Επενδύσεις «οφθαλμαπάτη» 1,3 δισ. ευρώ

Η υποεκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά την περίοδο διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ είχε αναχθεί σε εργαλείο δημιουργίας υπερπλεονασμάτων. Το είχαν επισημάνει οι θεσμοί στις εκθέσεις τους, όπως άλλωστε είχαν επισημάνει, λίγο πριν από την κυβερνητική αλλαγή, και ορισμένες παράξενες «διπλοεγγραφές».

Ο υφυπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης χθες παρέθεσε στοιχεία. Το 2018, είπε, ενώ όλες οι πραγματικές επενδυτικές δαπάνες της γενικής κυβέρνησης, με βάση τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ήταν 4,972 δισ. ευρώ, με «παρκάρισμα πόρων», το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εμφάνισε, υποτίθεται, επενδύσεις 6,237 δισ. ευρώ.

Το ερώτημα που δέχθηκε ήταν «γιατί». Είτε τα έξτρα κεφάλαια των 1,3 δισ. ευρώ δεν αξιοποιούνταν στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με υποεκτέλεση δαπανών, είτε μεταφέρονταν σε φορείς γενικής κυβέρνησης, το αποτέλεσμα στο πρωτογενές πλεόνασμα θα ήταν το ίδιο. Η μεταφορά των κονδυλίων αυτών από την κεντρική κυβέρνηση σε φορείς της γενικής κυβέρνησης όπως έγινε δεν έχει δημοσιονομική επίπτωση, καθώς η δαπάνη από τη μια πλευρά ισοφαρίζεται από έσοδα στην άλλη στον μεγάλο «κουμπαρά» του Δημοσίου.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό Οικονομικών, η πρακτική αυτή αξιοποιούνταν προκειμένου να περιορίζεται το μέγεθος της αδυναμίας υλοποίησης επενδύσεων. Μια λογιστική αλχημεία…

Ο υφυπουργός Οικονομικών υποστηρίζει πως από δω και στο εξής το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους θα ανακοινώνει – χωρίς «παρκαρίσματα» – τις πραγματικές επενδυτικές δαπάνες. Από το 2019 ξεκίνησε να εφαρμόζει αυτή την πρακτική, αλλά τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πως η υποεκτέλεση στο ΠΔΕ έδωσε το «παρών» και πέρυσι. Στο εντεκάμηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου το σύνολο των επενδυτικών δαπανών – των πραγματικών – ανήλθε σε 3,692 δισ. ευρώ, σχεδόν στο μισό του αρχικού προϋπολογισμού του ΠΔΕ, και το κλείσιμο του έτους αναμένεται να βρει τις συγκεκριμένες δαπάνες κοντά στα 5 δισ. ευρώ. Μεταφορές κεφαλαίων έγιναν και πέρυσι, προς το ΕΤΕΑΝ, για επενδυτικούς σκοπούς και σύμφωνα με πληροφορίες ήταν χαμηλότερες από 1 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία θα ανακοινωθούν προσεχώς.

Στο μέτωπο της εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2019, τα πρώτα στοιχεία για τον Δεκέμβριο δείχνουν ότι το υπουργείο Οικονομικών κατάφερε να κινηθεί κοντά στους στόχους, ύστερα και από αλλεπάλληλες έξτρα παροχές στη διάρκεια της περασμένης χρονιάς και τα κοινωνικά μερίσματα στο τέλος της. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 4,960 δισ. ευρώ όταν ο στόχος αφορούσε πλεόνασμα 4,4 δισ. ευρώ, έσοδα και δαπάνες κινήθηκαν κοντά στις αναθεωρημένες εκτιμήσεις. Το «ταμείο» θα κλείσει αργότερα και τον Απρίλιο αναμένεται η ετυμηγορία της Eurostat αναφορικά με το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος, το οποίο και φέτος παραμένει με βάση τη συμφωνία «κολλημένο» στο 3,5% του ΑΕΠ.

Η κυβέρνηση τους επόμενους μήνες αναμένεται να ξεδιπλώσει ένα διαπραγματευτικό τρίπτυχο με στόχο την απελευθέρωση δημοσιονομικού χώρου για ελαφρύνσεις σε κάθε περίπτωση από το 2021 και ενδεχομένως ακόμα και μέσα στο 2020.

Το πρώτο βήμα συνδέεται με την αλλαγή της χρήσης κερδών από ANFAs και SMPs. Οι υπουργοί Οικονομικών έχουν αναθέσει σε Κομισιόν και ESM να εκπονήσουν σχετική μελέτη ώστε μέρος των συνολικά 3,6 δισ. ευρώ που αναμένονται στην τριετία, αντί να πηγαίνει μόνο στο «μαξιλάρι» για το χρέος (έχει ήδη 32 δισ. ευρώ), να χρηματοδοτεί συμφωνημένες επενδύσεις.

Το δεύτερο συναρτάται με αυτή καθαυτήν τη διαπραγμάτευση για μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων από το 3,5% του ΑΕΠ στη ζώνη του 2%-2,5% από το 2021, απελευθερώνοντας δημοσιονομικό χώρο από 2 έως και 3 δισ. ευρώ. Κομισιόν, ΕΚΤ και ΔΝΤ είναι θετικοί, ο ESM επιφυλακτικός, η Γερμανία τείνει προς το αρνητικό, στην παρούσα τουλάχιστον φάση.

Η τρίτη πτυχή της διαπραγμάτευσης θεωρείται πολιτικά – για τους εταίρους – πολύ πιο «εύπεπτη» και τεχνικά πολύ πιο ώριμη. Το ίδιο το ΔΝΤ άλλωστε είχε κάνει την πρόταση η οποία αφορά την καθιέρωση ενός smoothing mechanism, μιας «γέφυρας» μεταφοράς πλεονασμάτων όπως έχει επικρατήσει στο εσωτερικό. Ο μηχανισμός αυτός προβλέπει πως εάν μια χρονιά επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα 3,7% του ΑΕΠ αντί 3,5%, αυτή η υπέρβαση των 400 εκατ. ευρώ – με τα σημερινά δεδομένα – να μη χάνεται στους λογαριασμούς των υπερπλεονασμάτων, ούτε να τροφοδοτεί κοινωνικά μερίσματα, αλλά να «σβήνει» αντίστοιχα τις απαιτήσεις πλεονασμάτων των επόμενων ετών. Με δεδομένο ότι οι θεσμοί έχουν παραδοσιακά αλλεργική προσέγγιση στη διανομή μερισμάτων, το τελευταίο σενάριο συγκεντρώνει σήμερα τις περισσότερες πιθανότητες άμεσης συμφωνίας.