Ενα σενάριο για τη Λιβύη

Η προσπάθεια του Βερολίνου να παρέμβει στη σύγκρουση στη Λιβύη πέτυχε, μετά την αποτυχία της προσπάθειας της Μόσχας, όπου ο στρατάρχης Χαφτάρ αρνήθηκε να συμμετάσχει. Τι πέτυχε όμως; Να παραστούν οι δύο ηγέτες της σπαρασσόμενης χώρας σε χωριστές αίθουσες, χωρίς να λάβουν τον λόγο, να συνεχιστεί η κατάπαυση του πυρός και να εξελιχθεί σε εκεχειρία, να δεσμευτούν οι συμμετέχοντες να σταματήσουν να στέλνουν όπλα και να αποσύρουν τους «εθελοντές» που συμμετέχουν στη σύγκρουση. Και να αρχίσουν οι συνομιλίες ειρήνευσης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Μακάρι να πετύχει. Ας δούμε όμως ένα σενάριο και τους πιθανούς λόγους αποτυχίας.

Η Λιβύη είναι μια χώρα αποτυχημένη (failed state). Δεν λειτουργεί το κράτος ούτε για τα στοιχειώδη. Η ανασυγκρότησή της, εκτός από την ειρήνη, χρειάζεται τεράστια κεφάλαια, τεχνική βοήθεια και κυρίως ανθρωπιστική. Δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε πού θα βρεθούν τα χρήματα.

Ο κύριος στόχος της διάσκεψης είναι προφανώς η Τουρκία. Και ο Ερντογάν έχει πολλούς λόγους να διαπραγματευτεί προς όφελός του την κατάσταση. Δεν είναι μόνο η παράνομη συμφωνία με την Τρίπολη για την υφαλοκρηπίδα. Η εσωτερική πολιτική, η επιθυμία του για τη νεοοθωμανική «αποκατάσταση», η οικονομική δυσανεξία και φυσικά το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο επιβάλλουν μια φυγή «προς τα εμπρός».

Η Ευρώπη είναι διασπασμένη. Η Γερμανία με τις σημαντικές οικονομικές σχέσεις και το τουρκικό όπλο των προσφυγικών ροών έχει κάθε λόγο να καλοπιάνει την Τουρκία, στο μέτρο που η προενταξιακή πορεία της έχει πεθάνει. Η Γαλλία όμως έχει αντίθετα συμφέροντα και στρατιωτική παρουσία.

Ο στρατάρχης Χαφτάρ είναι ανοιχτά αμερικανόφιλος. Εζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Αμερική, έχει κατακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας και είναι καλά οπλισμένος. Η κατάκτηση της Σύρτης δείχνει ότι είναι μιαν ανάσα πριν από τη νίκη. Συνεπώς δεν έχει κανέναν λόγο να τηρήσει την εκεχειρία.

Στον πόλεμο δεν συμμετέχει μόνο η Λιβύη. Υπάρχει «εξαγωγή» πολέμων από τις σπαρασσόμενες δυνάμεις Νότιου και Βόρειου Σουδάν, συριακά στρατεύματα ανταρτών κ.λπ.

Η αμερικανική παρέμβαση υπέρ του στρατάρχη έχει την αμέριστη υποστήριξη του αμερικανικού Κογκρέσου και του «βαθέος κράτους» και ο απρόβλεπτος Τραμπ, θαυμαστής όλων των αυταρχικών ηγετών, δεν έχει πολλά περιθώρια να στηρίξει τον φίλο του. Ο προεκλογικός αγώνας μέχρις εσχάτων και η ατιμωτική διαδικασία της καθαίρεσης απορροφούν τις δυνάμεις του.

Οταν συμβαίνουν τέτοιου τύπου πόλεμοι, θυμίζουν σε έναν βαθμό τη ναζιστική Γερμανία. Πολλά από τα κράτη της Μέσης Ανατολής έχουν το σύνδρομο του Χίτλερ. Επιδίδονται σε στήριξη της «πολεμικής οικονομίας» χωρίς επαρκείς πόρους και βρίσκουν διέξοδο σε επεκτατικούς πολέμους. Σήμερα όμως για περιφερειακές δυνάμεις δεν υπάρχουν Τσάμπερλεν απέναντί τους να αποτρέψουν τον πόλεμο. Και να θυμίσουμε ότι η Γερμανία δεν έχει στρατό. Μετά την εκτέλεση του ηγέτη του παραστρατιωτικού βραχίονα του Ιράν, απέσυρε τον στρατό της από το Ιράκ. Δηλαδή τους… 34 στρατιώτες της που συμμετείχαν υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ.

Η ελληνική κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα γενικότερα, και ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας Βερολίνου που όλοι ευχόμαστε να πετύχει, ας αντλήσουν τα μαθήματά τους από τη λιβυκή κρίση. Θα τους χρειαστούν για το μέλλον.