Ο Γιάννης Μαρίνος και οι ελληνικοί «μύθοι»

«Μπαίνοντας στο σπίτι του παππού μου και της γιαγιάς μου Μάνιας στον Πύργο μάς υποδέχθηκε […] ένα στρωμένο τραπέζι για δείπνο, όπου μάς περίμεναν σερβιρισμένα στο πιάτο φάβα, ντομάτες σαλάτα, κουλούρες κριθαρένιες, που καταβροχθίσαμε πανευτυχείς, και κρασί μπρούσκο […] Το πρόβλημα της θανατηφόρου πείνας είχε λυθεί, αλλά όχι και της συνεχούς προσπάθειας για την εξασφάλιση του επιούσιου. Το πώς αυτό επιτυγχανόταν ήταν μια ξεχωριστή ιστορία για κάθε οικογένεια». Είναι μια εικόνα από τη Σαντορίνη της Κατοχής. Από την Ελλάδα που αναζητά το θαύμα μέσα στην ανέχεια. Αφηγητής είναι ο «πρύτανης» του οικονομικού ρεπορτάζ Γιάννης Μαρίνος μέσα από το βιβλίο «Ακατάλληλο για στρουθοκαμήλους» (εκδ. Κέρκυρα – Economia, 2019) του επίσης βετεράνου Αθανάσιου – Γεώργιου Χ. Παπανδρόπουλου (ο πρώτος έλληνας ανταποκριτής στις Βρυξέλλες για λογαριασμό του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη το 1964). Η εικόνα της φτώχειας μπορεί να μη μοιάζει δόκιμη – εκ πρώτης όψεως – για μια μονογραφία που φωτίζει την παρεμβατική δημοσιογραφία του Γ. Μαρίνου απέναντι στις παθογένειες του ελληνικού κράτους. Δείχνει, ωστόσο, ότι είναι μια δημοσιογραφία με καταγωγή: από τις πολλαπλές μικροϊστορίες που κρύβονται στις χαραμάδες της μεγάλης ιστορίας, τον συλλογικό αγώνα για βιοπορισμό, τα τραύματα που έπρεπε να μετουσιωθούν σε εμπειρίες.

Στο βιβλίο η ιδιωτική ζωή του Γ. Μαρίνου συνδέεται με τη δημόσια στάση του επί δεκαετίες, υπενθυμίζεται η αρθρογραφία που λειτουργεί ακόμη και σήμερα αφυπνιστικά, τεκμηριώνεται η αδιαπραγμάτευτη «στράτευσή» του υπέρ των μεταρρυθμίσεων, της αριστείας και του ορθολογισμού. Ηδη από την εποχή που αναλαμβάνει τη διεύθυνση του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», τον Απρίλιο του 1965, μετά τον Αθανάσιο Κανελλόπουλο. Να πώς ορίζει χρόνια αργότερα την «ιδεολογία» του περιοδικού, τον πολιτικό και οικονομικό φιλελευθερισμό της Δύσης: «ελευθερία (συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής), ατομικά δικαιώματα, ανθρώπινη αλληλεγγύη, αρετή αντί της κακίας, ηθικές εντολές των θρησκειών, δικαιοσύνη και η νομική της κατοχύρωση που είναι δυνατή μόνον στο πλαίσιο μιας πραγματικής Δημοκρατίας…» (σ.70).

Μοντέλο δημοσιογραφίας

Η δημοσιογραφική πορεία του Γ. Μαρίνου είναι, ως ένα σημείο, η πορεία ενός παρεμβατικού εντύπου που προειδοποίησε πολλές φορές την πολιτική ηγεσία – και την κοινωνία – για την αποτροπή μιας μελλοντικής κρίσης. Ο Παπανδρόπουλος θυμίζει τις επισημάνσεις του έμπειρου συναδέλφου του για το υπέρογκο κόστος της γραφειοκρατίας, πριν καταλήξει κοινός τόπος, την κατάληψη του δημόσιου χώρου από τις συνδικαλιστικές συντεχνίες, την ιδεοληψία του κρατισμού, τις επιθέσεις κατά της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας από οργανωμένα συμφέροντα, την άρνηση των επιχειρήσεων για αναγκαίες προσαρμογές. Είναι παράλληλα η υπόδειξη ενός μοντέλου δημοσιογραφίας που ευδοκίμησε μεν στην καλή εποχή του Τύπου, αλλά βασίστηκε σε ξεκάθαρες αρχές και την αντίστοιχη ηθική που το συνοδεύει: «Ο Γιάννης Μαρίνος αντιστρατευόταν διαχρονικά ως αντι-φιλελεύθερη και αντιδημοκρατική την κοινωνική κυριαρχία ιδεολογικών “μύθων” οι οποίοι απορρέουν από μια σωτηριολογικού χαρακτήρα αντίληψη της πραγματικότητας βάσει της οποίας σκοπός τόσο της πολιτικής όσο και της δημοσιότητας είναι η υλοποίηση μιας αποκλειστικής ερμηνείας του κοινωνικού αγαθού (όπως επί παραδείγματι η σοσιαλιστική κοινωνία ή όποιο άλλο δόγμα) σε αντίθεση με τον κοινωνικό και πολιτικό πλουραλισμό» (σ. 314).

Ο ίδιος ο συγγραφέας είναι από τους «καθ’ ύλην αρμόδιους» να γράψουν για την πορεία του Γ. Μαρίνου. Αρθρογράφος και συντάκτης του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» κατά τις περιόδους 1963 – 1967 και 1977 – 2004 (οπότε και διακόπηκε η κυκλοφορία της έκδοσης, που διανεμόταν μέσω συνδρομών ή μέσω του «Βήματος»), χρημάτισε πρόεδρος της διεθνούς Ενωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων (1992 – 1998), ενώ το 1980 από κοινού με τον αείμνηστο Κωνσταντίνο Καλλιγά ίδρυσαν το ελληνικό τμήμα της, όπου διετέλεσε πρόεδρος (2006 – 2018). Σήμερα είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ενωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων.

Αθανάσιος – Γεώργιος
Χ. Παπανδρόπουλος
Ακατάλληλο για στρουθοκαμήλους
Εκδ. Κέρκυρα – Economia,
σελ. 349
Τιμή 20 ευρώ