Περί έρωτος και άλλων ιών

Εκείνη ανακάλυψε την ποίηση στα 13 της. «Χωρίς αυτό το αποκούμπι», θα πει χρόνια αργότερα, «δεν θα είχα επιζήσει από την επίθεση που μου έκανε η ζωή». Εκείνος άρχισε να γράφει διηγήματα ως μαθητής. «Γράφει κανείς πρώτα απ’ όλα για τον εαυτό του», θα πει χρόνια αργότερα, «για να βάλει σε τάξη τα συναισθήματά του μέσα από τις λέξεις». Γνωρίστηκαν όταν Εκείνη ήταν 15 χρόνων κι Εκείνος 19, το 1968, στη Χιλή, σε μια περίοδο μεγάλων προσδοκιών, με τη χώρα «σε κίνηση, ένα συνεχές φεστιβάλ σκέψης, μια έκρηξη της φαντασίας. Οχι αφηρημένης φαντασίας: θέλαμε μια νέα κοινωνία! Μοιραζόμασταν τα ίδια ιδανικά, γι’ αυτό άνθησε η προσωπική μας σχέση».

Απέκτησαν έναν γιο, τον Κάρλος. Πανηγύρισαν μαζί την εκλογή του Σαλβαδόρ Αγιέντε. Παντρεύτηκαν. Εκείνος μπήκε στην προσωπική φρουρά του Αγιέντε. Το πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοτσέτ, στις 11 Σεπτεμβρίου του 1973, τα άλλαξε όλα. Προτού συλληφθεί, Εκείνος πρόλαβε να πάει σπίτι, να φιλήσει Εκείνη και το παιδί τους. Βρίσκονταν ήδη σε διάσταση, Εκείνη ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Επαναστατικού Κόμματος, Εκείνος ένας προοδευτικός αριστερός, δεν ήθελε κάποια προλεταριακή δικτατορία αλλά σεβασμό της δημοκρατικής παράδοσης, οι ιδέες τούς είχαν απομακρύνει, υπήρχε όμως ακόμα μεγάλη τρυφερότητα ανάμεσά τους. Εκείνος φυλακίστηκε, βασανίστηκε, κατηγορήθηκε για προδοσία και καταδικάστηκε σε ποινή 28 χρόνων. Για εβδομάδες, Εκείνη φοβόταν πως ήταν νεκρός. Τον περίμενε κάθε μέρα στην πόρτα μέχρι που σταμάτησε μπροστά στο σπίτι ένα περιπολικό: είχε έρθει και η δική της ώρα. Τη μετέφεραν στη Βίλα Γκριμάλντι, έναν από τους 1.500 μυστικούς «οίκους» βασανιστηρίων που ήταν σπαρμένοι σε όλη τη Χιλή.

Εκείνος αποφυλακίστηκε έπειτα από δυόμισι χρόνια, με παρέμβαση της Διεθνούς Αμνηστίας, και εξορίστηκε από τη χώρα. Εκείνη υπέμεινε τα βασανιστήρια ακόμα περισσότερο, μέχρι που την πέταξαν, θεωρώντας πως είναι πια νεκρή, σε έναν «λόφο» όπου έριχναν παλιά κρεβάτια, ξεκοιλιασμένα στρώματα, σκουπίδια και ανθρώπους. Εκείνος άφησε πίσω του τη Χιλή το 1977. Εκείνη, με παρέμβαση του ΟΗΕ, εγκατέλειψε τη χώρα το 1981. Εκείνος πέρασε τα επόμενα χρόνια της ζωής του κάνοντας ζωή αντάρτη, πέρασε από Ουρουγουάη, Βραζιλία, Παραγουάη, Ισημερινό, Νικαράγουα μέχρι που, το 1980, εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη. Αφοσιώθηκε στον οικολογικό ακτιβισμό και στην αρθρογραφία και το 1986, στα 37 του, ξεκίνησε τη συγγραφική διαδρομή που θα τον έκανε διάσημο. Ζούσε πια στη Γερμανία, στον Μέλανα Δρυμό, είχε παντρευτεί μια κοπέλα από το Αμβούργο, τη Μαργκαρίτα, έκαναν τρία παιδιά. Εκείνη, πάλι, ζούσε στη Σουηδία, είχε αποκτήσει ακόμη ένα παιδί. Υπήρχε όμως πάντα αγάπη και συνενοχή ανάμεσά τους, μιλούσαν με τις ώρες στο τηλέφωνο, Εκείνη διάβαζε πρώτη όλα τα μυθιστορήματά του, Εκείνος διάβαζε πρώτος όλα της τα ποιήματα.

Ο γάμος του είχε κάνει τον κύκλο του, τελείωνε. Εκείνος και η Μαργκαρίτα όμως δεν ήξεραν πώς να πουν στους φίλους ότι έπαιρναν διαζύγιο, αποφάσισαν λοιπόν, τον Ιούνιο του 1996, να κάνουν ένα μεγάλο πάρτι. Σε μια μεγαλειώδη κίνηση, η Μαργκαρίτα κάλεσε κι Εκείνη, την αιώνια ανταγωνίστριά της. Εκείνος δεν το γνώριζε, αιφνιδιάστηκε κι έπειτα κατάλαβε. Της πρότεινε να μη γυρίσει στη Σουηδία την επομένη, να περάσει λίγες ημέρες μαζί του στο Παρίσι. Επιστρέφοντας, ζήτησε από τον γιο τους το χέρι της μητέρας του. «Οχι, σ’ το απαγορεύω. Οχι, όχι, όχι. Το ζήσατε ξανά αυτό το έργο, δεν θα πετύχει» διαμαρτυρήθηκε ο Κάρλος. Ξαναπαντρεύτηκαν στη Χιχόν της Ισπανίας, στις Αστούριες, το 2004. Εκεί ζούσαν, μαζί, σε ένα μεγάλο κτήμα, από το 1997. Το τοπίο τούς θύμιζε τη Χιλή των παιδικών τους χρόνων. Κι επιπλέον, η Χιχόν τούς γοήτευσε «γιατί ήταν μια προλεταριακή πόλη μεταλλωρύχων και ναυπηγείων, με ένα πολύ ισχυρό πνεύμα αντίστασης». Τη Χιλή, «μια απαθή, καταναλωτική χώρα, με ακραίο ατομικισμό», την είχαν αφήσει οριστικά πίσω τους. Για τα βασανιστήρια που άντεξαν δεν μίλησαν ποτέ. Περνούσαν τον χρόνο τους γράφοντας, διαβάζοντας, κάνοντας βόλτες με τον σκύλο τους, βλέποντας φίλους, παίζοντας με τα εγγόνια τους. Μόνο για ένα πράγμα τσακώνονταν: Εκείνη, άνθρωπος χαώδης, άφηνε μονίμως τις πόρτες ανοιχτές κι Εκείνος, άνθρωπος μεθοδικός, έτρεχε πίσω της, θυμωμένος, και τις έκλεινε.

Εκείνος κι Εκείνη, ο 70χρονος Λούις Σεπούλβεδα και η 66χρονη Κάρμεν Γιάνιες, νοσηλεύονται από τα τέλη Φεβρουαρίου, σε απομόνωση, στο Κεντρικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Οβιέδο, στην Ισπανία. Είχαν ταξιδέψει μεταξύ 18-23 Φεβρουαρίου στην Πορτογαλία, προκειμένου να συμμετάσχουν στο λογοτεχνικό φεστιβάλ Correntes d’ Escritas. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν στις 25 Φεβρουαρίου: διαγνώστηκαν τελικά και οι δύο με τον νέο κορωνοϊό. Εκείνη νιώθει πια καλύτερα. Εκείνος παραμένει σε «σοβαρή κατάσταση». Αλλά αυτή η ιστορία, «η πιο όμορφη ιστορία αγάπης»*, αποκλείεται να τελειώσει έτσι.

*«La mas bella historia de amor», ποίημα που έγραψε ο Λούις Σεπούλβεδα για την Κάρμεν Γιάνιες μέσα στο τρένο που τους οδηγούσε στο Παρίσι, το 1996, στην αρχή της νέας τους κοινής ζωής.