Ο πλούσιος και η επένδυσις {LF}των χρημάτων του

Η φυσική προς την οικονομίαν διάθεσις, η οποία εβοήθησε τον πλούσιον εις τας αρχάς του σταδίου του, τον παρακολουθεί συνήθως, και χαρακτηρίζει όλας τας πράξεις του υπολοίπου της ζωής του. Είνε κοινώς παρατηρημένον ότι πολλοί πλούσιοι είνε συνήθως φειδωλότεροι εις τας δαπάνας των από τους μετρίως ευπορούντας· και προσέχουν περισσότερον εις το «να πιάνουν τα χρήματά των τον τόπον των».

Αυτή η ιδιότης προδιαθέτει τον πλούσιον εις την μελέτην του ζητήματος της επενδύσεως των χρημάτων του· και επιτυγχάνει συνήθως να τοποθετή επωφελώς τα κεφάλαιά του. Είνε εκ φύσεως προικισμένος με το αισθητήριον της καλής τοποθετήσεως.

Μία εκ των κυριωτέρων αιτιών των μεγάλων περιουσιών είνε η ευνοϊκή αγορά και πώλησις καλών τίτλων. Δεν πρόκειται περί κερδοσκοπίας, αλλά περί τοποθετήσεως κεφαλαίων. Μέγα μέρος της περιουσίας του κ. Ροκφέλλερ οφείλεται εις την επιμονήν του όπως κατέχη τίτλους της εταιρείας του. Πολλοί δε εκ των συνεταίρων του θα ήσαν ίσως πλουσιώτεροι αυτού, εάν εκρατούσαν επίσης τα χαρτιά των.

Είνε αληθές ότι ο εκατομμυριούχος έχει πλείστα πλεονεκτήματα κατά την τοποθέτησιν των χρημάτων του, τα οποία δεν έχουν οι κοινοί των θνητών. Συνδέεται με συγγενικούς ή φιλικούς δεσμούς – ή και με τον σημαντικότερον δεσμόν του συμφέροντος – με τους τραπέζιτας και τους μεγαλοεπιχειρηματίας· και δύναται τοιουτοτρόπως να έχη εκ πρώτης και ασφαλούς πηγής τας απαιτουμένας πληροφορίας, επί τη βάσει των οποίων θα καταστρώση το σχέδιον της τοποθετήσεως των χρημάτων του.

Αλλά δεν πρέπει να υποθέτωμεν ότι ο πλούσιος είνε και αλάθητος. Εχομεν καθημερινώς προ οφθαλμών την περί του εναντίου απόδειξιν. Πολλοί καταστρέφονται εις ελάχιστον χρονικόν διάστημα. Επεμβαίνουν πολλάκις απροσδόκητοι παράγοντες και οι πύργοι των μεγάλων κερδών σωριάζονται εις ερείπια.

Αναμφιβόλως όμως ο εκατομμυριούχος έχει γενικώς εις την διάθεσίν του ισχυράς δυνάμεις, αι οποίαι ως επί το πλείστον προστατεύουν τας τοποθετήσεις του. Εκ των σπουδαιότερων δε σχετικών παραγόντων είνε προφανώς η πείρα του. Ελαβε πλείστας ευκαιρίας δράσεως, ώστε εκ της επαναλήψεως αυτών διδάσκεται ν’ αποφεύγη τα σφάλματα. Ενώ ο άνθρωπος των μέτριων μέσων δεν έχει τοιαύτα πλεονεκτήματα. Αυτός δεν κάμνει καθ’ ημέραν ή καθ’ εβδομάδα τοποθετήσεις, ώστε να γνωρίζη τι πρέπει να επιδιώκη και τι πρέπει ν’ αποφεύγη. Αλλ’ ως είπομεν, ο πλούσιος διατρέχει εξάλλου και σοβαρωτάτους κινδύνους. Εάν δεν συνέβαινεν αυτό, τότε θα ήτο πιθανόν όλη η περιουσία του κόσμου να συγκεντρωθή εις χείρας ελαχίστων μόνον ατόμων.

Σχεδόν πάντοτε ο αυτοδημιούργητος εκατομμυριούχος έχει να παλαίη με την υπερβολικήν του αυτοπεποίθησιν. Ριπτόμενος εις μίαν κατεύθυνσιν και επιτυγχάνων εις αυτήν, πολύ δυσκόλως ημπορεί να καταλάβη ότι δεν δύναται να επιτυγχάνη εις όλας τας κατευθύνσεις.

Τα συμπεράσματα πλείστων παρατηρητών είνε ότι οι αυτοδημιούργητοι εκατομμυριούχοι αποκτούν συνήθως τας περιουσίας των εις μιαν επιχείρησίν την οποία κατανοούν· και αντιθέτως, χάνουν μέγα μέρος της περιουσίας των εις επιχειρήσεις περί των οποίων δεν έχουν καμμίαν γνώσιν. Υπ’ αυτήν δε την έποψιν, αληθεύει το λεγόμενον, ότι «είνε ευκολώτερον να κάμης χρήματα παρά να τα τοποθέτησης όπως πρέπει».

Η τεραστία περιουσία του Τζων Δ. Ροκφέλλερ οφείλεται κατά μέγα μέρος εις το ότι το πλείστον των κερδών του το ετοποθετούσε εις τας επιχειρήσεις του. Και όταν άλλοι συνέταιροί του ερρίπτοντο εις την αγοράν μετοχών άλλων επιχειρήσεων και επωλούσαν τας μετοχάς της επιχειρήσεως του Ροκφέλλερ, αυτός τας ηγόραζε.

Είνε αποδεδειγμένον ότι οι πλούσιοι επιτυγχάνουν ως επί το πλείστον όταν αφοσιώνωνται εις την επιχείρησίν των ή εις άλλην προσομοιάζουσαν. Φυσικά δεν υπάρχει κάνεις λόγος, δυνάμει του οποίου οι πλούσιοι να μη είνε επιρρεπείς εις τον εσφαλμένον υπολογισμόν, όπως και οι άλλοι άνθρωποι. Ετσι, όταν ένας εφοπλιστής επιδίδεται εις την βιομηχανίαν π.χ. του βάμβακος, διότι έτυχε άλλος συνάδελφός του ν’ αναμιχθή εις παρομοίαν επιχείρησιν και να ευδοκιμήση, αι περισσότεραι πιθανότητες είνε ότι η υπόθεσις θα καταλήξη εις αποτυχίαν.

Αλλη σπουδαία πηγή ζημίας διά τους πλουσίους ανθρώπους είνε η συνήθειά των να παίζουν εις το χρηματιστήριον. Το χρηματιστήριον είνε απρόσωπον πράγμα, και συνεπώς δυσκόλως δύναται να κυριαρχηθή. Η γνώσις εμπιστευτικών πληροφοριών δεν υποβοηθεί πάντοτε τον εκατομμυριούχον. Επεμβαίνουν απροσδοκήτως αστάθμητοι παράγοντες και επέρχεται η καταστροφή. Είνε δε κοινή η πεποίθησις ότι το μέγεθος της περιουσίας του Τζων Δ. Ροκφέλλερ, ως και του Χένρυ Φορδ, οφείλεται σημαντικώς και εις το γεγονός ότι οι δύο ούτοι βαθύπλουτοι ποτέ δεν ανεμίχθησαν εις χρηματιστηριακά παιγνίδια.

Το ρεύμα το οποίον αναβιβάζει ή καταβιβάζει τας τιμάς των τίτλων είνε πολύ ισχυρότερον από οιονδήποτε άνθρωπον. Ο αριθμός των εκατομμυριούχων όλων των χωρών, όσοι εζεματίσθησαν εις το χρηματιστήριον, είνε αμέτρητος.

H H H

Εγείρεται εκάστοτε το ζήτημα μήπως η ικανότης του συντηρείν και επαυξάνειν τας μεγάλας περιουσίας αποτελή κοινωνικόν κίνδυνον. Αλλ’ οι εκφραζόμενοι σχετικώς φόβοι είνε μάλλον χιμαιρικοί.

Συμβαίνει ενίοτε αι περιουσίαι να καταρρέουν τόσον το ταχύτερον και σκληρότερον όσον γοργότερον εδημιουργήθησαν. Αλλά και αν ακόμη η αύξησις της περιουσίας εσχεδιάσθη συνετώς και η πρόοδος αυτής εξησφαλίσθη επιμελώς, ώστε να μη είνε δυνατή η κατάρρευσίς της, όμως υπάρχουν άλλοι περιορισμοί. Τα ήθη και έθιμα αλλάζουν και νέα προϊόντα λαμβάνουν την θέσιν των παλαιών.

Αναφαίνεται οξύς συναγωνισμός, όταν η επιτυχία μιας επιχειρήσεως είνε εξαιρετική. Επιβάλλονται νέοι νόμοι προς περιορισμόν μιας επεκτάσεως, την οποίαν η κοινή γνώμη κρίνει επικίνδυνον.

Αλλ’ υπέρ πάντα άλλον περιορισμόν, έχομεν τους φραγμούς της ανθρώπινης ζωής. Οι άνθρωποι ηλικιούνται και τα συμφέροντά των μεταβάλλονται. Τέλος, ο θάνατος θέτει τέρμα εις την μεγάλην επιχείρησιν, διότι σπανίως οι κληρονόμοι ή οι διάδοχοι έχουν τας αυτάς με τον ιδρυτήν ικανότητας και φιλοδοξίας.

Και η μάλλον κολοσσιαία περιουσία που δύναται να φαντασθή ο ανθρώπινος νους θα έχη πάντοτε περιωρισμένην διάρκειαν.