Λίγο πριν οι Βρετανοί φύγουν από το πάρτι

Λίγες ώρες αφότου ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Ιβ Λεντριάν προέβλεψε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Βρετανία θα «σφαχτούν» στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις, ο βρετανός διαπραγματευτής Ντέιβιντ Φροστ απευθύνθηκε στο ευρωπαϊκό κοινό σε πιο ήπιους τόνους. Ο Φροστ περιέγραψε από τις Βρυξέλλες και το Université Libre de Bruxelles τις βασικές διαπραγματευτικές αρχές της χώρας του. Για τις λεπτομέρειες παρέπεμψε σε ένα πιο εκτενές κείμενο την επόμενη εβδομάδα (είναι αμφίβολο αν θα είναι διαφωτιστικό, αφού εκπρόσωποι της κυβέρνησης λένε ότι δεν προτίθενται να αποκαλύψουν τα χαρτιά τους στις Βρυξέλλες). Οπως και στο πρώτο μέρος των διαπραγματεύσεων, οι Βρετανοί αποφεύγουν τις λεπτομέρειες και διατηρούν έναν θετικό, ενίοτε πανηγυρικό τόνο, σε αντιδιαστολή με τον μόνιμο πεσιμισμό της ΕΕ.

Η ομιλία του Φροστ είναι ένας συνοπτικός οδηγός στην επιχειρηματολογία των οπαδών του Brexit. «Δεν μπορούμε να δεχτούμε ευρωπαϊκή επίβλεψη στη [μεταξύ μας] εναρμόνιση των αρχών ισότιμου ανταγωνισμού. Δεν είναι απλώς μια διαπραγματευτική θέση που θα μπορούσε να αλλάξει υπό πίεση. Είναι όλη η ουσία [του Brexit]» είπε ο Φροστ. Υποστήριξε ότι στη Βρετανία η ποιότητα παραγωγής, η εργατική νομοθεσία και η περιβαλλοντική μέριμνα – όσα δηλαδή μια χώρα θα μπορούσε να αγνοήσει ώστε να χαμηλώσει το κόστος παραγωγής και να ανταγωνιστεί αθέμιτα τις επιχειρήσεις στις χώρες της ΕΕ – είναι ήδη εφάμιλλες με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Για τον Φροστ, ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το ότι τα κυρίαρχα κράτη δεν επιτρέπουν σε τρίτους να νομοθετούν για λογαριασμό τους. «Πώς θα σας φαινόταν αν, προκειμένου εμείς να προστατέψουμε τους εαυτούς μας, σας ζητούσαμε να εναρμονίζεστε με τους νόμους που ψηφίζουμε στο βρετανικό κοινοβούλιο;» ρώτησε το κοινό. Περιέγραψε την Ευρωπαϊκή Ενωση ως έναν τεχνοκρατικό οργανισμό που σχεδιάστηκε στο χαρτί και δεν προέκυψε, όπως η βρετανική Βουλή, σε βάθος χρόνου μέσα από την κοινωνική εξέλιξη και τις επιταγές του εθνικού, συλλογικού αισθήματος.

Με τους ίδιους αργούς ρυθμούς, τόνισε ο Φροστ, συνέβη και το Brexit «και όχι ως μετεωρίτης που αφανίζει τους δεινόσαυρους (…) όπως το βλέπουν οι Βρυξέλλες». Είναι λάθος, είπε, η Ευρωπαϊκή Ενωση να αντιμετωπίζει το Brexit ως μια ξαφνική απερισκεψία με την οποία η Βρετανία απεμπολεί έναν δήθεν ιδεατό συνδυασμό οικονομικής συμμετοχής και πολιτικής αποχής από την ΕΕ. Οι όροι των Βρετανών δεν υπήρξαν βολικοί, αλλά μαρτυρούσαν την αποστασιοποίησή τους που βάθαινε όσο ο καιρός περνούσε. «Ημασταν όπως ο καλεσμένος που έχει βαρεθεί στο πάρτι και βρίσκεται ήδη στο χολ για την έξοδο. Μόνο όταν μας είδαν με το παλτό στο χέρι, να λέμε αντίο, μας ρώτησαν: “Α, φεύγετε;”».

Ο Φροστ συγκράτησε, φεύγοντας, μόνο ένα από τα δύο ερωτήματα που οι Ευρωπαίοι έχουν απευθύνει προς τους Βρετανούς. Υπάρχει ένα ακόμη (το επανέλαβε στο ραδιόφωνο του BBC, την επομένη της ομιλίας του Φροστ, ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Πώς είναι δυνατόν οι Βρετανοί να έχουν πλήρη πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, χωρίς νομική δέσμευση για εναρμόνιση με τους κανόνες με τους οποίους χορεύουν οι άλλοι 27; Μόνο με τα λόγια, πάρτι δεν γίνεται.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»