Ο Μητσοτάκης δεν είναι Τσίπρας{CR}

Η προχθεσινή απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος ήταν στον αντίποδα των μέτρων που έχει λάβει το κράτος για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού. Μπορεί οι ιεράρχες να θεωρούν ότι εκφράζει κάποιο «αίσθημα ποιμαντικής ευθύνης» η απόφασή τους για «λιτή τέλεση της Θείας Λειτουργίας από την ερχόμενη Κυριακή (22/3/2020) μέχρι το Σάββατο του Λαζάρου (11/4/2020), από 7:00 έως 8:00 π.μ., ως και κατά την εορτή του Ευαγγελισμού».

Το σίγουρο είναι ότι η απόφαση αυτή δεν εναρμονίζεται με κανένα αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, όπως άλλωστε το είχε εξηγήσει άριστα στους ιεράρχες ο λοιμωξιολόγος καθηγητής Σωτήρης Τσιόδρας. Αν έμεναν ανοιχτές οι εκκλησίες το κράτος θα ήταν σαν να αποδέχεται τη λειτουργία μικρών εστιών υγειονομικής παρέκκλισης που θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα την κυβερνητική πολιτική για την αντιμετώπιση της ασθένειας. Η απόλυτη σιωπή της εκκλησιαστικής απόφασης για τη θεία ευχαριστία, που προφανώς περιλαμβάνεται στα τελετουργικά στοιχεία της λιτής λειτουργίας, θα επέτεινε το πρόβλημα.

Δεν ξέρω πώς ακριβώς υποστηρίχθηκε θεολογικώς, στις συζητήσεις εντός της συνόδου, η συγκεκριμένη απόφαση. Το σίγουρο είναι ότι θεωρήθηκε, από την πλειοψηφία των ιεραρχών, ως αφορμή δήλωσης του ρόλου της Εκκλησίας στο ελληνικό κρατικό οικοδόμημα – μιας δήλωσης εξουσίας.

Ηταν λάθος εκτίμηση. Πίστεψαν οι ιεράρχες ότι η ισχύς της Εκκλησίας στα κοσμικά πράγματα είναι τόσο μεγάλη ώστε το κράτος θα της παραχωρούσε χώρο ακόμα και σε ένα τόσο κομβικό θέμα όπως αυτό της δημόσιας υγείας – μάλιστα στον αντίποδα και εναντίον του δικού του σχεδιασμού;

Η αλήθεια είναι ότι την τελευταία φορά που η Εκκλησία συγκρούστηκε με το κράτος, κέρδισε η Εκκλησία. Αλλά τότε πρωθυπουργός ήταν ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος εν μία νυκτί άδειασε τον υπουργό του Νίκο Φίλη, ο οποίος τον Νοέμβριο του 2016 αντικαταστάθηκε από τον μεγάλο αναμορφωτή επαναστάτη Κώστα Γαβρόγλου.

Σήμερα όμως ο έλληνας Πρωθυπουργός ονομάζεται Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν επιδιώκει τις συγκρούσεις, αλλά εν προκειμένω αποφάσισε να κλείσουν οι εκκλησίες επειδή είναι θέμα δημόσιας υγείας. Το κράτος προσπαθεί να ανακόψει τον ρυθμό διάδοσης της νόσου προκειμένου να την περιορίσει – κι από την επιτυχία ή μη του εγχειρήματος θα κριθούν πολλά: η μείωση στο ελάχιστο δυνατό των θανάτων από την πανδημία, η αποτελεσματικότητα του εθνικού συστήματος υγείας, οι αντοχές της οικονομίας, η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Είναι πολύ κρίσιμα ζητήματα για να επιτρέψει να τα διασαλεύσει η αδυναμία στοχαστικής προσαρμογής της ελληνορθόδοξης δογματικής στην πραγματικότητα και η μετάφραση αυτής της δογματικής αντίληψης σε εξουσιαστικό λόγο και ρόλο.

Ο Μητσοτάκης δεν είναι Τσίπρας. Η εξουσία του δεν είναι απλή διαχείριση του κράτους. Διαθέτει και ιδεολογική ταυτότητα και στόχους, «αφήγημα». Είναι φιλελεύθερος μεταρρυθμιστής, αλλά σε ζητήματα πρόνοιας και αλληλεγγύης προκρίνει τον παρεμβατισμό, είναι ευρωπαϊστής αλλά δεν έχει παραιτηθεί από την ιδέα της εθνικής κυριαρχίας. Ηγείται της μεγάλης συντηρητικής παράταξης που εμπεριέχει διάφορα λόμπι, ανάμεσά τους και αυτά που συσχετίζουν την ορθοδοξία με την εξουσία, αλλά εννοεί τελικά να κάνει την πολιτική που του υπαγορεύει η δική του συνείδηση και η δική του αίσθηση της ευθύνης. Και κάπως έτσι, η Εκκλησία ενός κοντόθωρου δογματισμού βρέθηκε απέναντι στην απλή λογική ενός ρεαλιστή και συνετρίβη. Είναι μια τεράστια νίκη της πραγματικότητας επί των ιδεοληψιών.