Μότσαρτ: Συμφωνίες αρ. 39 και 40, Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης, Σάντορ Βεγκ, Belvedere

Παραδόξως, η σχέση του μεγάλου Σάντορ Βεγκ με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης έμελλε να ευδοκιμήσει αργά. Ο Βεγκ, που κυριάρχησε στο Σάλτσμπουργκ, στην Ακαδημία και στην Καμεράτα της πόλης του Μότσαρτ, δίδαξε γενιές μεγάλων μουσικών και άφησε πίσω του σπουδαίες ηχογραφήσεις είτε ως σολίστας είτε ως μέλος του ομώνυμου κουαρτέτου του είτε ως διευθυντής ορχήστρας. Η μνήμη του διατηρείται πάντοτε ισχυρή και στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ. Ωστόσο στη Βιέννη, ιδίως στη Φιλαρμονική, τα δείγματα σπανίζουν. Αυτό το κενό καλύπτεται εδώ με τις «ζωντανές» ηχογραφήσεις του σε δύο από τις τελευταίες συμφωνίες του Μότσαρτ. Ο ακροατής θα ακούσει κάτι αρκετά κοντά σε αυτό που μπορεί να φαντάζεται ξέροντας τον μαέστρο και την Ορχήστρα. Ο Βεγκ δεν απορροφάται ερμηνευτικά από την απαιτητική Φιλαρμονική, όπως συχνά συμβαίνει ακόμα και με σημαντικούς μαέστρους. Αντιθέτως, της επιβάλλεται. Και, όπως πάντα, όταν αυτή η Ορχήστρα αφήσει έναν μαέστρο να της επιβληθεί και να την οδηγήσει πραγματικά εκεί που θέλει, κάτι σπουδαίο, όπως εδώ, γεννιέται.

Danae Dörken: Ανατολή και Δύση. Εργα για πιάνο των Καλομοίρη, Μπάρτοκ, Σοπέν, Σούμπερτ, Γκριγκ, Πουλένκ και Ντε Φάλια, Ars, SACD

Η γερμανοελληνίδα πιανίστα Danae Dörken ανέρχεται με ταχύτητα και με αξία στην καρδιά του διεθνούς μουσικού στερεώματος. Ο δίσκος της «Ανατολή και Δύση» είναι μια περιπλάνηση σε μουσικές που μοιάζουν ετερόκλητες, αλλά, όπως γρήγορα μπορεί να αντιληφθεί κανείς, στην πραγματικότητα, φυσικά, δεν είναι. Από τον Ντε Φάλια και τον Πουλένκ έως τον Σούμπερτ, τον Μπάρτοκ και τον Καλομοίρη, αυτός ο δίσκος είναι ένα τολμηρό ψηφιδωτό που πέτυχε στον στόχο του να δείξει ότι η μουσική πηγαίνει πέρα από τις καταβολές της. Η Danae Dörken έχει πλέον ήδη πίσω της σειρά από πολύ ενδιαφέρουσες, δυναμικές και ευαίσθητες ταυτόχρονα ηχογραφήσεις, ενώ συμπράττει συχνά σε συναυλίες με σπουδαίους μουσικούς της εποχής μας. Εχει επίσης και πολύ αυξημένη ανθρώπινη ευαισθησία: ήδη από τα πρώτα χρόνια που ξέσπασε το μεταναστευτικό πρόβλημα, η Dörken βρέθηκε στη Μυτιλήνη, όπου και ενεργοποιήθηκε πολύ σοβαρά και χωρίς φανφάρες, θέτοντας τη μουσική στην υπηρεσία όλων: τόσο των κατοίκων του νησιού όσο και των ίδιων των ανθρώπων που η ζωή τούς έφερε σε τόσο δύσκολη θέση να γίνουν, από τη μια μέρα στην άλλη, ξαφνικά πρόσφυγες. Και ευαισθητοποίησε για αυτόν τον σκοπό πολλούς σημαντικούς ομοτέχνους της στην Ευρώπη. Στον δίσκο αυτόν άλλωστε η Dörken χτίζει ένα αντίστοιχο μουσικό μήνυμα, επιχειρώντας προφανώς να του δώσει και ένα μήνυμα πολιτικό, με την έννοια ότι έχει να κάνει με την ανάγκη γεφύρωσης Δύσης και Ανατολής όπως την επιβάλλουν οι καιροί. Στη μουσική λειτουργεί καλά: έχει πετύχει τον στόχο της, καθώς είναι σε θέση να διατηρήσει τη φύση και την ιδιαιτερότητα των συνθετών που εδώ περιλαμβάνονται και να αναδείξει τη δύναμη των έργων τους μέσα στη συνύπαρξη. Η ευρύτερη πραγματικότητα της κρίσης, πάλι, δύσκολα μπορεί να ακολουθήσει τα όσα η μουσική μπορεί να πετύχει μέσα από το έργο τέτοιων ανθρώπων που και νοιάζονται και θέλουν και μπορούν.

Ο Φρίντριχ Γκούλντα ερμηνεύει έργα για πιάνο και ορχήστρα των Χάιντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν και Στράους, ηχογραφήσεις 1959-1962, SWR Classic, 3 CD

Ο Φρίντριχ Γκούλντα υπήρξε το είδος του μουσικού που αποτελεί «μία κατηγορία από μόνος του». Πιανίστας με εξαιρετικό χάρισμα, πνεύμα απείθαρχο στον ακαδημαϊσμό, προκάλεσε την εποχή του όταν, πολύ νωρίς, από τις αρχές της δεκαετίας του ’50, υπήρξε ένας από τους πρώτους εισηγητές της έννοιας κροσόβερ, στην καλύτερη δυνατή εκδοχή της. Το μουσικό κατεστημένο του Ωδείου της Βιέννης τον είδε από πολύ νωρίς με μεγάλη καχυποψία, όμως ο ίδιος, χάρη στο ταλέντο και στην εργατικότητά του, όπως και στο ανοικτό πνεύμα του, επιβλήθηκε στη μουσική ζωή όχι μόνο της πόλης αλλά, σταδιακά, της Ευρώπης. Η σχέση του με την τζαζ και η προσπάθειά του να συγκεράσει τους δύο κόσμους είτε ως ερμηνευτής είτε ως συνθέτης έχει γράψει ιστορία. Είναι αντίστοιχη με εκείνη του Αντρέ Πρεβέν, αλλά προγενέστερη, και σίγουρα αναπτύχθηκε σε ένα πολύ λιγότερο ευνοϊκό για τέτοια θέματα περιβάλλον από ό,τι το αγγλοσαξονικό. Το κοινό τον λάτρεψε παντού για την ελευθερία που έφερνε στη μουσική, στη φόρμα και στην ουσία της. Και πήρε την εκδίκησή του, καθώς θεωρήθηκε, και δικαίως, κορυφαίος στην ανάγνωση του βασικού ρεπερτορίου από τον Μπαχ μέχρι και μετά τον Μπετόβεν. Ο Γκούλντα ήταν και ένας πολύ ενδιαφέρων και συμπαθής άνθρωπος: από πολύ νωρίς έγινε φίλος με τον αυστηρό εμβληματικό γάλλο βιολοντσελίστα Πιερ Φουρνιέ, όταν ηχογράφησαν μαζί τις σονάτες του Μπετόβεν, μέχρι και σήμερα αξεπέραστα. Η φιλία αυτή, δύο εντελώς διαφορετικών τύπων ανθρώπων και μουσικών, κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής τους και έδειξε σε όλους ότι εκείνο που μετράει στη μουσική είναι πάντοτε πιο βαθύ από εκείνο που σε μια πρώτη ματιά φαίνεται. Το ίδιο περίπου μπορεί να πει κανείς για τις ραδιοφωνικές ηχογραφήσεις του Γκούλντα που περιέχονται εδώ, από τα έτη 1959-1962 και με τη συνοδεία πολύ βαριών ονομάτων: του Γιόζεφ Κάιλμπερθ και του Χανς Ροζμπάουντ, καθώς και του Χανς Μίλερ Κρέι, που αν και δεν έχει πίσω του τη φήμη των δύο προαναφερθέντων μαέστρων μάς έχει αφήσει εξαιρετικά δείγματα γραφής με την Ορχήστρα της SWR. Ο ίδιος ο Γκούλντα; Εδώ, στον Χάιντν, στον Μότσαρτ, στον Μπετόβεν, στον Στράους και στον Ντεμπισί, όπως πάντοτε, πραγματική απόλαυση.