Ο κορωνοϊός είναι μία ασθένεια κινεζικής απολυταρχίας

Η επιδημία του νέου κορωνοϊού που ξεκίνησε από την κινεζική πόλη Ουχάν μετράει ήδη περισσότερα από 9.800 κρούσματα – τα περισσότερα στην Κίνα, αλλά και σε πολλές ακόμη χώρες – και 213 θανάτους στην κινεζική επικράτεια. Δεδομένου του ιστορικού επιδημιών από την Κίνα – συμπεριλαμβανομένου του σοβαρού οξέος αναπνευστικού συνδρόμου (SARS) και της αφρικανικής πανώλης των χοίρων – και της θεωρητικής επίγνωσης που έχουν οι αρχές της ανάγκης ενίσχυσης της ικανότητάς τους να αντιμετωπίζουν «μείζονες κινδύνους», πώς μπορεί να συνέβη αυτό;

Δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται στην Κίνα. Προκειμένου να διατηρήσει την εξουσία του, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας πρέπει να διατηρεί τον λαό πεπεισμένο ότι όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο. Αυτό σημαίνει συστηματικές συγκαλύψεις σκανδάλων και ανεπαρκειών που θα μπορούσαν να πλήξουν την εικόνα του ΚΚΚ.

Αυτή η παθολογική μυστικοπάθεια παρεμποδίζει την ικανότητα των αρχών να απαντούν γρήγορα στις επιδημίες. Η επιδημία του SARS, την περίοδο 2002-2003, θα μπορούσε να είχε ελεγχθεί πολύ νωρίτερα αν δεν είχαν κρύψει εσκεμμένα πληροφορίες από το κοινό οι κινέζοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Υγείας. Απαξ και εφαρμόστηκαν τα κατάλληλα μέτρα ελέγχου και πρόληψης, το SARS αναχαιτίστηκε εντός μηνών.

Και εντούτοις η Κίνα δεν μοιάζει να έμαθε το μάθημά της. Παρότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη σημερινή επιδημία του κορωνοϊού και την επιδημία του SARS – μεταξύ άλλων μία σαφώς μεγαλύτερη τεχνολογική δυνατότητα παρακολούθησης – ίσως να έχουν κοινή τη συνήθεια συγκαλύψεων του ΚΚΚ.

Βέβαια, εκ πρώτης όψεως, η κυβέρνηση της Κίνας μοιάζει περισσότερο ειλικρινής όσον αφορά στην τελευταία επιδημία. Παρότι όμως το πρώτο κρούσμα καταγράφηκε στις 8 Δεκεμβρίου, η δημοτική επιτροπή υγείας της Ουχάν δεν εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση πριν περάσουν αρκετές εβδομάδες. Εκτοτε, οι αρχές της Ουχάν υποβάθμιζαν τη σοβαρότητα της ασθένειας και επεδίωκαν να καταστείλουν την ειδησεογραφική κάλυψη.

Η ανακοίνωση υποστήριζε πως δεν υπήρχαν στοιχεία ότι η νέα ασθένεια μπορούσε να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων και πως δεν είχαν μολυνθεί εργαζόμενοι στο σύστημα υγείας. Η επιτροπή επανέλαβε τους ισχυρισμούς αυτούς στις 5 Ιανουαρίου, παρότι είχαν πια επιβεβαιωθεί 59 κρούσματα. Ακόμα και μετά τον πρώτο θάνατο, στις 11 Ιανουαρίου, η επιτροπή συνέχισε να επιμένει ότι δεν υπήρχαν στοιχεία πως ο ιός μπορούσε να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων ή ότι είχαν μολυνθεί εργαζόμενοι στην υγεία.

Καθ΄όλη αυτή την κρίσιμη περίοδο, υπήρξε ελάχιστη ειδησεογραφική κάλυψη της επιδημίας. Οι κινέζοι λογοκριτές εργάστηκαν επιμελώς ώστε να αφαιρέσουν από τη δημόσια σφαίρα αναφορές σε αυτή, κάτι που είναι πολύ πιο εύκολο σήμερα από ό,τι στη διάρκεια της επιδημίας του SARS, χάρη στον δραματικά αυστηρότερο κυβερνητικό έλεγχο επί του Ιντερνετ, των μίντια και της κοινωνίας των πολιτών. Μόνο μετά τις 20 Ιανουαρίου, και τις αναφορές για 136 νέα κρούσματα στην Ουχάν, καθώς και κρουσμάτων στο Πεκίνο και την Γκουαντόνγκ, έκαναν πίσω οι αρχές όσον αφορά στη λογοκρισία.

Οι αρχές έχουν πλέον αλλάξει ταχύτητα, έλαβαν δραστικά μέτρα με σκοπό να δείξουν πόσο σοβαρά παίρνει η κυβέρνηση την επιδημία. H αρχική, κακή διαχείρισή της όμως είναι αδιαμφισβήτητη – με ό,τι αυτό σημαίνει για την εξάπλωσή της, τον ανθρώπινο απολογισμό και τις συνέπειες στην οικονομία. Ισως όμως το πιο τραγικό κομμάτι αυτής της ιστορίας είναι πως υπάρχουν ελάχιστοι λόγοι να ελπίζουμε ότι η επόμενη φορά θα είναι διαφορετική. Οταν οι ηγέτες της Κίνας κηρύξουν τελικά τη νίκη επί της σημερινής επιδημίας, θα πιστώσουν αναμφισβήτητα την ηγεσία του ΚΚΚ. Ισχύει όμως ακριβώς το αντίθετο: το κόμμα ευθύνεται και πάλι για αυτή την καταστροφή.

Ο Μινσίν Πέι είναι διευθυντής του Keck Center for International and Strategic Studies στοClaremont McKenna College της Καλιφόρνιας, στις ΗΠΑ