Τι συμβαίνει στη Γαλλία – 1

Επαναλαμβάνονται σκηνές από το 1995 όταν ο Αλέν Ζυππέ, τότε πρωθυπουργός επί προεδρίας Ζακ Σιράκ, προσπάθησε να μειώσει τα ελλείμματα του συστήματος της κοινωνικής ασφάλισης: ελλείμματα από κακοδιαχείριση, από σπατάλες κι από υπερεκμετάλλευση του μηχανισμού (πολύτεκνοι, υποχόνδριοι, συστηματικά άνεργοι, συστηματικά αυτοκαταστροφικοί). Τότε, οι απεργίες με εμπροσθοφυλακή την αυτοκινητοβιομηχανία Ρενώ (τότε κρατική) επεκτάθηκαν στον ιδιωτικό τομέα: κανείς λογικός άνθρωπος δεν είχε, και δεν έχει, αντίρρηση να πληρώνονται περισσότερο οι εργαζόμενοι με παράλληλη περικοπή των μισθών των μεγαλοστελεχών (ιδιαίτερα των τραπεζών, των ασφαλιστικών εταιρειών και των παρασίτων της γραφειοκρατίας). Αλλά οι συνδικαλιστές ξεκινούν από μια ιδεολογική αυταπάτη: ότι η Γαλλία είναι καθεστώς μεγάλων ανισοτήτων. Στην πραγματικότητα, παρά τις μεγάλες ανισότητες σε ορισμένους τομείς, η ανακατανομή μέσω των φόρων, των παροχών και των κοινωνικών υπηρεσιών είναι σχετικά γενναιόδωρη. Κατά καιρούς, έγιναν απόπειρες ευρύτερης ανακατανομής με αύξηση των φόρων για τα υψηλότερα εισοδήματα (μέχρι 75%) – πλην όμως, αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη σοσιαλδημοκρατία, να μην επιλέξουμε δηλαδή τη δικτατορία του προλεταριάτου ή να μη διακινδυνεύσουμε ραγδαία μείωση των προσλήψεων και μεταφορά μεγάλων παραγωγικών επιχειρήσεων εκτός Γαλλίας, η φορολόγηση δεν μπορεί να ξεπεράσει κάποιο όριο. Εξάλλου, θα δυσκολευτούμε να καλύψουμε τα ελλείμματα ακόμα κι αν δημεύσουμε τα περιουσιακά στοιχεία των δισεκατομμυριούχων, ακόμα κι αν ορμήσουμε αθρόως στα χρηματοκιβώτια και στους φορολογικούς παραδείσους.

Το 1995 το νομοσχέδιο αποσύρθηκε: το δίδυμο Σιράκ-Ζυππέ ήθελε την ησυχία του. Η μεταρρύθμιση ανεβλήθη για αργότερα. Το αργότερα ήρθε: σήμερα, το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει τα 2,5 τρισεκατομμύρια· 200 δισεκατομμύρια είναι το έλλειμμα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Φτάσαμε εδώ με διακυμάνσεις: η χειρότερη χρονιά ήταν το 2010 με έλλειμμα 24 δισ., εκτίναξη του αριθμού των ψευτοανέργων και υψηλή γεννητικότητα πολιτικοθρησκευτικού τύπου (άρα, πολλά οικογενειακά επιδόματα).

Τους τελευταίους μήνες, πολλές κοινωνικές και επαγγελματικές κατηγορίες κινητοποιούνται εναντίον του Εμμανουέλ Μακρόν και εναντίον ενός νεοφιλελεύθερου φαντάσματος που, ωστόσο, δεν φαίνεται να υλοποιείται. Ίσως πλανιέται στο μυαλό της αστικής δεξιάς -όχι της λαϊκή τύπου Μαρίν Λεπέν- αλλά, η αστική δεξιά έχει καταρρεύσει· εκλογικά τουλάχιστον (κάτω από 10%). Η ένταση άρχισε ήδη από την εκλογή του Μακρόν τον οποίον πολλοί ψήφισαν με μισή καρδιά για να αναχαιτίσουν τη Λεπέν – αλλά, αν συνεχίσουμε έτσι, θα εκλεγεί την επόμενη φορά και θα είναι ντροπή μας. Να τι συμβαίνει: οι Γάλλοι δυσπιστούν έναντι όλων των ηγεσιών και διακατέχονται από την ακατανίκητη παρόρμηση να απορρίπτουν οτιδήποτε προτείνουν οι ηγεσίες, οι οποίες υπενθυμίζω ότι εκλέγονται για να παίρνουν αποφάσεις και να τις εκτελούν. Η δημοκρατία μας δεν είναι συμμετοχική· δεν παίρνουμε αποφάσεις δι’ ανατάσεως της χειρός. Και ευτυχώς. Αλλά οι Γάλλοι απολαμβάνουν τις εκδηλώσεις δρόμου και με ρητή την απειλή της λαιμητόμου, επιδίδονται σε εμπρησμούς, συγκρούσεις με την αστυνομία (που έχει λουφάξει εξαιτίας καταγγελιών περί υπερβάλλοντος ζήλου), σε δηλητηριώδη συνθήματα και θεατρινισμούς. Πανό γράφουν: «Μακρόν, έβαψες τα χέρια σου με αίμα»: μα, ποιου το αίμα χύθηκε; Οι ίδιοι άνθρωποι -απεργοί εναντίον της κατάργησης των ειδικών επαγγελματικών κατηγοριών (π.χ. τα αρχαία «βαριά και ανθυγιεινά») και της μετακύλησης του ορίου συνταξιοδότησης κατά ενάμισι χρόνο- κραυγάζουν «Θάνατος στον Μακρόν!» Πρόκειται για τρελή φαντασίωση Γαλλικής Επανάστασης· κι αν δεν υπάρχει Βαστίλλη να εκπορθήσουμε, θα την εφεύρουμε!

Πριν από λίγες μέρες, στελέχη της συνδικαλιστικής οργάνωσης της άκρας αριστεράς εισόρμησαν στα γραφεία της συνδικαλιστικής οργάνωσης των Σοσιαλιστών, διότι η δεύτερη αποτελείται από απαράδεκτους ρεφόρμες, απεργοσπάστες και κότες. Άτομα του ιδίου φυράματος έκαψαν το εστιατόριο La Rotonde όπου, σπανιότατα, πηγαίνει ο Μακρόν, αφού ξεμυτίσει με συνοδεία δεκάδων σωματοφυλάκων: κατά τη γνώμη των συνδικαλιστών, ο πρόεδρος πρέπει να τρώει φασολάδα στην κουζίνα ή κεμπάπ στο σουβλατζίδικο της γειτονιάς.

Σ^‘ αυτή την επαναστατική φαντασίωση συμμετέχουν ομάδες που δεν έχουν την παραμικρή σχέση ή ιδέα για τα γαλλικά κοινωνικά κινήματα: αναρχικοί του μαύρου μπλοκ που τα σπάνε (επειδή είναι ηλίθιοι· όχι, δεν συντρέχουν «κοινωνικές αιτίες»), ισλαμιστές-εισοδιστές των συνδικάτων (o Aνάς Καζίμπ, στέλεχος της CGT και πρώτη μούρη στα τηλεοπτικά πάνελ, ισχυρίζεται ότι οι ισλαμιστές υπάλληλοι του μετρό πρέπει να αποφεύγουν «γαλλικές ιδιοτροπίες» όπως τη συνεργασία με γυναίκες), καθώς και νεαροί σε εξεγερσιακό οίστρο καθοδηγούμενοι από αντικαπιταλιστικές οργανώσεις όπως η Ανυπότακτη Γαλλία: στη δικτατορία του ενστίκτου, τα άτομα συρρικνώνονται σε μέλη μιας αγέλης που τρέχει. Υπάρχει κρίση ενηλικίωσης: οι Γάλλοι ζητούν προστασία από μια ανώτερη δύναμη την οποία σήμερα υποτίθεται ότι ενσαρκώνει ο Μακρόν – κάθε άλλο παρά πατρική φιγούρα ο δύσμοιρος. Η διάχυτη ιδέα είναι ότι ο Μακρόν «δεν βελτίωσε τη ζωή μας»: πώς να τη βελτιώσει δηλαδή; Να ευτυχήσουμε στον έρωτα και στο σεξ; Να ομορφύνουμε; Να κερδίσουμε στο ξυστό; Κι ενώ οι Γάλλοι ρίχνουν το φταίξιμο για όλες τους τις αποτυχίες στην  κυβέρνηση και στον πρόεδρο, η κοινωνική συνοχή και οι θεσμοί γίνονται ολοένα και πιο εύθραυστοι. (Σ’ αυτό η κυβέρνηση φταίει: μακρά συζήτηση στην οποία θα επανέλθω.)

Ίσως αντιμετωπίζουμε πρόβλημα ψυχικής διπολικότητας (παλιότερα χρησιμοποιούσαμε τον όρο μανιοκατάθλιψη): οι Γάλλοι παραπονιούνται και παίρνουν αντικαταθλιπτικά με τις χούφτες, αλλά, όπως δείχνουν οι βίαιες αντιδράσεις τους, έχουν απόθεμα μανιακής ενέργειας. Η δεξιά παίζει ύπουλο ρόλο· είναι ανέντιμη· δεν στηρίζει τον Μακρόν ακόμα και σε πράγματα που σιωπηρά τής φαίνονται εύλογα. Όσο για την αριστερά, ασχολείται με τα φύλα, τις φυλές, τους φυλάρχους και τις θρησκείες, κατακρίνοντας τους άνδρες, τους λευκούς και τους χριστιανούς και καθαγιάζοντας τους υπολοίπους· προπάντων αν είναι εγκληματίες, μικρόνοες και ρεμάλια. Στο πλαίσιο των διαδηλώσεων οξύνει το μένος εναντίον της αστυνομίας με τον παλιό εφηβικό τρόπο Μπάτσοι, γουρούνια δολοφόνοι, δημιουργεί προβλήματα εκεί που δεν υπάρχουν (ρατσισμό, ισλαμοφοβία, μισογυνία, φασιστική απειλή) και επικροτεί την απροθυμία για εργασία: οι αξίες της συμπυκνώνονται στο αίτημα των διακοπών διαρκείας στη σκιά ενός τεράστιου λεφτόδεντρου.