Το κλειδί για ελαφρύνσεις 2 δισ. ευρώ

Οταν ξεκίνησε ατύπως η συζήτηση για την αλλαγή της χρήσης των κερδών από ANFAs και SMPs, κάποια στιγμή προς το τέλος του περασμένου έτους, το ιδανικό σενάριο προέβλεπε ότι κεφάλαια της τάξεως των 5 δισ. ευρώ έως το 2022 θα μπορούσαν να διευρύνουν ισόποσα τον δημοσιονομικό χώρο. Μέχρι και τη μείωση των συντελεστών ΦΠΑ θα μπορούσε να θέσει σε εφαρμογή με τέτοια «ενίσχυση» η κυβέρνηση, μαζί με όλο το υπόλοιπο πακέτο φοροελαφρύνσεων.

Το ιδανικό πέρασε γρήγορα στη σφαίρα του πολιτικά ανέφικτου για τα δεδομένα της ευρωζώνης. Θα μπορούσε να θεωρηθεί παραβίαση της συμφωνίας για τα πλεονάσματα από την πίσω πόρτα. Ετσι άρχισε να κερδίζει έδαφος το εναλλακτικό σενάριο: μέρος των κερδών από ελληνικά ομόλογα τα οποία διακρατούν η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης (αυτά είναι τα κέρδη από ANFAs και SMPs) να κατευθυνθεί για τη χρηματοδότηση συμφωνημένων (ανάμεσα στην κυβέρνηση και στους θεσμούς) επενδύσεων.

Με την ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης στο τέλος του 2019, η Ελλάδα κέρδισε μια ακόμα δόση κοντά στα 650 εκατ. ευρώ από τέτοια κέρδη, τα οποία ο ESM «βιάστηκε» να εκταμιεύσει εντός του περασμένου έτους. Το Eurogroup από την πλευρά του εξουσιοδότησε τους τεχνοκράτες των θεσμών να εκπονήσουν μια ανάλυση αναφορικά με την αλλαγή της χρήσης των κερδών. Σήμερα, τα 650 εκατ. ευρώ απλά προστίθενται στο μαξιλάρι διαθεσίμων των 32 δισ. ευρώ, το οποίο κατά την προσφιλή έκφραση του υφυπουργού Οικονομικών Θεόδωρου Σκυλακάκη έχει αναφορές στο δημοσιονομικό υπερπέραν. Πρακτικά αυτά τα κεφάλαια δεν μπορούν να «πέσουν» στην ελληνική οικονομία, αλλά συντηρούνται ως κόρην οφθαλμού από τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους ως εγγύηση απέναντι και στους πιο δύσπιστους επενδυτές σε ελληνικό χρέος.

Προχθές, Τετάρτη, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας προσήλθε στην πρώτη συνάντηση με τους εκπροσώπους των θεσμών, στο πλαίσιο της πέμπτης μεταμνημονιακής αξιολόγησης, κρατώντας τρεις φακέλους με πλήρη τεκμηρίωση των άμεσων διεκδικήσεων της ελληνικής κυβέρνησης. Ζητείται, αφενός, κονδύλια 200 εκατ. ευρώ τα οποία δαπανά το ελληνικό Δημόσιο για την αντιμετώπιση των προσφυγικών ροών να μη μετράνε στον στόχο για το κατά πρόγραμμα πρωτογενές πλεόνασμα (αίτημα παραπάνω από δίκαιο και λογικό), αφετέρου, εάν προκύπτει πολλαπλάσιο πλεόνασμα του στόχου σε μια χρονιά, να μπορεί να μεταφέρεται στην επόμενη (αίτημα χωρίς πολιτικό κόστος για τους εταίρους) και επιπλέον όλα τα κέρδη από ομόλογα και όχι μέρος τους να κατευθυνθούν σε συμφωνημένες επενδύσεις αντί να χάνονται στον δημοσιονομικό «κουβά» των υπερπλεονασμάτων. Το τελευταίο αυτό αίτημα, πέραν του ότι δεν έχει κανένα κόστος για τους εταίρους, ούτε για τους φορολογουμένους άλλων κρατών, αφού ούτως ή άλλως τα κεφάλαια αυτά αποδίδονται στη βάση των συμφωνηθέντων στην Ελλάδα, μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στην εδραίωση συνθηκών διασφάλισης της πλήρους αποπληρωμής των δανειστών.

Οι τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομικών, έχοντας την «κάλυψη» της Κομισιόν, με χαρτί και μολύβι υπολόγισαν τι θα μπορούσε να σημάνει για την ελληνική οικονομία αν στο διάστημα έως το 2022 έμπαιναν στην αγορά μέσω επενδύσεων (συμφωνημένων με τους θεσμούς) 4 δισ. ευρώ κερδών από ANFAs και SMPs. Η άσκηση έδειξε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι με «συγκρατημένους» πολλαπλασιαστές τα 4 δισ. ευρώ μπορούν να προσθέσουν από μισή έως μία ποσοστιαία μονάδα στον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, διευρύνοντας παράλληλα τον δημοσιονομικό χώρο κατά 1 έως και 2 δισ. ευρώ.

Ο Χρήστος Σταϊκούρας φέρεται ότι επιδιώκει γρήγορες νίκες στο πακέτο των τριών διεκδικήσεων, ακόμα και αν αυτό σημαίνει πως η συζήτηση και κυρίως η λήψη απόφασης για την καθαρή μείωση του στόχου για τα πρωτογενή πλεονάσματα μεταφερθεί προς το τέλος του 2020. Η επόμενη «δόση» των 650 εκατ. ευρώ ξεκλειδώνει τον Ιούνιο, μετά την ολοκλήρωση και της έκτης μεταμνημονιακής αξιολόγησης. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μπουν και αυτά τα κεφάλαια στον λογαριασμό της ανάπτυξης και του δημοσιονομικού χώρου και όχι να χαθούν στο δημοσιονομικό υπερπέραν.