Η περιουσία και το εισόδημα του πλουσίου

Οταν ομιλούμεν διά τον κ. εκατομμυριούχον, δεν βάζομεν χαλινόν ούτε εις την φαντασίαν μας ούτε εις την γλώσσαν μας. Εφημερίδες, αι οποίαι ποτέ δεν θα επέτρεπον να γίνη και η ελαχίστη παρέκκλισις εις το κύριον άρθρον των από τας ορθοδόξους, κατά συνθήκην οικονομικάς απόψεις, δημοσιεύουν εις τα εβδομαδιαία περιοδικά των τα πλέον αφόρητα ψεύδη σχετικώς με τας μεγάλας περιουσίας. Οι συντάκται των άρθρων αυτών χειρίζονται τας εκατοντάδας των εκατομμυρίων όπως ένα παιδί στήνει χάρτινους πύργους. Η φαντασία θριαμβεύει.

Γνωρίζω περιπτώσεις κατά τας οποίας η περιουσία πλουσίων ανθρώπων υπερτιμάται εις το δεκαπλάσιον. Μέγα μέρος της τοιαύτης εξογκώσεως των αριθμών οφείλεται εις το ανεύθυνον και την άγνοιαν των γραφόντων. Οι μεγάλοι αριθμοί ηχούν πάντοτε και διαβάζονται καλύτερα από τους μικρούς.

Ο πλούσιος αποφεύγει συνήθως να διορθώνη αυτάς τας πλάνας. Φοβείται την δημοσιότητα, και η σιωπή του φαίνεται ως η καλυτέρα πολιτική. Βεβαίως υπάρχουν και περιπτώσεις, κατά τας οποίας ο πλούσιος κολακεύεται από τους πομπώδεις αυτούς αριθμούς. Και δεν λείπουν τα παραδείγματα που οι τοιούτοι περί της περιουσίας του μύθοι ενισχύουν την φερεγγυότητά του. Εάν είνε μπλεγμένος εις μεγάλας επιχειρήσεις και ματαίως προσπαθεί να δανεισθή ολίγα εκατομμύρια ακόμη από τας τραπέζας, μία φαντασιώδης ιστορία περί της τεραστίας περιουσίας του ημπορεί να χρησιμεύση διά να κάμψη την επιφύλαξιν και του συντηρητικωτέρου τραπεζίτου.

Υπάρχουν αναμφιβόλως περιστάσεις, κατά τας οποίας οι πλούσιοι προσπαθούν να υπερβάλλουν την περιουσίαν των. Εγκειται εις την ανθρωπίνην φύσιν να λέη φουσκωμένα λόγια όταν προσπαθή να πωλήση ένα πράγμα και να κρύβη λόγια όταν εμφανίζεται ο εισπράκτωρ των φόρων. Διά τας κακογλώσσας, δεν υπάρχει καλυτέρα περίπτωσις προς μεγαλοποίησιν παρά όταν ομιλούν περί του εκατομμυριούχου ο οποίος παραπέμπει τους ζητούντας βοήθειαν εις άλλους εκατομμυριούχους.

Βεβαίως υπάρχει πολύς κληρονομημένος πλούτος· αλλ’ ο επικρατών τύπος του πλουσίου είνε ο ενεργός επιχειρηματίας. Είνε δε πολύ ανόητον το να υπολογίζεται ο αριθμός των βαθυπλούτων επί τη βάσει της φορολογίας του εισοδήματος. Το εισόδημα και η περιουσία του πλουσίου αλλάζουν σημαντικώς, υπό τας σημερινάς μάλιστα συνθήκας. Πολλάκις, ο περυσινός εκατομμυριούχος έχει εφέτος αναξίαν λόγου περιουσίαν.

Εάν ένας πλούσιος αποσύρη το κεφάλαιόν του από τας ενεργούς επιχειρήσεις και το επενδύση εις χρεώγραφα ή άλλας παθητικάς, συντηρητικάς τοποθετήσεις, δεν θα έχη ζημίας, αλλ’ ούται συνήθως υπό ομαλάς περιστάσεις είναι ασήμαντοι.

Αλλά μέγας αριθμός ευδοκιμησάντων επιχειρηματιών δεν επιθυμούν ν’ αποσυρθούν από τας υποθέσεις. Επέτυχαν εις μίαν επιχείρησιν και θέλουν να δοκιμάσουν και άλλας. Αλλ’ εφόσον αναμιγνύωνται ενεργώς εις τας επιχειρήσεις, διατρέχουν πάντοτε τον κίνδυνον μεγάλων απωλειών. Ευκολωτέρα σχετικώς είνε η διατήρησις μιας περιουσίας αποταμιευθείσης.

Οταν ομιλούμεν περί κληρονομουμένου πλούτου, πρέπει να κάμνωμεν διακρίσεις. Αλλοτε μεν διατηρείται και επαυξάνεται η κληρονομοθείσα περιουσία· αλλά πολλάκις διαμοιράζεται και σπαταλάται εις χείρας αναξίων κληρονόμων. Είνε μεν αληθές ότι ημπορεί ο διαθέτης να διαρρυθμίση έτσι τα πράγματα, ώστε η περιουσία να μένη άθικτος επί μακράν περίοδον χρόνου, συντηρούσα πλήθος οκνηρών, οι οποίοι δεν ασκούν καμμίαν λειτουργίαν εις την σύγχρονον κοινωνίαν. Αλλ’ αφ’ ετέρου εις πλείστας περιστάσεις δεν εξασφαλίζεται η κληρονομουμένη περιουσία και πολλάκις σκορπίζεται γλήγορα. Ο κ. Φορδ είπε: «Εάν ένας πλούσιος είνε άφρων, το χρήμα του βαθμιαίως θα φύγη… Αι περιουσίαι τείνουν εις την αυτοκαταστροφήν, καταστρέφουσαι τους κληρονομούντας αυτάς».

Οταν ένας πλούσιος αποδύεται εις ενεργούς επιχειρήσεις, αρχίζει συνήθως να δανείζεται. Εις εποχήν δε πτώσεως των τιμών, τα μεγάλα δάνεια σημαίνουν κολοσσιαίας απωλείας διά τους οφειλέτας· και είνε γενική αρχή ότι, αι ζημίαι βλάπτουν οιονδήποτε περισσότερον παρ’ όσον τον ωφελούν ίσα κέρδη. Με το να χάση ένας όλα όσα έχει, κατεβαίνει τη σκάλα περισσότερον παρ’ όσον την ανεβαίνει διπλασιάζων την περιουσίαν του.

Είνε κοινώς γνωστόν ότι μερικοί Αμερικανοί, οι οποίοι προ ολίγων ετών εθεωρούντο εκ των πλουσιωτάτων, ευρίσκονται τώρα εις την διάθεσιν των πιστωτών του. Ο πύραυλος Στίννες εις την Γερμανίαν αποδεικνύει ότι αι οικογενειακαί περιουσίαι ανέρχονται και σωριάζονται εις όλας τας χώρας.

Ενας πλούσιος μου έλεγε κάποτε:

«Βεβαίως έχω ό,τι πολλοί θεωρούν ως μεγάλην περιουσίαν. Αλλ’ ο πλούτος μου συνίσταται κατά μέγα μέρος από εργοστάσια, μηχανήματα, πρώτας ύλας, εμπόρευμα. Δεν είνε απλώς σωρός μετρητών. Είμαι ηναγκασμένος να πηγαίνω και να δανείζωμαι, ακριβώς όπως κάμνουν και πολλοί άλλοι άνθρωποι, οι οποίοι θα εγελούσαν αν τους ελέγατε πλουσίους. Θα ήθελα εκείνοι που με μακαρίζουν να ευρεθούν μίαν στιγμήν εις την θέσιν μου, όταν ζητώ δάνεια διά την λειτουργίαν των διαφόρων επιχειρήσεών μου. Τότε θα εκαταλάβαιναν πόσον απατώνται».

Πρέπει δε να έχωμεν υπ’ όψει μας ότι, ενώ εις κάθε ανώμαλον περίοδον φυτρώνει νέα εσοδεία εκατομμυριούχων, πολλοί από αυτούς εξαφανίζονται κατά την επακολουθούσαν περίοδον της εκκαθαρίσεως. Είνε αξιοσημείωτον, ότι οι κερδοσκόποι χάνουν συχνά όλα όσα εκέρδισαν. Πολλαί αυτοκαλούμεναι περιουσίαι υπάρχουν μόνο στο χαρτί.

Ο Μπέρναρδ Σω είπε, ότι το κεφαλαιοκρατικόν σύστημα παρέχει εις ένα άνθρωπον επί ενός εκατομμυρίου την πιθανότητα να γίνη μέλος της οκνηράς πλουτοκρατίας. Οι αριθμοί του είνε εσφαλμένοι, αλλ’ έχει δίκαιον όταν λέγη ότι πολλοί είνε εκείνοι που δεν λαμβάνουν την προσήκουσαν αμοιβήν. Αλλ’ εάν τα μεγάλα χρηματικά βραβεία δεν πηγαίνουν εις πολλούς, πηγαίνουν όμως εις αρκετούς ώστε το θέμα του πλουσίου και των ιδιαιτέρων του χαρακτηριστικών ν’ αξίζη ειδικήν μελέτην. Θα ημπορούσαμε μάλιστα να ειπούμε ότι όσον ολιγώτεροι είνε οι πλούσιοι, τόσον πλέον ενδιαφέρον είνε να ερενήσωμεν πώς δουλεύει το μυαλό των και ποία είναι η συμπεριφορά των.