Οι δικτατορίες του κορωνοϊού

Αργά ή γρήγορα η επιδημία του κορωνοϊού θα περάσει. Τα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας θα συνεχισθούν ώστε να μην ξαναφουντώσει ο αριθμός των κρουσμάτων, ενώ ο τομέας που θα χρειασθεί το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής πια θα είναι ο οικονομικός. Ομως υπάρχουν και κάποιοι που βρίσκουν την ευκαιρία να εκμεταλλευθούν αυτή την, άνευ προηγουμένου, κατάσταση για να παγιώσουν την πολιτική τους εξουσία. Και να προετοιμάσουν νέα μέτρα καταστολής, κυρίως ηλεκτρονικά.

Είναι τα αυταρχικά καθεστώτα που τώρα προσπαθούν να επιβάλλουν μέτρα τα οποία θα διατηρήσουν μετά την πανδημία. Πιο κραυγαλέο παράδειγμα ο Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία. Το ουγγρικό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη Δευτέρα νομοσχέδιο που επιτρέπει στην κυβέρνηση Ορμπαν να νομοθετεί με διατάγματα, στο πλαίσιο μιας επ’ αόριστον κατάστασης έκτακτης ανάγκης, με αφορμή την επιδημία. Ο νόμος προβλέπει έως και πέντε χρόνια φυλάκιση για όποιον μεταδίδει «ψευδείς ειδήσεις» για τα κυβερνητικά μέτρα – δηλαδή απόλυτη λογοκρισία, καθώς τον έλεγχο των ειδήσεων αναλαμβάνει ειδική επιτροπή που συστήνει η κυβέρνηση. Στο πλαίσιο του έκτακτου καθεστώτος, η κυβέρνηση θα μπορεί να αναστέλλει την ισχύ των νόμων μέσω διαταγμάτων και να εισάγει έκτακτα μέτρα μέσω κυβερνητικών εγκυκλίων. Από χθες ο στρατός της χώρας βγήκε στους δρόμους στο πλαίσιο των «περιπολιών» για τον έλεγχο της εφαρμογής των μέτρων.

Στην Τουρκία, όπου μόλις πριν από δύο εβδομάδες ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν ισχυριζόταν ότι «η χώρα δεν πλήττεται από τον Covid-19», τώρα αποφάσισε να κλείσει τα σύνορα. Μάλιστα, έδωσε εντολή να συλληφθούν οι δημοσιογράφοι που πήραν συνεντεύξεις από τους πρώτους τούρκους που ασθένησαν από τον ιό, ενώ απομάκρυνε τον υπουργό Μεταφορών από τη θέση του. Επίσης κατέθεσε νομοσχέδιο στη Βουλή για την απελευθέρωση περίπου 70.000 φυλακισμένων – σε αυτούς δεν περιλαμβάνονται, όπως ήταν αναμενόμενο, οι πολιτικοί του αντίπαλοι που βρίσκονται κρατούμενοι.

Τουλάχιστον 500 χρήστες του Ιντερνετ συνελήφθησαν με την κατηγορία της «προβοκάτσιας» για αναρτήσεις τους στα social media, σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού. Ο 29χρονος φορτηγατζής Μαλίκ Γιλμάζ βρίσκεται τη φυλακή επειδή ανήρτησε βίντεο καταγγέλλοντας την αδράνεια των αστυνομικών αρχών στην επιβολή μέτρων για τον κορωνοϊό και δείχνοντας τη χαοτική κατάσταση που επικρατεί στα επείγοντα πολλών νοσοκομείων.

Αυτές τις ημέρες βέβαια ακόμα και ηγέτες δημοκρατικών χωρών μπαίνουν στον πειρασμό να υιοθετήσουν αυταρχικές πρακτικές. Στο Ισραήλ, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έκλεισε τη Βουλή λόγω της πανδημίας. Ετσι δεν ήταν εφικτό να εκλεγεί ο νέος πρόεδρος της Βουλής και να ψηφισθούν νέοι νόμοι. Ομως η αντιπολίτευση κατέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο και οι δικαστές αποφάσισαν να ανοίξει και πάλι το Κοινοβούλιο. Παρόμοια κίνηση έγινε και στη Σερβία όπου κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 15 Μαρτίου. Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο πρόεδρος Βούτσιτς είχε απαγορεύσει τις συγκεντρώσεις άνω των 100 ατόμων (κατόπιν περιορίστηκαν σε 50). Ετσι δεν ήταν εφικτό να συνεδριάσει το Κοινοβούλιο (που έχει 250 βουλευτές) ώστε να ψηφίσει τα έκτακτα μέτρα.

Αλλη ήπειρος, άλλο σενάριο. Στις Φιλιππίνες τις οποίες κυβερνά με σιδηρά πυγμή ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε, ο πρόεδρος κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και εξαπέλυσε την αστυνομία. Στη χώρα αυτή υπάρχουν ήδη πολλές καταγγελίες για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις αρχές ασφαλείας και τώρα πληθαίνουν. Χιλιάδες άτομα έχουν συλληφθεί, κακοποιηθεί και κρατούνται σε κλουβιά για σκύλους. Ο Ντουτέρτε ξεκαθάρισε ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα λήξει όταν αποφασίσει εκείνος και όχι όταν τελειώσει η πανδημία.

Στο στόχαστρο μπαίνει και ο Τύπος
Στην Αίγυπτο η ανταποκρίτρια της βρετανικής εφημερίδας «The Guardian» Ρουθ Μίκαελσον (έχει γερμανικό διαβατήριο) απελάθηκε επειδή έγραψε ρεπορτάζ στο οποίο χρησιμοποίησε στοιχεία για τον κορωνοϊό από καναδική μελέτη. Στις αρχές Μαρτίου η κυβέρνηση του Καΐρου ισχυριζόταν ότι υπάρχουν μόνο τρία κρούσματα του COVID-19 στη χώρα, όμως οι καναδοί ερευνητές έκαναν λόγο για 6.000-19.000 κρούσματα. Η Μίκαελσον πείστηκε από τη γερμανική πρεσβεία στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα να φύγει από τη χώρα άρον άρον, χωρίς να πάει καν για ανάκριση στην οποία την κάλεσε η Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών, η υπηρεσία ασφαλείας που συνδέεται με την προεδρία. Παρόμοια δράση έχει αναλάβει και η κινεζική κυβέρνηση: απέλασε δημοσιογράφους από τις εφημερίδες «The Wall Street Journal», «The New York Times» και «The Washington Post».