Ο νέος εκλογικός νόμος

1 Η τροποποίηση του εκλογικού νόμου εισάγεται σήμερα προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής. Για ένα κορυφαίο ζήτημα που υπηρετεί την αποτελεσματική οργάνωση και τη λειτουργία της δημοκρατίας δεν έγινε ουσιαστικός δημόσιος διάλογος.

2Σταθερή είναι η θέση μου για την ανάγκη εισαγωγής, στο πολιτικό μας σύστημα, του «γερμανικού εκλογικού μοντέλου», με τις αναγκαίες φυσικά προσαρμογές. Αυτό προϋποθέτει, εκτός των άλλων, αλλαγή των σημερινών εκλογικών περιφερειών και εισαγωγή μεικτού συστήματος, σταυρού – λίστας, στην εκλογή των βουλευτών. Θα ήταν μια ουσιαστική τομή στη λειτουργία του πολιτεύματος. Είναι μια ιστορική θέση του ΠΑΣΟΚ που στο παρελθόν είχε ένθερμα υποστηρίξει τόσο ο σημερινός πρόεδρος της ΝΔ, όσο και ο πατέρας του Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Είναι λάθος που ο Κυριάκος Μητσοτάκης εγκατέλειψε την αρχική του θέση.

3Σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου τα εκλογικά συστήματα είναι, για πολλά χρόνια, σταθερά (πάγια), απλά και κατανοητά στους πολίτες. Στην Ελλάδα, η παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος καταγράφει ότι από το 1926 μέχρι σήμερα, έχουν ψηφιστεί και εφαρμοσθεί 18 διαφορετικά εκλογικά συστήματα.  Αρνητικό χαρακτηριστικό για τη χώρα μας είναι ότι κανένα εκλογικό σύστημα δεν είναι προϊόν πολιτικής συμφωνίας και συνεννόησης. Το ίδιο παρατηρείται σήμερα. Το ίδιο θα συμβεί και στο μέλλον.

4Δεν υπάρχει ένα γενικώς αποδεκτό σύστημα αναλογικής. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός αναλογικών συστημάτων που είναι διαφορετικός από χώρα σε χώρα. Ο εκλογικός νόμος που ψήφισε ο ΣΥΡΙΖΑ καθιερώνει  ένα σύστημα αναλογικής «απλής και άδολης», που δεν έχει εφαρμογή σε καμία σύγχρονη δημοκρατία.

5Η αλήθεια επίσης είναι ότι η πριμοδότηση, το «bonus» των 50 επιπλέον εδρών που δίνεται στο πρώτο κόμμα, περιορίζει σε μεγάλο βαθμό την ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής βούλησης και παράλληλα παραβιάζει την αρχή της ισοδυναμίας της ψήφου. Θεωρώ ότι αν το πρώτο κόμμα υπερβεί σε αριθμό ψήφων το 40%-42% τότε έχει ισχυρή πολιτική νομιμοποίηση και κατά συνέπεια οι πολίτες ζητούν να κυβερνηθεί η χώρα με κοινοβουλευτικά αυτοδύναμη κυβέρνηση. Είναι το μόνο και ασφαλές κριτήριο που δικαιολογεί την πριμοδότησή του με 30 έως 35 βουλευτικές έδρες που διασφαλίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την πολιτική σταθερότητα.

6Στις αδυναμίες των προηγούμενων εκλογικών νόμων αλλά και της νέας κυβερνητικής πρότασης είναι ότι το όριο αντιπροσώπευσης εισόδου κόμματος στη Βουλή είναι το 3%. Είναι από τα μικρότερα στην Ευρώπη. Οι περισσότερες χώρες έχουν το 5% που σε μερικές περιπτώσεις φθάνει και στο 10%. Ο κατακερματισμός των πολιτικών δυνάμεων αποτελεί τροχοπέδη στην αναζήτηση κυβερνητικών συμμαχιών, όμορων ιδεολογικά πολιτικών δυνάμεων, πάνω σε κοινό πρόγραμμα. Η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση πολύ μικρών κομμάτων έχει αποδεχθεί ότι οδηγεί σε ετερόκλητους συνασπισμούς, ανιστόρητους συμβιβασμούς και εκβιαστικά διλήμματα που από τα πράγματα θέτουν σε περιπέτειες τον στόχο της πολιτικής  σταθερότητας. Για τη διασφάλιση στέρεων πολιτικών συμφωνιών στην επιδίωξη της πολιτικής σταθερότητας το όριο αντιπροσώπευσης πρέπει να ανέλθει τουλάχιστον στο 5%.

Θέλω να ελπίζω ότι ακόμη και την τελευταία στιγμή ο Πρωθυπουργός και η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της ΝΔ θα προχωρήσουν στις αναγκαίες, έστω και ελάχιστες, βελτιώσεις. Θα είναι μια ουσιαστική προσφορά στη δημοκρατική μας λειτουργία.

Ο Μιλτιάδης Παπαϊωάννου είναι δικηγόρος και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης