Το «μαξιλάρι» μάς κρατά εκτός κάδρου… exit

Η έρευνα για τις πανδημίες δείχνει ότι έχουν μακροχρόνιες δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις, κυρίως επειδή οι άνθρωποι αυξάνουν τις προληπτικές εξοικονομήσεις. Επιπλέον τα κράτη χαλούν μεγάλα ποσά για να τις αντιμετωπίσουν. Ηδη τα ποσά που έχουν ανακοινωθεί είναι σημαντικά και αυτή είναι μόνο η αρχή. Το δε συγκριτικό τεστ των πακέτων αντιμετώπισης του Covid-19 της Ελλάδας με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρά την εγχώρια γκρίνια, βάζει – μάλλον – καλό βαθμό στην κυβέρνηση και στο οικονομικό επιτελείο, δεδομένης της διαφοράς μεγέθους της χώρας και της έντασης του προβλήματος.

Στη Γαλλία τα δημοσιονομικά μέτρα φτάνουν τα 48 δισ. και περιλαμβάνουν 8,5 δισ. για τη διατήρηση θέσεων εργασίας για δύο μήνες: οι εταιρείες πληρώνουν ή το 70% του μισθού ή το 100% του κατώτατου και κάτω και το κράτος συμπληρώνει έως τα 6.927 ευρώ μηνιαίως! Αλλα 16 δισ. μέσω της ακύρωσης φόρων, επιπλέον κοινωνικών παροχών σε αυτοαπασχολουμένους. Επίσης περιλαμβάνει 3 δισ. για την ενίσχυση πληρωμής της ενέργειας, του νερού και του ενοικίου μικρών επιχειρήσεων.

Στη Γερμανία το πακέτο φτάνει τα 150 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου, 100 δισ., κατευθύνεται στην κεφαλαιακή ενίσχυση εταιρειών που πλήττονται από τον Covid-19.

Στην πλέον πληττόμενη οικονομία της Ευρώπης, την Ιταλία, όπου έχει παγώσει μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας, το πακέτο των πρώτων μέτρων περιλαμβάνει άμεσα δημοσιονομικού χαρακτήρα παρεμβάσεις ύψους 16 δισ. ευρώ. Τα 2,4 δισ. αφορούν την αναστολή καταβολής ΦΠΑ του Μαρτίου και το 60% του φόρου των εμπορικών ενοικίων. Αλλα 10,4 δισ. αφορούν την ενίσχυση του εισοδήματος των εργαζομένων και των ανέργων. Μεταξύ άλλων προβλέπει την καταβολή 600 ευρώ στους αυτοαπασχολουμένους και άλλων 600 ευρώ στους εργαζόμενους γονείς.

Αντίστοιχα, στην Ισπανία οι πρώτες ανακοινώσεις της κυβέρνησης Σάντσεθ περιλαμβάνουν δημοσιονομικές «ενέσεις» 8,8 δισ. ευρώ, από τα οποία 3,8 δισ. κατευθύνονται στην ενίσχυση του συστήματος υγείας και άλλα 5 δισ. στην ενίσχυση των εργαζομένων και ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.

Ο λογαριασμός ωστόσο θα έρθει μετά…
Οπως αναφέρει ο Zsolt Darvas του Ινστιτούτου Bruegel, ακόμη και αν η Ευρώπη συμπιέσει την πανδημία σε μερικούς μήνες, ο αντίκτυπος σε ορισμένες βιομηχανίες, όπως ο τουρισμός, είναι πιθανό να είναι επίμονος. Ποιος θα ήθελε να περάσει τις καλοκαιρινές διακοπές στη Μαδρίτη, στο Μιλάνο ή στο Παρίσι, λίγες εβδομάδες ύστερα από μαζικές μολύνσεις; Οι επιχειρήσεις μπορεί να μάθουν ότι η τηλεδιάσκεψη μπορεί να αντικαταστήσει πολλές προσωπικές συναντήσεις, αφήνοντας μόνιμο αρνητικό αντίκτυπο σε βιομηχανίες που σχετίζονται άμεσα και έμμεσα με ταξίδια, ξενοδοχεία και εκδηλώσεις.

Την ίδια στιγμή, η ανάλυση του ισχυρού Ινστιτούτου δείχνει ότι οι χώρες με σχετικά χαμηλά επίπεδα δημόσιου χρέους το 2019 – η Δανία, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία – θα διατηρήσουν τους δείκτες δημόσιου χρέους κάτω από το 100% του ΑΕΠ, ακόμη και στην περίπτωση συρρίκνωσης του ΑΕΠ κατά 20%! Ωστόσο, οι χώρες με υψηλότερα αρχικά επίπεδα χρέους ενδέχεται να παρατηρήσουν ανησυχητικές αυξήσεις. Για παράδειγμα, σε περίπτωση ύφεσης 20%, η οποία δυστυχώς δεν είναι απίθανη, το ιταλικό δημόσιο χρέος θα φθάσει το 189% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του 2020, ύψος δύσκολα διαχειρίσιμο. Πώς με αυτά τα δεδομένα και με ποιο κόστος (ύψος επιτοκίου) θα βγει η Ιταλία στις αγορές, όταν θα χρειάζεται επειγόντως ρευστότητα προκειμένου να καλύψει τις υψηλές δαπάνες υγείας, τις αναβολές φόρων και τις κρατικές εγγυήσεις. Η πίεση των αγορών στις χώρες υψηλού χρέους, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, θα μπορούσε έτσι να επιστρέψει.

Μην κοροϊδευόμαστε, το ενδεχόμενο ενός κάποιου… exit, όχι πιθανότατα Grexit αλλά αποβολή (ακόμα και οικειοθελής αποχώρηση) μιας χώρας από τη ζώνη του ευρώ, είναι πλέον περισσότερο πιθανό από ποτέ.

Ισως η μόνη λύση προκειμένου η Ελλάδα να μείνει εκτός αυτού του υπό έξοδο (προσωρινά ή μόνιμα) γκρουπ χωρών από το ευρώ να είναι η διατήρηση με κάθε τρόπο του «μαξιλαριού» των 30 δισ. ευρώ προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για τις μελλοντικές εκδόσεις. Ισως το μειονέκτημα να έχεις χρήματα αυτή την περίοδο να «κάθονται» αποδειχτεί τελικά σημαντικό πλεονέκτημα…