Η διεθνής των καθυστερημένων

Είναι σαν να συμπύκνωσαν ή να άλλαξαν τη σειρά στα πέντε στάδια που, σύμφωνα με τους ψυχολόγους, συνοδεύουν το πένθος και την απώλεια. Πρώτα η άρνηση, μετά ίσως η διαπραγμάτευση, στο τέλος πάντως η αποδοχή. Τι μένει; Ο θύμος; Η κατάθλιψη; Το καθένα μόνο του ή και τα δύο μαζί; Θα φανεί. Ο δρόμος, λένε οι ειδικοί, είναι ακόμη μακρύς. Τα γεγονότα όμως είναι πεισματάρικα. Και αυτή η διεθνής των καθυστερημένων συγκροτήθηκε σε πείσμα των πεισματάρικων γεγονότων.

Ακόμη πιο παράδοξα, αυτή η διεθνής δεν είναι πολιτικά και ιδεολογικά ομοιογενής. Δεν είναι καν πολιτισμικά. Συμμετέχουν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπόρις Τζόνσον, δύο ηγέτες που μοιάζουν να εκλέχτηκαν για να θυμίζουν πως αυτοί οι καιροί είναι πραγματικά αλλόκοτοι. Συμμετέχει όμως και ο Πέδρο Σάντσεθ, ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας. Αλλά και ο Στέφαν Λεβέν, ο Σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός της Σουηδίας, το σουηδικό μοντέλο του οποίου αρχίζει να αμφισβητείται τώρα που στην πρωτεύουσα της χώρας του παρατηρείται ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων.

Πώς έκαναν ένα τόσο μεγάλο λάθος όλοι αυτοί μαζί; Βλέπει πιο εύκολα κανείς την παγίδα του δογματισμού στην οποία έπεσαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας. Για τον Τραμπ ο ιός ήταν τόσο μακριά όσο η Κίνα και τόσο ξένος όσο ένας Κινέζος της επαρχίας Γιουχάν. Το δόγμα του απομονωτισμού ήταν εκεί, στον Λευκό Οίκο, για να θεραπεύσει πάσα νόσο. Στη Βρετανία ο Τζόνσον δεν είχε παρά να μείνει προσηλωμένος στο δόγμα του βρετανικού εξαιρετισμού – το «Νησί» δεν είναι ο υπόλοιπος κόσμος, στο «Νησί» τα πράγματα γίνονταν πάντα αλλιώς και το αλλιώς τώρα ήταν η θεωρία της ανοσίας της αγέλης.

Χρειάστηκε λίγος χρόνος και το πείσμα των γεγονότων για να βρεθεί ο Τραμπ αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Για να περάσει από την ψευδαίσθηση πως αρκεί λίγη πίστη στον απομονωτισμό για να μείνει απρόσβλητο ένα έθνος, στον φόβο πως οι απώλειες στη χώρα του θα συγκριθούν κάποια στιγμή με εκείνες των δύο παγκοσμίων πολέμων – των φονικότερων πολέμων στην Ιστορία. Είναι το ίδιο πείσμα που φέρνει τη Βρετανία σχεδόν στην ίδια θέση με εκείνη που είχε βρεθεί στη Δουνκέρκη ογδόντα χρόνια νωρίτερα. Πώς μετατρέπεις μια ήττα σε νίκη; Μόνο που εκείνη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μια ήττα ηρωική, σχεδόν επική. Ενώ αυτή είναι πελιδνή, τουλάχιστον όσο πελιδνός εμφανίστηκε στους συμπολίτες του ο Τζόνσον, ο πρώτος ηγέτης που έπεσε ο ίδιος θύμα του ιού.

Τηρουμένων των αναλογιών, είναι ο ίδιος ο δογματισμός στον οποίο προσκολλήθηκε η ελλαδική Εκκλησία πριν το πείσμα εκείνων που συνέβησαν και ο φόβος για εκείνα που μπορεί να συμβούν πείσουν τους ιεράρχες πως οι ναοί μπορούν να προσφέρουν πολλά πράγματα στους πιστούς αλλά πάντως όχι ανοσία. Αλλά οι αδογμάτιστοι Ισπανοί και Σουηδοί; Γιατί οι πρώτοι έχασαν πολύτιμο χρόνο για να συζητούν εάν θα έπρεπε ή όχι να διαδηλώσουν για τα δικαιώματα των γυναικών και οι δεύτεροι δεν έκαναν τουλάχιστον ό,τι οι σκανδιναβοί γείτονές τους; Πώς την πάτησαν; Οι απαντήσεις κάποια στιγμή θα δοθούν. Γιατί όταν κυβερνά κανείς, δεν αρκεί να οργιστεί για να ξεμπερδέψει ούτε να βουτηχτεί στην κατάθλιψη. Αργά ή γρήγορα έρχεται η ώρα του απολογισμού.