Αδειανά πουκάμισα και ενεργειακή ασφάλεια

Στο φύλλο της 8/9 Φεβρουαρίου ο Περικλής Δημητρολόπουλος, αναφερόμενος στην είσοδο του «Ορούτς Ρέις» για σεισμικές έρευνες στην ελληνική ΑΟΖ, επισήμανε τον προβληματισμό που καλλιεργείται για την αναγκαιότητα των ερευνών και εξόρυξης υδρογονανθράκων.

Η συζήτηση επικεντρώνεται στην άποψη ότι, αφού έχουμε εισέλθει σε περίοδο απανθρακοποίησης του ενεργειακού μας συστήματος, τι νόημα έχει να επιμένουμε σε υποθαλάσσιες έρευνες που τόσα προβλήματα μας δημιουργούν σε πολιτικό και διπλωματικό πεδίο;

Τα επόμενα 20-30 χρόνια θα επιχειρηθεί ριζική αλλαγή του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, με αποτέλεσμα πολλά από υφιστάμενα κοιτάσματα υδρογονανθράκων να κινδυνεύουν να μείνουν ανεκμετάλλευτα (stranded assets) και οι εταιρείες παραγωγής να απαξιωθούν. Επομένως,  υποστηρίζουν φανατικά νεόκοποι αναλυτές, δεν θα είχε νόημα να συνεχιστούν εφεξής οι έρευνες, αφού σύντομα ο πλανήτης θα έχει στραφεί αποκλειστικά στις ΑΠΕ και άρα όλοι θα ζούμε ευτυχείς σ’ έναν «πράσινο» παράδεισο.

Μόνο που η διείσδυση των ΑΠΕ, λόγω της φύσης των, προχωρεί με ρυθμούς σαφώς μικρότερους από τον ρυθμό αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης, και άρα είναι αδύνατον κατά την περίοδο μετάβασης να αντικαταστήσουν πλήρως τα ορυκτά καύσιμα. Αντίθετα, τόσο ο άνθρακας, το πετρέλαιο και κυρίως το καθαρότερο φυσικό αέριο θα είναι μαζί μας για πολλά χρόνια ακόμα. Mε το τελευταίο να συμβάλλει καίρια στην απανθρακοποίηση του ενεργειακού συστήματος, αφού εκπέμπει 67% λιγότερο CO₂ από τον άνθρακα.

Ο ΙΕΑ σε πολλές μελέτες του έχει παραδεχθεί ότι η πλήρης στροφή σε ενεργειακές πηγές χαμηλών εκπομπών έως το 2050 δεν θα είναι εφικτή και η απαιτούμενη «ενεργειακή μετάβαση» θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σταδιακά. Αλλά και η Συμφωνία του Παρισιού (2015) προβλέπει για αρκετά ακόμη χρόνια υψηλά επίπεδα εκπομπών, που όμως θα φθίνουν σταδιακά. Ετσι, ώστε να μην υπάρξει βίαιη αλλαγή του ενεργειακού παραγωγικού μοντέλου που θα είχε ανυπολόγιστες οικονομικές επιπτώσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι και στα τρία βασικά εναλλακτικά του σενάρια για την εξέλιξη του παγκόσμιου ενεργειακού μείγματος, ο ΙΕΑ προβλέπει κυριαρχία των ορυκτών καυσίμων μέχρι το 2040 τουλάχιστον, με το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα να κυμαίνεται μεταξύ 58% και 78%, ανάλογα με το σενάριο που θα προκύψει.

Ομως η θεωρία των «stranded assets» δεν μπορεί, κατά την παρούσα συγκυρία να χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για να εγκαταλείψει η Ελλάδα τις έρευνες και, συνακόλουθα, τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Επιπλέον, η πολύ υπαρκτή προοπτική ανακάλυψης και εκμετάλλευσης αξιόλογων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης και στη Δυτική Ελλάδα δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί για δύο ακόμα σημαντικούς λόγους.

Πρώτον, διότι αντιπροσωπεύουν επενδύσεις €5-€8 δισ. έως το 2030 και σημαντικά έσοδα για τα δημόσια ταμεία και, δεύτερον, γιατί καθώς το ηλεκτρικό μας σύστημα θα απολιγνιτοποιείται, οι ανάγκες για φυσικό αέριο – που σήμερα εισάγεται 100% – θα εκτοξευθούν κατακόρυφα, με το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής να στρέφεται στο φυσικό αέριο. Αρα τίθεται σοβαρό θέμα ενεργειακήςασφάλειας που μόνο η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά.

Ο Κ. Ν. Σταμπολής είναι πρόεδρος και εκτελεστικός διευθυντής του ΙΕΝΕ και συγγραφέας του βιβλίου «Πετρέλαιο, η μοιραία εξάρτηση», εκδόσεις Αίολος