσα», στο πλαίσιο του συμβιβασμού που έκαναν οι άλλες χώρες, όπως η Ολλανδία και η Γερμανία. Οδήγησε στη σολομώντεια λύση για ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, όπου η μορφή και οι όροι του παραπέμφθηκαν να οριστικοποιηθούν στη Σύνοδο Κορυφής.

Η άλλη μεγάλη «καυτή πατάτα» ήταν οι όροι των χαμηλότοκων δανείων από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης. Από τη μία η Ολλανδία και η Γερμανία ζητούσαν όρους Μνημονίων και από την άλλη Ιταλία και Ισπανία δάνεια δίχως όρους. Η συμφωνία κατέληξε κάπου στη μέση, δηλαδή τα δάνεια θα αφορούν μόνο δαπάνες για την Υγεία. Ωστόσο, για οποιαδήποτε άλλη ανάγκη το κράτος που θα αιτηθεί δάνειο θα δέχεται και όρους. Εν ολίγοις, ανοίγει έναν δρόμο όρων Μνημονίου, οι λεπτομέρειες των οποίων θα φανούν τις επόμενες δύο εβδομάδες.