Ενας κόσμος γαλήνης

Τμήμα του Βορείου Αιγαίου, ανάμεσα στην Ικαρία και τη Σάμο, το νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών περιλαμβάνει τρία μεγάλα νησιά (Φούρνοι, Θύμαινα και Άγιος Μηνάς), εννέα μικρότερα (Κισηριά ή Διάποροι, Θυμαινάκι, Μακρονήσι, Ανθρωποφάς, Αλατονήσι, Μικρός Ανθρωποφάς, Πλάκα, Στρογγυλό και Μικρός Άγιος Μηνάς) και πολλές βραχονησίδες.

Οι Φούρνοι με τον βαθύ θαλάσσιο διαμελισμό και τις δαντελωτές ακρογιαλιές τους αποτελούν έναν ξεχωριστό τουριστικό προορισμό, ιδανικό για όσους αποζητούν στις διακοπές τους ηρεμία και γαλήνη.

Παράλληλα, οι Φούρνοι είναι ένας από τους πλέον γνωστούς ψαρότοπους της χώρας, αλλά και σημαντικός βιότοπος, ενταγμένος στο δίκτυο Natura 2000, λόγω της σπουδαιότητας των χερσαίων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων της περιοχής.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. Το όνομα των Φούρνων στην αρχαιότητα ήταν Κοράσιαι νήσοι. Αρχαία λείψανα έχουν εντοπιστεί στον βραχώδη λόφο του Αγίου Γεωργίου με τον ομώνυμο ναΐσκο (η ακρόπολη του νησιού, με υπέροχη θέα), στο Πετροκοπιό, στο Καμάρι και στη Χρυσομηλιά. Το νησί υπήρξε ορμητήριο πειρατών κατά τους Βυζαντινούς Χρόνους.

Στην αρχαία και τη μεσαιωνική γραμματεία διασώζονται επιγραμματικές αναφορές στους Φούρνους, κυρίως σε έργα γεωγραφικού ενδιαφέροντος, όπου απλώς επισημαίνεται η θέση των νησιών (η ονομασία τους απαντά με διάφορες παραλλαγές).

Σύμφωνα με αρχειακό υλικό και προφορικές παραδόσεις, οι Φούρνοι κατοικήθηκαν εκ νέου στο β’ μισό του 18ου αιώνα, αρχικά από Πατμίους και λοιπούς Δωδεκανησίους, ακολούθως δε από Ικαριώτες, Σαμιώτες, Κυκλαδίτες, Μικρασιάτες, Κρητικούς και κατοίκους της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι Φούρνοι ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος τον Νοέμβριο του 1912.

Η ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ. Ο οικισμός των Φούρνων, πρωτεύουσα και λιμάνι του ομώνυμου νησιού, απλώνεται γύρω από τον μυχό κλειστού όρμου. Οι εκδρομείς και οι παραθεριστές απολαμβάνουν τον περίπατό τους στα στενά δρομάκια του οικισμού με τα παλαιά αλλά και τα νέα σπίτια, τα καφενεία και τις ψαροταβέρνες.

Ξεχωριστό χρώμα στον οικισμό των Φούρνων δίνουν το σοκάκι με τις μουριές, που οδηγεί από το λιμάνι στην πλατεία, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου και η πλατεία με τα πλατάνια, την εντυπωσιακών διαστάσεων μαρμάρινη σαρκοφάγο (Ρωμαϊκών Χρόνων), τη μαρμάρινη βρύση και το μνημείο ηρώων.

ΤΟ ΚΑΜΠΙ. Κοντά στην πρωτεύουσα βρίσκεται το Καμπί, παραθαλάσσιος οικισμός, απλωμένος αμφιθεατρικά σε περιοχή με γραφικές ακρογιαλιές. Το ενδιαφέρον των επισκεπτών συγκεντρώνουν οι παλαιοί ανεμόμυλοι, πάνω από τον οικισμό, και το αρχαίο λατομείο μαρμάρου στη θέση «Πετροκοπιό», με διάσπαρτα ημίεργα αρχιτεκτονικά μέλη.

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Στο νότιο τμήμα των Φούρνων είναι χτισμένος ο μικρός παραθαλάσσιος οικισμός του Αγίου Ιωάννη, με την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θερμαστή.

ΤΟ ΚΑΜΑΡΙ. Στις ανατολικές ακτές του νησιού των Φούρνων, απέναντι από το νησί του Αγίου Μηνά με την ομώνυμη εκκλησία, βρίσκεται το Καμάρι.

Η ΧΡΥΣΟΜΗΛΙΑ. Στο βόρειο τμήμα των Φούρνων, γύρω από έναν απάνεμο όρμο αλλά και σε λόφο, εκτείνεται ο οικισμός της Χρυσομηλιάς.

Στον προαναφερθέντα λόφο είναι χτισμένη η εκκλησία της Αγίας Τριάδας, που αγναντεύει το πέλαγος. Στην ίδια θέση υπήρχε παλαιότερη εκκλησία, καθώς και αρχαίο ορθογώνιο κτίριο με ισοδομική τοιχοδομία από λευκό μάρμαρο (κατά τα φαινόμενα, ελληνιστικός πύργος, αντίστοιχος με τον πύργο του Δράκανου Ικαρίας, που υψώνεται σχεδόν απέναντι).

Η ΘΥΜΑΙΝΑ. Το δυτικό τμήμα του συμπλέγματος των Φούρνων καταλαμβάνει η Θύμαινα. Τα σπίτια του οικισμού της Θύμαινας ακολουθούν το φυσικό ανάγλυφο, σκαρφαλώνοντας έως τα ριζά επιβλητικού ορεινού όγκου. Κοντά στο λιμανάκι της Θύμαινας, όπου προσεγγίζουν πλοία της γραμμής και εκδρομικά σκάφη, βρίσκεται η Κεραμειδού, μικρός οικισμός με αμμουδερή παραλία. Στο βόρειο τμήμα της Θύμαινας είναι χτισμένες οι εκκλησίες του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Νικολάου (η δεύτερη απέναντι από το νησάκι Θυμαινάκι).

ΟΙ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙΕΣ. Στις όμορφες ακρογιαλιές των Φούρνων συγκαταλέγονται η Ψιλή Άμμος, το Καμπί, το Ελιδάκι, το Πετροκοπιό, η Βιτσιλιά, το Κασίδι, η Βλυχάδα, η Άμπελος, η παραλία Κουμαρά, το Μπαλί, η Αγία Τριάδα, η Χρυσομηλιά και η Κεραμειδού Θύμαινας.

ΤΟΠΙΚΕΣ ΝΟΣΤΙΜΙΕΣ. Ξεχωρίζουν τα ψητά ψάρια και τα θαλασσινά (σπεσιαλιτέ, η αστακομακαρονάδα), το γεμιστό κατσικάκι, το «σουφικό» (κολοκύθια, μελιτζάνες και πιπεριές με κρεμμύδια και ντομάτες, στην κατσαρόλα), τα «μπουγκάκια» (τηγανητά πιτάκια με μάραθο και μυζήθρα), τα «φοινίκια» (παραδοσιακά κουλουράκια) και το γλυκό κυδώνι.

ΤΙ ΝΑ ΨΩΝΙΣΕΤΕ. Αγνό θυμαρίσιο μέλι, τυριά (μυζήθρα, λαδοτύρι, τυρί της άρμης κ.ά.), λάδι, τουρσί, ημίγλυκο κόκκινο κρασί, γλυκά κουταλιού, μαρμελάδες, βότανα και φυσικό αλάτι.