Κρας τεστ στις μνημονιακές μεταρρυθμίσεις

Μόλις για περίπου 18 μήνες οι Ελληνες σταμάτησαν να μιλούν, τουλάχιστον όχι έντονα, για την κρίση. Που δεν ανησύχησαν και τόσο πολύ για το αν θα έχουν ή αν θα βρουν δουλειά, που η προοπτική μείωσης των φόρων και αύξησης των συντάξεω τους επέτρεψαν να κάνουν όνειρα για το μέλλον τους, που τα σχέδια για τη δημιουργία μιας επιχείρησης δεν ακυρώνονταν από τον φόβο για το αύριο.

Είχαν προηγηθεί εννιά εφιαλτικά, από κάθε άποψη, χρόνια.

Τρία προγράμματα διάσωσης και ένα μεταμνημονιακό πρόγραμμα δοκιμάζονται ως προς την επιτυχία τους αυτές τις μέρες. Το πόσο θωρακισμένη ή όχι κατέστησαν την ελληνική οικονομία, μπορεί να μετρηθεί μόνο σε ακραίες καταστάσεις και πιο ακραία από την υγειονομική οικονομική κρίση του κορωνοΐού, δεν θα μπορούσε να βρεθεί.

Το ότι άνθρωποι και επιχειρήσεις έχουν μάθει να «ζουν» σε ακραίες συνθήκες επιβίωσης μπορεί να αποδειχτεί το ελληνικό πλεονέκτημα, μπορεί όμως να αποδειχτεί και η χαριστική βολή. Το μεγάλο ερώτημα είναι από πού θα κρατηθεί η οικονομία και η απάντηση σε αυτή τη φάση δεν είναι ξεκάθαρη.

Ο κλάδος του οποίου η δυναμική κράτησε τη χώρα στα χρόνια της προηγούμενης κρίσης και ευνοήθηκε από τις μεταρρυθμίσεις, ο τουρισμός, απειλείται με ζημιά κολοσσιαίων διαστάσεων, μαζί και οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις της κρουαζιέρας και των αερομεταφορών. Ακόμα και η σταθερά της ναυτιλίας απειλείται από την πετρελαϊκή κρίση που προκάλεσαν Ρωσία και Σαουδική Αραβία, αλλά και από την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και κυρίως της Κίνας που ήδη επηρεάζει τις τιμές των ναύλων.

Με σχεδόν βέβαιη τη ζημιά από τον τουρισμό και την ναυτιλία, μια άλλη πηγή ενίσχυσης του εξωτερικού ισοζυγίου της χώρας, που είναι οι εξαγωγές προϊόντων, θεωρείται ότι στην καλύτερη περίπτωση θα μπορέσουν να καλύψουν ένα μέρος της ζημιάς των υπηρεσιών, ενώ ένα ακόμα ενδεχομένως να καλυφθεί από τη μείωση των εισαγωγών απόρροια της μείωσης της κατανάλωσης.

Το διεθνές επενδυτικό περιβάλλον αναμένεται να επηρεάσει και τη βασική κινητήριο δύναμη της προσδοκώμενης φετινής ανάπτυξης της οικονομίας, που ήταν η αύξηση των επενδύσεων.

Ως εκ τούτου σε μια εποχή που η οικονομία είναι έτοιμη (λόγω των μεταρρυθμίσεων των προηγούμενων ετών) και διψά για να υποδεχτεί κάθε είδους κεφάλαια από το εξωτερικό, αυτά δεν θα έρθουν και θα πρέπει να πορευτεί η οικονομία για άγνωστο χρονικό διάστημα με την εγχώρια ισχνή οικονομική δραστηριότητα. Την ίδια στιγμή, η πίστη, το τραπεζικό σύστημα και δη το ελληνικό, μην ξεγελιέστε, θα χτυπηθεί παγκοσμίως και μάλιστα αδυσώπητα. Η «κερκόπορτα» της ελληνικής οικονομίας ενδεχομένως να αποδειχτεί το πιστωτικό σύστημα, καθώς τα προβλήματά του είναι κατά πολύ μεγαλύτερα από αυτά των τραπεζών του υπόλοιπου δυτικού κόσμου. Φανταστείτε ότι ήδη παγκοσμίως εκατομμύρια ταξίδια έχουν προπληρωθεί μέσω πιστωτικής κάρτας, δεν θα γίνουν λόγω των ακυρώσεων, οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες αδυνατούν να επιστρέψουν τα χρήματα και οι πελάτες των υπηρεσιών σύντομα θα δηλώσουν αδυναμία να καταβάλουν το αντίτιμο στον λογαριασμό της πιστωτικής τους κάρτας. Αρα όλο το κόστος και η ζημιά θα γίνει τραπεζικό. Και αυτό είναι μόνο μια περίπτωση μετάδοσης της παγκόσμιας ζημιάς στο τραπεζικό σύστημα.

Στην ελληνική περίπτωση προσθέστε ότι τα κόκκινα δάνεια παραμένουν σε δυσθεώρτα ύψη άνω του 40%, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη κινείται κοντά στο 3%. Ποια τράπεζα είναι εκτεθειμένη περισσότερο, αυτή που θα δει τα χαρτοφυλάκια δανείων της να κοκκινίζουν και απειλείται με διψήφια ποσοστά NPLs ή αυτή που αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο πάνω από ένα στα δύο δάνειά της να μην εξυπηρετούνται;

Γίνεται αντιληπτό, ότι οι μήνες που έρχονται δεν θα είναι εύκολοι. Θα χρειαστεί να δοκιμαστούν εκ νέου οι αντοχές όλων των παραγωγικών συντελεστών της οικονομίας και κυρίως η «δουλειά» που με τόσο κόπο έφερε σε πέρας η χώρα την προηγούμενη δεκαετία.