Υπερτασικοί ασθενείς {LF}και λοίμωξη από τον COVID-19

Προκαταρκτικά επιστημονικά δεδομένα από τους επιδημιολόγους της Κίνας που βασίσθηκαν στη μόλυνση από τον κορωνοϊό στη επαρχία WUHAN έδειξαν ότι οι ασθενείς με σοβαρή μόλυνση ή που απεβίωσαν ήταν κατά βάση μεγάλης ηλικίας, είχαν υπέρταση σε ποσοστό (30%-50%) και σακχαρώδη διαβήτη (20%-25%), στεφανιαία νόσο (10%-20%) και διαταραχές πηκτικότητας του αίματος (αυξημένα  D-dimer). Φαίνεται όμως ότι αυτή η συσχέτιση της υπέρτασης εξηγείται από τον υψηλό επιπολασμό της υπέρτασης στα άτομα μεγάλης ηλικίας.

Προς την κατεύθυνση αυτή η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης αλλά και η ευρωπαϊκή καρδιολογική εταιρεία δημοσίευσαν τη επίσημη θέση τους στο θέμα αυτό (https://www.eshonline.org/spotlights/esh-statement-on-covid-19) που συνοψίζεται στο ότι δεν υπάρχει καθαρή απόδειξη ότι η υπέρταση αυτή καθεαυτή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης με COVID-19. Συνεπώς οι υπερτασικοί ασθενείς θα πρέπει να ακολουθούν τις ίδιες προφυλάξεις με τους συνομηλίκους τους και τους έχοντες ίδιο προφίλ συνοσηροτήτων.

Ενα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι εάν υπάρχει κοινός μηχανισμός δράσης του κορωνοϊού με τα νευροορμονικά συστήματα που εμπλέκονται στους μηχανισμούς της υπέρτασης.

Σήμερα γνωρίζουμε πως ο SARS-CoV2 (COVID-19) χρησιμοποιεί το μετατρεπτικό ένζυμο τύπου-2 (ACE-2) ως κυτταρικό υποδοχέα για την είσοδό του στα κύτταρα: στον πνεύμονα προκαλώντας πνευμονία ή στην καρδιά προκαλώντας μυοκαρδίτιδα. Το ίδιο όμως μετατρεπτικό ένζυμο -2 της αγγειοτενσίνης (ACE-2) (το ομόλογο δηλαδή του γνωστού ACE που μετατρέπει την Ang Ι σε Ang ΙΙ) παίζει σπουδαίο ρόλο στο σύστημα ρενίνης αγγειοτασίνης που είναι βασικός ρυθμιστής της καρδιακής λειτουργίας και της ομοιοστασίας της αρτηριακής πίεσης. Δημιουργήθηκαν συνεπώς εύλογα ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο που μπορεί να παίζει αυτό το ένζυμο σε καρδιαγγειακές παθήσεις σε καταστάσεις νόσησης από τον COVID-19. Τα πειραματικά αλλά και πολύ περισσότερο τα κλινικά δεδομένα είναι περιορισμένα και εν πολλοίς αντικρουόμενα μεταξύ τους. Ετσι, δημιουργήθηκε η υπόθεση ότι ενδεχομένως φαρμακευτικές αγωγές για την υπέρταση, την καρδιακή ανεπάρκεια κ.λπ. που μπορεί να αυξάνουν τη συγκέντρωση του ACE2, μπορεί να διευκολύνουν την ανάπτυξη σοβαρής ή/και θανατηφόρου λοίμωξης από COVID-19.

Η θεραπεία με αναστολείς του συστήματος ρενίνης αγγειοτασίνης, όπως επί παραδείγματι οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (αΜΕΑ) ή οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτασίνης (ARBs) αποτελούν σήμερα τον πυρήνα του αλγορίθμου της θεραπείας της αρτηριακής υπέρτασης και της καρδιακής ανεπάρκειας, όπως αυτό αποτυπώνεται στις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης (ESH), που εκδόθηκαν το 2018. Μελέτες σε ζωικά μοντέλα έδειξαν πως η χρήση αναστολέων του συστήματος αυτού μπορούν δυνητικώς να αυξήσουν την έκφραση του ACE2, ενώ τέτοια δεδομένα είναι πολύ περιορισμένα που να επιβεβαιώνουν την υπερέκφραση των ACEI-2 στους ανθρώπους μετά τη χορήγηση αναστολέων του συστήματος ρενίνης αγγειοτασίνης.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και δεδομένα που υποστηρίζουν ότι φαρμακολογικές παρεμβάσεις σε ζωικά μοντέλα με τη χρήση αναστολέων του συστήματος ρενίνης αγγεοιοτασίνης έχουν δείξει προστατευτικά οφέλη σε βλάβες του πνεύμονα και σε μοντέλα ιογενών λοιμώξεων. Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις η χρήση των αναστολέων του συστήματος αυτού θα μπορούσε να προασπίζει έναντι της παθογονικότητας του ιού σε ασθενείς που πάσχουν από τον COVID-19.

Σήμερα η θέση όλων των επιστημονικών φορέων συμπίπτει με την άποψη ότι η θεραπεία των ασθενών που λαμβάνουν αΜΕΑ ή αναστολείς των υποδοχέων αγγειοτασίνης πρέπει να συνεχίζεται κανονικά σύμφωνα με τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών. Τα υπάρχοντα δεδομένα δεν υποστηρίζουν υπεροχή ή υστέρηση όσον αφορά τη δράση των αΜΕΑ ή των αναστολέων των υποδοχέων αγγειοτασίνης σε ασθενείς με μόλυνση από τον COVID-19.

Συμπερασματικά, η θεραπεία των ασθενών με υπέρταση και άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις πρέπει να μη διακόπτεται ή να παραμελείται με αφορμή την πανδημία του κορωνοϊού. Με τις κατάλληλες προφυλάξεις και την πιστή εφαρμογή από όλους μας των οδηγιών που δίνει ο ΕΟΔΥ και η επίσημη πολιτεία, η πανδημία του κορωνοϊού θα περάσει και η ζωή μας θα επανέλθει στους φυσιολογικούς ρυθμούς.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ