Τα κλειδιά για την ανάκτηση της οικονομικής δραστηριότητας

^«Οξεία συρρίκνωση των οικονομιών τη φετινή χρονιά, τη μεγαλύτερη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εξαιτίας του επικίνδυνου καθοδικού σπιράλ στο οποίο έχουν εισέλθει η προσφορά και η ζήτηση» προβλέπει ο Γκούντραμ Βολφ, διευθυντής του ινστιτούτου Bruegel, αναγνωρίζοντας, πάντως, ότι υπάρχει «σημαντική αντίδραση από τις κυβερνήσεις με παροχή γραμμών πίστωσης και στήριξη επιχειρήσεων, που μπορεί να αντισταθμίσουν μέρος του σοκ». Ομως, τονίζει ότι το μεγαλύτερο ερώτημα, που προκύπτει, είναι τι σημαίνει η κατάσταση αυτή για τις πιο αδύναμες οικονομίες της ευρωζώνης. Κλειδί στην εξέλιξη αυτή αποτελεί, υποστηρίζει, η διατήρηση των επιτοκίων σε πολύ χαμηλά επίπεδα, κάτι που έχει «σωστά» αποφασίσει η ΕΚΤ. Ταυτόχρονα θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να περιορίσουν όσο γίνεται οι κυβερνήσεις μέσω σημαντικής στήριξης τις απώλειες στην παραγωγική διαδικασία, ώστε να υπάρξει κατακόρυφη ανάκτηση της οικονομικής δραστηριότητας, στο πέρας του lockdown. «Οι παράγοντες αυτοί είναι σημαντικοί ώστε να μη δημιουργηθεί κίνδυνος για πιθανές κρατικές χρεοκοπίες και το επιπρόσθετο χρέος, ακόμη και αν φτάσει σε υψηλά ποσοστά, να μην προκαλέσει σημαντικές ανησυχίες» τονίζει ο Βολφ.

«Οσον αφορά στην Ελλάδα, η οποία είναι μια αδύναμη χώρα και είδαμε πρόσφατα πώς ανέβηκαν τα σπρεντ, αλλά αποκλιμακώθηκαν μετά την απόφαση για παρέμβαση της ΕΚΤ, το κλειδί είναι να διατηρήσει ό,τι μπορεί από τις παραγωγικές διαδικασίες» σημειώνει. «Με τον τρόπο αυτό θα μπορέσει να προχωρήσει σε ανάκτηση της οικονομικής δραστηριότητας μόλις περάσει η κρίση της επιδημίας». Στην περίπτωση που «υπάρχουν τότε σοβαρές ανησυχίες για τη φερεγγυότητα της χώρας, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για νέα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους» δηλώνει. «Θεωρώ, πάντως, ότι αυτή τη στιγμή το πιο σημαντικό είναι να κρατήσουμε τα επιτόκια εξαιρετικά χαμηλά, και η Ελλάδα να πάρει τις σωστές αποφάσεις για να στηρίξει την πραγματική οικονομία».

Το πόσο βαθιά θα είναι η ύφεση στις οικονομίες της ευρωζώνης συνολικά εξαρτάται από τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων και από το ύψος των μέτρων στήριξης και το πόσο γρήγορα θα μπορέσουν οι χώρες να ανακτήσουν την οικονομική τους δραστηριότητα μετά το πέρας του lockdown, επεξηγεί ο οικονομολόγος του Bruegel. Θυμίζει, άλλωστε, ότι στην Κίνα η πτώση είναι ήδη σημαντική και προβλέπει αντίστοιχη κατάσταση στις ΗΠΑ και στις αναδυόμενες αγορές.

Κατά τον διευθυντή του Bruegel μια τάξη μεγέθους της οικονομικής πτώσης μπορεί να δώσει η μείωση στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. «Υπολογίσαμε τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιταλία κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας, η οποία είναι χαμηλότερη κατά 15%, οπότε εκτιμούμε ότι τόση περίπου θα είναι η μείωση στο ΑΕΠ». Θεωρεί ότι η τωρινή κρίση είναι τελείως διαφορετική από αυτή του 2008. «Σήμερα ξεκινά από την πραγματική οικονομία, από την υγειονομική κρίση. Η χρηματοπιστωτική κρίση είναι ευκολότερη διαχειρίσιμη. Το θετικό στη σημερινή κρίση είναι ότι ενδέχεται να είναι μικρής διάρκειας. Αν επιτύχει η καταστολή του ιού τότε μπορεί σε έξι μήνες, ίσως και σε τρεις, να έχουμε επιστρέψει σε κανονικότητα, έστω και περιορισμένη. Αλλά υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα σε αυτό» δηλώνει.

Η διάρκεια της κρίσης θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα και για το αν θα υπάρξει ζήτημα βιωσιμότητας του χρέους, κυρίως σε Ελλάδα και Ιταλία, με αποτέλεσμα να βρεθεί η ευρωζώνη έναντι μιας νέας κρίσης χρέους. Επαναλαμβάνει ότι «τα χαμηλά σπρεντ αποτελούν κλειδί για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη και εδώ βοηθά η παρέμβαση της ΕΚΤ». «Το χειρότερο σενάριο θα είναι να διαρκέσει η κατάσταση αυτή για ένα με ενάμιση χρόνο χωρίς να μπορούμε να ανακτήσουμε τελικά την παραγωγή μας και πολλά κράτη να έχουν δημοσιονομικές δυσκολίες, οπότε να βρεθούμε έναντι μιας νέας κρίσης της ευρωζώνης. Αλλά προς το παρόν είμαι αισιόδοξος, καθώς υπάρχει γενικευμένη στήριξη στις χώρες της ευρωζώνης και αναγνώριση ότι οι συνέπειες του ιού αποτελούν κοινό κίνδυνο και πρέπει να δουλέψουμε μαζί για να τον αντιμετωπίσουμε. Κανείς δεν θέλει να μεταμορφωθεί η σημερινή κατάσταση σε κρίση της ευρωζώνης» τονίζει ο γερμανός οικονομολόγος.

Εκτιμά, όμως, ότι η αλληλεγγύη και η συνεργασία στην ευρωζώνη δεν φαίνεται να φτάνει μέχρι την ανάληψη κοινού χρέους μέσω της έκδοσης των επονομαζόμενων ομολόγων του κορωνοϊού. «Η συζήτηση που γίνεται γύρω από το θέμα είναι ειλικρινής και βλέπω υποστήριξη για αυτά τα μέτρα, αλλά θεωρώ ότι τελικά θα υπάρξουν περισσότερες κινήσεις μέσω της ΕΚΤ παρά μέσω αυτών των εργαλείων για να αντιμετωπιστεί η κρίση. Η πιθανότητα έχει αυξηθεί, αλλά μπορεί να είναι δύσκολο πολιτικά».