Το ψυχογράφημα του πλούτου

Στα τέλη του 1926 ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος», το ειδικό οικονομικό φύλλο του «Ελευθέρου Βήματος» που στις επόμενες δεκαετίες κατέκτησε κεντρικό ρόλο στην οικονομική αλλά και πολιτική δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα ως φορέας ισχυρών απόψεων εκδυτικισμού της χώρας και ανυπέρβλητης ποιοτικά δημοσιογραφίας, δεν έχει ακόμη κλείσει το πρώτο έτος της έκδοσής του. Το αρχείο του «Οικονομικού» όπως άλλωστε και εκείνα των «ΝΕΩΝ» και του «ΒΗΜΑΤΟΣ» βρίθουν κειμένων εξαιρετικής σημασίας, προστιθέμενης πνευματικής αξίας αλλά και γοητείας για τον αναγνώστη τόσο της εποχής που γράφτηκαν όσο και τον σημερινό.

Ακολουθώντας την εκδοτική λογική και το αξιακό πλαίσιο του «μητρικού» του φύλλου, ο «Οικονομικός», όπως έγινε γνωστός στις νεότερες γενιές, ειδικά στη μακρά περίοδο που διευθυντής του, επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, διετέλεσε ο Γιάννης Μαρίνος, επικεντρώνει από την πρώτη στιγμή το ενδιαφέρον του όχι μόνο στην αμεσότητα της είδησης και της τρέχουσας επικαιρότητας, αλλά και στη σε βάθος ανάλυση με την οποία ταυτίστηκε σε απαράμιλλο βαθμό στον ελληνικό Τύπο. Γενιές ολόκληρες όχι απλώς ενημερώθηκαν έγκυρα από τις σελίδες του, αλλά ενίοτε στήριξαν σε σημαντικό βαθμό τη σχετική με τέτοια ζητήματα παιδεία τους σε αυτό το έντυπο.

Από την πρώτη στιγμή της έκδοσής του ο «Οικονομικός» «μαγνήτισε» τις υπογραφές των πιο σημαντικών παραγόντων της οικονομίας και της πολιτικής, όπως άλλωστε και το ενδιαφέρον του κοινού. Εξίσου, υπήρξε το κατεξοχήν έντυπο στο οποίο φιλοξενήθηκαν κείμενα πολύ σημαντικών διεθνών, οικονομικών και μη, αναλυτών ειδικών επιστημόνων, πολιτικών, επιχειρηματιών κ.ο.κ. Σε αυτό το πλαίσιο, ο «Οικονομικός» παραχώρησε πολύ συχνά τις στήλες του σε κείμενα ιδιαιτέρως πρωτοποριακά για την εποχή τους και όχι μόνο, των οποίων ο χαρακτήρας ήταν πολύ ευρύτερος από ό,τι θα ανέμενε κανείς να συναντήσει σε ένα οικονομικό φύλλο.

Μια τέτοια σειρά κειμένων, εντυπωσιακή ακόμη και στις μέρες μας για τη φρεσκάδα και την οξυδέρκειά της, υπήρξε και η δημοσίευση στην Ελλάδα του βιβλίου του αμερικανού συγγραφέα πολλών σημαντικών βιβλίων και τακτικού συνεργάτη του «National Geographic» Αλμπερτ Ατγουντ με τίτλο «Οι πλούσιοι: πώς σκέπτονται και πώς ενεργούν». Στο βιβλίο αυτό ο Ατγουντ επιχειρεί ένα πλήρες ψυχογράφημα του πλούτου και των κατόχων του, γραμμένο με τρόπο περίπου επαναστατικό, φυσικά όχι με τη μαρξιστική λογική ή έννοια του όρου: κοιτάζοντας τους φορείς του πλούτου από πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες, ξεκινά να… πείσει τον αναγνώστη του ότι… και οι πλούσιοι είναι άνθρωποι. Στα όρια ενός λόγου δημιουργικά προβοκατόρικου, με πολύ γερό πνευματικό και αναλυτικό εξοπλισμό, με τη δύναμη ενός εξαίρετου αγγλοσαξονικού χιούμορ αλλά και την αμεσότητα της γραφής του «νέου κόσμου», του αμερικανικού δυναμισμού, ο συγγραφέας θα πρέπει να ήταν υπερήφανος ότι εκπλήρωσε επιτυχώς τον φιλόδοξο και τόσο ιδιαίτερο στόχο του.

Μέσα από αυτά τα κείμενα περνούν όλα τα ζητήματα που απασχολούν διαχρονικά τον πλούτο και τους κατόχους του: οι επενδύσεις, οι εργαζόμενοι, η διεθνής οικονομία, τα νομίσματα, οι εξασφαλίσεις, οι τοποθετήσεις αλλά και οι διακινδυνεύσεις σε μια πρώιμη μάλιστα εποχή.

Ζητήματα ψυχολογίας έχουν επίσης σε πολλά επίπεδα έντονη παρουσία σε αυτά τα κείμενα, σχεδόν αγγίζοντας αναζητήσεις υπαρξιακές, περνώντας μέσα από προβληματισμούς και αναζητήσεις για ανθρώπινα χαρακτηριστικά όπως η οκνηρία και τη σχέση τους με τη δημιουργία και τη σώρευση οικονομικής ισχύος.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή εξίσου ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέαση του πλούτου και του πλουσίου με τα μάτια των άλλων.

Θα είναι ίσως εντυπωσιακό για τον σημερινό αναγνώστη το πόσο πραγματικά και εναργή παραμένουν τα ερωτήματα που τίθενται σε αυτά τα κείμενα, όπως και πολλές από τις απαντήσεις που δίνονται. Σε κάθε περίπτωση, έχει να μάθει πολλά, να κατανοήσει περισσότερα και, σημαντικό, είτε διαφωνήσει είτε συμφωνήσει με τα όσα εδώ θα αναγνώσει, να απολαύσει τη ροή ενός εξαιρετικής τέχνης, γνώσης και βάθους κειμένου, μιας πρωτοποριακής και πιθανότατα αξεπέραστης, μοναδικής, εν πολλοίς δε «φροϊδικής» προσέγγισης του πλούτου.