Ο «σκληρός» του ΔΝΤ στη σύνταξη

Παρασκευή 23 Απριλίου 2010. O τότε πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, με φόντο το ακριτικό Καστελλόριζο, ανακοινώνει την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης στον οποίο συμμετείχαν το ΔΝΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Την ίδια ώρα, στην Αθήνα ένας ψιλόλιγνος, ξανθός, γαλανομάτης άνδρας με γκρι κοστούμι και δερμάτινο χαρτοφύλακα στο χέρι περνούσε για πρώτη φορά την πόρτα του υπουργείου Οικονομικών στην οδό Νίκης. Η χώρα έμπαινε στην περιπέτεια των μνημονίων και ο Πόουλ Τόμσεν στη ζωή των Ελλήνων, την οποία έμελλε να στοιχειώσει για πολλά χρόνια.

Η κυβέρνηση υπογράφει το πρώτο Μνημόνιο με τις χώρες της ευρωζώνης και το ΔΝΤ στις 8 Μαΐου 2010. Η επιτήρηση της χώρας από τους δανειστές μόλις έχει ξεκινήσει. Ο δανός τεχνοκράτης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου γίνεται γρήγορα το «αφεντικό» της τρόικας αναλαμβάνοντας τον ρόλο του «σκληρού» στις διαπραγματεύσεις με την ελληνική κυβέρνηση για την επιβολή και την εφαρμογή των σκληρών μέτρων.

Ελληνες αξιωματούχοι τον περιγράφουν ως τον κακό της διαπραγμάτευσης και τον «άνθρωπο που σκοτώνει τη συζήτηση». Αποτελεί «τον φόβο και τον τρόμο» των υπουργών και των υπηρεσιακών παραγόντων, για να δικαιολογήσει έτσι και το παρατσούκλι του στην έδρα του ΔΝΤ «troubleshooter» (εξολοθρευτής προβλημάτων). Στις ατελείωτες ώρες διαβουλεύσεων ο δανός οικονομολόγος συγκρούστηκε άπειρες φορές με τους υπουργούς για να επιβάλει στους Ελληνες τη συνταγή της λιτότητας. Οι δημοσιογράφοι που ζήσαμε από κοντά τις διαπραγματεύσεις των υπουργών με τους επικεφαλής της τρόικας θυμόμαστε ακόμη τις φωνές και τους καυγάδες πίσω από τις κλειστές πόρτες στον 6ο όροφο του υπουργείου Οικονομικών.

Πίσω από αυτές τις πόρτες πέρασαν τα πιο σκληρά μέτρα στη φορολογία, με το τσουνάμι των φόρων και των περικοπών στο αφορολόγητο και τις φοροαπαλλαγές που έπληξε τα νοικοκυριά, στο ασφαλιστικό με τις απανωτές περικοπές στις συντάξεις, στο Δημόσιο με το μαχαίρι στους μισθούς, την κατάργηση των δώρων και επιδομάτων και τον Αρμαγεδδώνα στα εργασιακά. Ακόμα και μετά την υπογραφή του δεύτερου Μνημονίου και το PSI οι συζητήσεις του Πόουλ Τόμσεν με τους έλληνες αξιωματούχους οδηγήθηκαν πολλές φορές στα άκρα. Τον Σεπτέμβριο του 2012 οι διαπραγματεύσεις έφτασαν στα όρια του κραχ. Οπως δήλωσε τότε υψηλόβαθμος αξιωματούχος του υπουργείου, ο Τόμσεν εμφανίστηκε ξαφνικά ιδιαιτέρως αρνητικός απέναντι σε μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα στο Δημόσιο, είτε απορρίπτοντάς τα στο σύνολο, είτε υποεκτιμώντας την απόδοσή τους, ζητώντας νέες μειώσεις μισθών.

Ο χρόνος κύλησε και ο Τόμσεν έφυγε από το ελληνικό πρόγραμμα, για να τον διαδεχθεί η γνωστή Ρουμάνα Ντέλια Βελκουλέσκου. Ο ίδιος αναβαθμίστηκε ως υπεύθυνος του ΔΝΤ για την Ευρώπη. Το 2016 βρέθηκε να διαβάζει στα Wikileaks τις συνομιλίες του με τη Βελκουλέσκου, στις οποίες ο Δανός εμφανιζόταν και πάλι να σκέφτεται πώς θα πιέσει την Αθήνα για νέα μέτρα. «Δεν πρόκειται να δεχτώ ένα πακέτο μικρών μέτρων. Τι θα χρειαστεί για να φτάσουμε σε σημείο αποφάσεων; Στο παρελθόν, μόνο μία φορά ελήφθησαν αποφάσεις και ήταν όταν οι Ελληνες επρόκειτο να ξεμείνουν σοβαρά από χρήματα και να χρεοκοπήσουν. Πιθανόν αυτό θα συμβεί ξανά» έλεγε. Το τελευταίο μεγάλο «κόλπο» που κατάφερε να πετύχει ο τεχνοκράτης του ΔΝΤ ήταν η προληπτική νομοθέτηση των περικοπών στις συντάξεις και στο αφορολόγητο, ως όρο συμμετοχής του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα.

Δημοσίευμα του πρακτορείου Bloomberg σκιαγραφώντας το προφίλ του και τον ρόλο που έχει διαδραματίσει στη χώρα μας στα χρόνια των μνημονίων τον χαρακτηρίζει ως έναν από τους πιο «μισητούς ανθρώπους στην Ελλάδα».

Ο Πόουλ Ματίας Τόμσεν γεννήθηκε στις 21 Μαΐου 1955 στην Αμπέρνα, μια κωμόπολη 16.000 κατοίκων στον δανέζικο Νότο, κοντά στα σύνορα με τη Γερμανία. Ο πατέρας του ήταν μπακάλης και η μητέρα του δεν εργαζόταν, καθώς έπρεπε να μεγαλώσει τα πέντε αδέρφια του. Ο «σκληρός» του ΔΝΤ σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και ο καθηγητής του, Νιλς Τίγκεσεν, ήταν ο άνθρωπος που του άνοιξε την πόρτα στο ΔΝΤ. Το 1982, την ημέρα που το Μεξικό χρεοκοπούσε, ο 27χρονος τότε Πόουλ Τόμσεν πέρασε για πρώτη φορά το κατώφλι του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον.

Υστερα από 37 χρόνια καριέρας στο ΔΝΤ και την εμπλοκή του σε 44 χώρες ο 65χρονος Τόμσεν βγαίνει τον Ιούλιο στη σύνταξη. Την αποχώρησή του από την ενεργό δράση ανακοίνωσε τη Δευτέρα η επικεφαλής του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.

Η αγαπημένη φράση του Τόμσεν είναι «να βγαίνουν τα νούμερα». Κι όμως, όλοι θυμούνται πόσο έξω έπεσαν οι υπολογισμοί του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα. Ο ίδιος το παραδέχθηκε τον Οκτώβριο του 2019 μιλώντας στο London School of Economics. «Κοιτάζοντας πίσω, θα έλεγα ότι ήμασταν πολύ αισιόδοξοι» είπε. Η αρχική εκτίμηση του ΔΝΤ ήταν πως το κατά κεφαλήν εισόδημα των Ελλήνων θα επέστρεφε στα προ κρίσης επίπεδα σε οχτώ χρόνια, αλλά «τα πράγματα εξελίχθηκαν πολύ χειρότερα. Σήμερα το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας είναι ακόμα 22% χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα, με προοπτικές επανόδου στα προ κρίσης επίπεδα το 2031-33…».

Ο Τόμσεν πέρασε τα μέτρα λιτότητας με την άνεση ενός ανθρώπου που αμειβόταν ετησίως με ποσό τουλάχιστον 242.000 δολαρίων.

Το ευτύχημα για τον ίδιο είναι ότι δεν παίρνει σύνταξη στην Ελλάδα…