Οι «λευκοί κύκνοι» του 2020

Πέρα από τους συνήθεις οικονομικούς και πολιτικούς κινδύνους, ένας αριθμός δυνητικά πολύ σημαντικών «λευκών κύκνων» (κινδύνων γνωστών που είναι πολύ πιθανό να πραγματοποιηθούν) είναι ορατός στον ορίζοντα φέτος. Οποιοσδήποτε από αυτούς θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές, πολιτικές και γεωπολιτικές διαταραχές που δεν θα έχουν σχέση σε μέγεθος με την κρίση του 2008.

Κατ’ αρχάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε κλιμακούμενη στρατηγική αντιπαλότητα με τουλάχιστον τέσσερις σιωπηρά ευθυγραμμισμένες  δυνάμεις: την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα.

Η άμεση ανταπόκριση της Κίνας στις προσπάθειες καταστολής των ΗΠΑ θα πάρει πιθανώς τη μορφή κυβερνοεμφανίσεων. Δυνάμεις θα μπορούσαν επίσης να επιτεθούν στα αμερικανικά και δυτικά χρηματοπιστωτικά συστήματα – συμπεριλαμβανομένης της πλατφόρμας πραγματοποίησης τραπεζικών συναλλαγών SWIFT. Ηδη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε ότι μια κυβερνοεπίθεση στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές μπορεί να κοστίσει 645 δισεκατομμύρια δολάρια. Και αξιωματούχοι ασφαλείας έχουν εκφράσει παρόμοιες ανησυχίες για τις ΗΠΑ, όπου ένα ακόμα ευρύτερο φάσμα τηλεπικοινωνιακών υποδομών είναι δυνητικά ευάλωτο. Επιπλέον, την επόμενη χρονιά η σύγκρουση ΗΠΑ – Κίνας θα μπορούσε να κλιμακωθεί από έναν ψυχρό πόλεμο σε θερμό.

Η Κίνα θα μπορούσε επίσης να ακολουθήσει τη χρηματοοικονομική «πυρηνική επιλογή», να ξεπουλήσει τις συμμετοχές της σε ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, αν επέλθει κλιμάκωση. Οι ΗΠΑ φυσικά δεν θα καθίσουν με σταυρωμένα τα χέρια.

Επίσης υπάρχουν πρόσθετοι μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος, οι οποίοι θα μπορούσαν να προκαλέσουν περιβαλλοντικές καταστροφές. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μεγάλη απειλή, όπως καταδεικνύεται από την αυξανόμενη συχνότητα και τη σοβαρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Ο κατάλογος αυτός με κινδύνους δεν είναι πλήρης, αλλά δείχνει αυτό που λογικά αναμένει κανείς για το 2020. Οι χρηματοοικονομικές αγορές, εν τω μεταξύ, εξακολουθούν να αρνούνται την ύπαρξη τέτοιων κινδύνων, πεπεισμένες ότι τις μεγάλες οικονομίες και τις παγκόσμιες αγορές τις περιμένει μια ήρεμη, αν όχι ευτυχισμένη, χρονιά.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στο Stern School of Business του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και πρόεδρος της Roubini Macro Associates. Διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος για διεθνείς υποθέσεις στο συμβούλιο σοφών του Μπιλ Κλίντον