Ψάχνοντας αντιπολίτευση

Είναι κοινό μυστικό ότι στην κυβερνητική παράταξη συνυπάρχουν δύο απόψεις.

Η πρώτη υποστηρίζει ότι ο Μητσοτάκης πρέπει να πάει γρήγορα σε εκλογές ώστε να «κάψει» την απλή αναλογική και να ξεμπερδεύει με τον Τσίπρα. Θεωρούν δηλαδή πως αν ο ΣΥΡΙΖΑ χάσει ξανά θα είναι πολύ δύσκολο μετά να σηκωθεί και πάλι.

Κι ως εκ τούτου «όταν ο αντίπαλος είναι πεσμένος τον αποτελειώνεις, δεν του δίνεις χρόνο να ανασυνταχθεί» έλεγε στον γράφοντα ένας κορυφαίος υπουργός.

Η δεύτερη άποψη λέει ότι ο Μητσοτάκης δεν πρέπει να βιαστεί για εκλογές αλλά να αφοσιωθεί στο κυβερνητικό έργο χωρίς περισπασμούς.

«Εκλεγήκαμε για να κυβερνήσουμε κι ο λαός μας έδωσε απλόχερα τα μέσα να το κάνουμε. Δεν εκλεγήκαμε για να κάνουμε συνέχεια εκλογές, ούτε για να κυνηγάμε τον Τσίπρα» μου εξηγούσε άλλος κορυφαίος υπουργός.

Πρέπει να ομολογήσω ότι και οι δύο απόψεις έχουν ισχυρά επιχειρήματα κι αντεπιχειρήματα. Προς το παρόν ο Μητσοτάκης μάλλον συντάσσεται με τη δεύτερη.

Σωστό; Λάθος; Θα το δείξει η συνέχεια, άλλωστε κάθε επιλογή έχει το ρίσκο της.

Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μου. Το αναφέρω απλώς για να σημειώσω ότι αυτές οι διαφορετικές απόψεις περιέχουν δυο αποκλίνουσες στρατηγικές.

Η μια στηρίζεται στην παραδοχή ότι κάθε κυβέρνηση κρίνεται σε σχέση με τους αντιπάλους της. Η άλλη ότι κάθε κυβέρνηση κρίνεται για τον εαυτό της. Η συζήτηση για τις εκλογές είναι στην πραγματικότητα μια συζήτηση για την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση.

Επιτρέψτε μου μια παρένθεση.

Παρακολουθώ τον Μακρόν στη Γαλλία. Και βρίσκω ότι κάνει κάτι πρωτότυπο από πολιτική άποψη.

Πρώτον – και ίσως το πιο προφανές: επαναπροσδιορίζει την έννοια του Κέντρου.

Δεν είναι γενικά κεντρώος με την παραδοσιακή ή γηραλέα έννοια του όρου. Δεν δεσμεύεται από ισαποστάσεις, συναινέσεις, μέσους όρους και ετεροπροσδιορισμούς. Δεν κυνηγάει τη μετριοπάθεια.

Παρουσιάζει ένα τολμηρό πολιτικό αμάλγαμα, μια νέα ταυτότητα που του επιτρέπει να είναι ταυτοχρόνως φιλελεύθερος στα οικονομικά, μεταρρυθμιστής στα κοινωνικά, σκληρός στα ζητήματα της τάξης και της ασφάλειας.

Δεύτερον, αυτή η σύνθετη και βασικά ατυπική φυσιογνωμία του έχει επιτρέψει να αποδομήσει την αντιπολίτευση και τα κόμματα που την αποτελούν.

Οι σοσιαλιστές, οι γκολικοί, οι κομμουνιστές είναι σε αποδρομή. Η Μαρίν Λεπέν έχει μια οροφή που δεν τον ανησυχεί. Και η λαϊκιστική Αριστερά των «Ανυπότακτων» βυθίζεται στη γραφικότητα.

Με τον καθένα από αυτούς η αντιπαράθεση εξελίσσεται σε διαφορετικό μέτωπο αλλά κάθε φορά σε εκείνο που ευνοεί την κυβέρνηση. Ετσι ο Μακρόν καταφέρνει τρόπον τινά «να σκοτώσει την αντιπολίτευση».

Τρίτον, η αποδυνάμωση της πολιτικής αντιπολίτευσης μετέφερε την αμφισβήτηση της κυβέρνησης και την κοινωνική σύγκρουση στον «δρόμο» ή στο «πεζοδρόμιο» όπως λέγαμε παλιά.

Πέρυσι ήταν τα Κίτρινα Γιλέκα. Πιο πρόσφατα οι μεγάλες απεργίες για το συνταξιοδοτικό. Μια εξέλιξη για πολλούς αναμενόμενη. Δεν ξέρω αν την επιδίωξε ο Μακρόν αλλά πάντως δεν τον είδα να τα βάφει μαύρα. Διότι ο «δρόμος» μπορεί να κάνει φασαρία και να καίει μερικά αυτοκίνητα, μπορεί να αρθρώνει κραυγές και κατάρες, αλλά στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες όπου όλα κρίνονται τελικά στην κάλπη δεν προσφέρει εναλλακτική κυβερνητική επιλογή. Και συνεπώς κατά κανόνα χάνει.

Η συνέχεια είναι εύλογη. Αν η αντιπολίτευση εμπλακεί σε μια αντιπαράθεση «δρόμου» με την κυβέρνηση, χάνει η αντιπολίτευση. Αν δεν εμπλακεί, χάνει ο «δρόμος».

Και στις δυο περιπτώσεις κερδισμένος είναι ο Μακρόν.

Το συνολικό εγχείρημα του γάλλου προέδρου αποτελεί λοιπόν μια ενδιαφέρουσα σύλληψη κι έως τώρα δεν φαίνεται να αποτυγχάνει.

Εδώ όμως κλείνει η παρένθεση. Η κατάσταση στη Γαλλία μπορεί να έχει κάποιες αναλογίες με τη μετεκλογική Ελλάδα αλλά οι δυο χώρες απέχουν παρασάγγας.

Είναι προφανές ότι ο Μητσοτάκης συγκινείται από το «πολιτικό αμάλγαμα» και το «νέο Κέντρο» του Μακρόν για το οποίο μιλούσαμε. Το αφήνει να φανεί σε κάθε περίπτωση.

Είναι προφανές επίσης ότι (έως τώρα) δεν έχει αντιπολίτευση, ό,τι κι αν λέει η αντιπολίτευση για να δικαιολογήσει την αδυναμία της.

Το ερώτημα όμως που μένει μετέωρο είναι τι στρατηγική θα επιλέξει ο Μητσοτάκης απέναντι στην αντιπολίτευση που κάποια στιγμή θα υπάρξει.

Ενσωμάτωση ή απώθηση;

Θα επιδιώξει να την κρατήσει με κάποιον τρόπο στο πολιτικό παιχνίδι, όπως είναι η παραδοσιακή τακτική των κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων;

Ή θα προσπαθήσει όπως ο Μακρόν να τη σπρώξει εκτός παιχνιδιού, ακόμη κι αν έτσι τροφοδοτηθούν άλλα μέτωπα συγκρούσεων;

Δεν είμαι βέβαιος ότι ο Μητσοτάκης έχει κατασταλάξει. Είναι τα ρίσκα των επιλογών που λέγαμε στην αρχή.

Αντιθέτως όμως θεωρώ ότι δεν θα κάνει το λάθος που έκανε ο Τσίπρας απέναντί του. Οτι δηλαδή δεν θα μπει στον πειρασμό να επιλέξει αντιπολίτευση.

Η αποτυχία της προηγούμενης κυβέρνησης σε αυτήν την προκλητική επιδίωξη έχει και παιδαγωγικό χαρακτήρα.

Ευτυχώς. Είναι αυταπάτη να νομίζει κανείς ότι σε καθεστώς δημοκρατίας μπορεί να διαλέξει ποιος και πώς θα τον αντιπολιτεύεται. Κι ακόμη λιγότερο να ελπίζει ότι μπορεί να ελέγξει εκείνον που τον αντιπολιτεύεται.

Εχω τη σαφή αίσθηση ότι ο Μητσοτάκης δεν διατηρεί τέτοιες αυταπάτες. Ξέρει ότι η αντιπολίτευση είναι δουλειά της αντιπολίτευσης κι ότι δεν πρόκειται να τον ρωτήσει πώς θα την κάνει.

Από την άλλη πλευρά βεβαίως δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά για τις εκλογές…

ΥΓ. Errare humanum est… Ο Λ. Ζαγορίτης μού επισήμανε ότι δεν τοποθετήθηκε Συνήγορος του Καταναλωτή επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ (όπως σημείωνα το περασμένο Σάββατο) αλλά από την κυβέρνηση Σαμαρά, τον Σεπτέμβριο 2014.

Το καταγράφω λοιπόν για την ακρίβεια των πραγμάτων!