Η διαφάνεια ως πρόσχημα

Εχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς, ακόμη κι αν είναι πεπεισμένος ο ίδιος, τις συζητήσεις στο Διαδίκτυο για το θέμα των ηχογραφήσεων των Eurogroup από τον Βαρουφάκη. Διότι το σόου της περιφοράς των ηχογραφήσεων, ως απειλή, από τον πρώην υπουργό Οικονομικών της χώρας μάς βάζει σε κουβέντες για υποκλοπές, νομιμότητα και πολιτικά τερτίπια, αλλά δεν εξηγεί σε όποιον αναρωτιέται ότι η αντίδραση δεν έχει να κάνει με μια διάθεση συσκότισης. Τα σόου, βέβαια, αυτό κάνουν: αποπροσανατολίζουν.

Είναι όμως μια βάσιμη διερώτηση αυτή περί διαφάνειας στα κέντρα λήψεως αποφάσεων κι έχει συζητηθεί και με πιο σοβαρές αφορμές. Να θυμίσω ότι στο πολίτευμά μας η δημοσιοποίηση, η τήρηση πρακτικών, οι ανοιχτές συνεδριάσεις (από τη Βουλή ως τα δικαστήρια) είναι αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας. Είναι μια ασφαλιστική δικλίδα στη σχέση πολίτη και κράτους, που έχει την ευθύνη της τήρησής της. Μην υποτιμάμε τον πολίτη που τα παρακολουθεί όλα αυτά και αναρωτιέται «και γιατί δηλαδή να μην τα βγάλει ο Βαρουφάκης, αφού για τη δική μου τη ζωή αποφάσιζαν αυτοί εκεί». Και δεν θα ήταν κακό να απαντηθεί αυτό, γιατί αυτές οι απορίες δημιουργούν εντυπώσεις που γίνονται βούτυρο στο ψωμί των λαϊκιστών.

Αυτό μας οδηγεί αναπόφευκτα σε μια δεύτερη απάντηση που καλό είναι να δοθεί. Αν, τελικά, δημοσιοποιηθούν οι περί ων ο λόγος ηχογραφήσεις (όπως ισχυρίζεται πάλι ότι θα πράξει ο Βαρουφάκης), εξυπηρετείται η διαφάνεια; Υπάρχει κάτι που πρέπει να ληφθεί υπόψη: ένας λόγος που η χρήση παράνομων ηχογραφήσεων ως αποδεικτικού μέσου δεν είναι ένα απλό ζήτημα για τη νομική επιστήμη είναι ότι μπορεί πάντα να αμφισβητηθεί η γνησιότητα, η πληρότητα του υλικού, το αν έχει υποστεί κάποια επεξεργασία, ακόμη και η ταυτοποίηση των προσώπων που ακούγονται. Η διαφάνεια, πάντως, πρέπει να είναι θεσμική, αλλιώς δεν είναι διαφάνεια, είναι κάτι άλλο.

Στο πολιτικό ζήτημα που έχει δημιουργηθεί, τα πράγματα είναι πιο απλά. Ο αιρετός που τα περιφέρει, στο όνομα του δημόσιου συμφέροντος και της διαφάνειας, οφείλει να αναλάβει προσωπικά την ευθύνη και τις συνέπειες της δημοσιοποίησης. Ειδάλλως ας μη μας κουράζει αδίκως.