Στροφή της Γερμανίας {CR}για το Μεταναστευτικό{CR}

Το Μεταναστευτικό και η ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου είναι ψηλά στις προτεραιότητες της γερμανικής προεδρίας στην ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Η κυβέρνηση του Βερολίνου έκανε το πρώτο βήμα στα τέλη της περασμένης εβδομάδας με τη συμφωνία των δύο συγκυβερνώντων κομμάτων, Χριστιανικής Ενωσης και Σοσιαλδημοκρατών, στο πλαίσιο των προτάσεων που θα προωθήσει η Γερμανία στην ΕΕ. Οι προτεινόμενες αλλαγές ανακουφίζουν τις χώρες πρώτης γραμμής στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, όπως Ελλάδα και Ιταλία, και καθιστούν ευρωπαϊκή υπόθεση την υποδοχή προσφύγων και μεταναστών και την κατανομή τους στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Η σημαντικότερη αλλαγή που επιδιώκει το γερμανικό σχέδιο είναι να διενεργείται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ ένας προέλεγχος των αιτήσεων ασύλου, στον οποίο να διαπιστώνεται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, εάν υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές να αναγνωριστεί ότι ο αιτών είναι πρόσφυγας ή διώκεται πολιτικά. Αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, θα επαναπροωθούνται στις χώρες προέλευσης. Για όσους αιτούντες άσυλο το αποτέλεσμα του προελέγχου είναι θετικό, προτείνεται να θεσπιστεί μία «κατά το δυνατόν έντιμη διαδικασία» κατανομής στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Βασικά κριτήρια για την κατανομή θα είναι ο πληθυσμός και η οικονομική ευρωστία των κρατών-μελών.

Σημαντική επίσης παράμετρος του γερμανικού σχεδίου είναι οι κοινωνικές παροχές και τα επιδόματα για τους αιτούντες άσυλο. Αυτές θα καταβάλλονται αποκλειστικά από τη χώρα στην οποία θα καταλήγει ο αιτών άσυλο και η οποία θα λαμβάνει την τελική απόφαση για τη χορήγηση ασύλου. Δεν θα υπάρχει δυνατότητα παράλληλης υποβολής αίτησης ασύλου σε άλλη χώρα-μέλος της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να ανακοπεί η λεγόμενη «δευτερογενής» μετανάστευση στο εσωτερικό της ΕΕ προς χώρες που έχουν ενδεχομένως υψηλότερες κοινωνικές παροχές.

Για την κατανομή στις χώρες της ΕΕ θα υπάρχει η δυνατότητα για τον ενδιαφερόμενο να δηλώνει χώρα προτεραιότητας, π.χ. σε περιπτώσεις που ζουν εκεί συγγενείς του. Επίσης διασφαλίζεται ότι μετανάστες και πρόσφυγες θα έχουν δικαίωμα νομικής προστασίας σε όλα τα στάδια, τόσο κατά τη διαδικασία του προελέγχου στα εξωτερικά σύνορα, όσο και στη τελική εξέταση της αίτησης για τη χορήγηση ασύλου.

Το γερμανικό σχέδιο επιφέρει ουσιώδεις αλλαγές στον «κανονισμό του Δουβλίνου» που ισχύει σήμερα και προβλέπει την επιστροφή των προσφύγων στην πρώτη χώρα εισόδου στην ΕΕ επιβαρύνοντας υπέρμετρα χώρες όπως η Ελλάδα και Ιταλία. Αυτός αποδείχτηκε ανεπαρκής και de facto ετέθη εκτός λειτουργίας όταν κορυφώθηκε η προσφυγική κρίση το 2015. Μέχρι τότε η Γερμανία παρέμενε αγκιστρωμένη στον «κανονισμό του Δουβλίνου» που την καθιστούσε ασφαλή νησίδα, αφού δεν υπήρχε περίπτωση χερσαίας πρόσβασης χωρίς να έχουν περάσει από άλλη χώρα-μέλος της ΕΕ.

Ο σημερινός υπουργός Εσωτερικών Χορστ Ζεεχόφερ, που απειλούσε να ρίξει την κυβέρνηση της Μέρκελ για το Προσφυγικό, επέβαλε το 2018 την υπογραφή διμερούς συμφωνίας με την Ελλάδα για την επαναπροώθηση προσφύγων από τα γερμανικά σύνορα. Αλλά και αυτή η συμφωνία ήταν παντελώς αναποτελεσματική – μέσα σε ένα χρόνο μέχρι τον Αύγουστο του 2019 είχαν επαναπροωθηθεί στην Ελλάδα μόλις 9 πρόσφυγες.

Στο μεταξύ ο χριστιανοκοινωνιστής Χορστ Ζεεχόφερ έκανε στροφή 180 μοιρών στο Προσφυγικό και από συνοδοιπόρος του Ορμπαν έγινε οπαδός ενός ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου στην κατεύθυνση της ανακούφισης των μεθοριακών χωρών της ΕΕ όπως η Ελλάδα που σηκώνουν το βάρος των μεταναστευτικών ροών. Τώρα ο Ζεεχόφερ υπόσχεται ότι θα κάνει «τα πάντα προκειμένου να υπάρξει επιτέλους πρόοδος και να τερματιστεί η στασιμότητα στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική».

Τον Μάρτιο αναμένεται να ανακοινώσει και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τις προτάσεις της για τη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου.