Ο προοδευτισμός και η ελευθερία

Το προοδευτικόν έθνος, χθες, κατήγαγε μίαν περηφανή νίκην. Κατάφερε να κατεβεί από τα διαφημιστικά ταμπλό του μετρό μια αφίσα ιδεολόγων ευαγγελιστών που προσπαθούσε να φοβίσει τους ανθρώπους να αποφεύγουν την άμβλωση, επειδή δήθεν κάθε έμβρυο που αποβάλλεται ισοδυναμεί με μια ανθρώπινη ζωή, και η Ελλάδα που έχει δημογραφικό πρόβλημα χρειάζεται πληθυσμούς.

Με το που άρχισαν τα δρομολόγια του μετρό και τα προοδευτικά μάτια είδαν αυτή την ανάρτηση, σηκώθηκε πολύς κουρνιαχτός. Πού ακούστηκε, τραμπικές ιδέες να αμφισβητούν ό,τι η ανοιχτή κοινωνία μας έχει κατακτήσει. Ουαί και αίσχος. Μια ιδεολογική κομαντατούρα βγήκε στα σόσιαλ μίντια ψάχνοντας να βρει ενόχους, που επέτρεψαν να μολύνει τα μάτια μας και να παρενοχλήσει τις ευαίσθητες ψυχές μας μια τόσο οπισθοδρομική καμπάνια. Κάτω τα χέρια από τον προοδευτισμό μας. Και ω του θαύματος, ο προοδευτισμός μας σώθηκε. Με απόφαση του υπουργείου Μεταφορών, οι αφίσες τελικά αποσύρθηκαν. Ο ήλιος έδυσε πάνω από μια Αθήνα στην οποία ο προοδευτισμός είχε καταγάγει περηφανή νίκη.

Μην έχουμε καμιά παρεξήγηση. Το δικαίωμα στις εκτρώσεις είναι κατάκτηση της νεωτερικότητας και του δυτικού κόσμου, κι αυτή την κατάκτηση οι κοινωνίες μας δεν είναι διατεθειμένες να την εκχωρήσουν σε λογής συντηρητισμούς. Αλλά δεν ανατέθηκε σε κανέναν, στο όνομα του προοδευτισμού, να παριστάνει τον φρουρό της νεωτερικότητας. Διότι την ώρα που ο προοδευτισμός νικά τις προλήψεις των οπαδών τού «γεννάτε γιατί χανόμαστε», οδηγεί σε μια άλλη ήττα, δημοκρατική ήττα. Ηττα της ελευθερίας της έκφρασης.

Θα πείτε: είναι ήττα της ελευθερίας της έκφρασης η απόσυρση των αφισών μιας απολύτως ανορθολογικής διαφημιστικής καμπάνιας, που προπαγανδίζει ένα χριστιανικό Ιράν;

Είναι ήττα της ελευθερίας της έκφρασης η απόσυρση των αφισών μιας άποψης. Οχι μόνο επειδή η άποψη αυτή θα διεκδικεί οπαδούς, επικαλούμενη ότι διώκεται από εθνομηδενιστές. Αλλά κυρίως επειδή καθιερώνεται ένα πολύ άσχημο κλίμα: όποια δημόσια άποψη δεν αρέσει στους θεματοφύλακες του προοδευτισμού που μπορούν να κάνουν συντονισμένο θόρυβο στο Twitter ή στο Facebook, θα στιγματίζεται ως οπισθοδρομική, φασίζουσα, τραμπική ή δεν ξέρω γω τι άλλο και ο όχλος θα αναλαμβάνει την αποκαθήλωση και της άποψης και όποιων την υποστηρίζουν. Φτιάχνεται, δηλαδή, ένα προοδευτικό κλίμα πολεμικής και δίωξης απόψεων που επιδιώκεται η περιθωριοποίησή τους. Το είδαμε να συμβαίνει με τον «αντιρατσιστικό νόμο» 4285/2014, ο οποίος επέφερε τροποποιήσεις στον ν. 927/1979 και προσαρμογή στην απόφαση – πλαίσιο 2008/913/ΔΕΥ της 28ης Νοεμβρίου 2008 για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου. Ο νόμος έγινε κυρίως για να περιοριστεί η εμβέλεια της Χρυσής Αυγής, φτάσαμε όμως να διώκονται για τις απόψεις τους κυρίως συγγραφείς και δημόσια πρόσωπα (Σώτη Τριανταφύλλου, Τάκης Θεοδωρόπουλος, κ.ά.), ο λόγος των οποίων δεν συστρατεύεται με τις βασικές συντεταγμένες θεματοφυλάκων του προοδευτισμού. Το χθεσινό παράδειγμα μπορεί να είναι η έναρξη ενός νέου κύκλου.

Ακριβώς γι’ αυτό, ο καθηγητής Σταύρος Τσακυράκης μιλούσε για την ανάγκη απόλυτης ελευθερίας του λόγου, για το δικαίωμα ακόμα και στον μισαλλόδοξο λόγο. «Χωρίς ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει δημοκρατία και, επίσης, χωρίς ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει ατομική ολοκλήρωση», έλεγε – προσθέτοντας ότι το όριο του δικαιώματος είναι «αν ο λόγος επιφέρει άμεση βλάβη». Τα υπόλοιπα είναι θεμιτά και υποχρεωτικά στη δημοκρατία. Κι αυτή πρέπει, πάση θυσία, να διαφυλάξουμε – από κάθε λογής μακαρθισμό, είτε ευθύ είτε ανεστραμμένο.

Η συναίνεση δεν είναι πανάκεια

Από το 2008 η Ελλάδα έζησε μια βαθιά διχαστική περίοδο. Η κοινωνία χωρίστηκε στα δυο: από τη μια οι αντιμνημονιακοί – αντισυστημικοί πατριώτες, από την άλλη οι μνημονιακοί – συστημικοί γερμανοτσολιάδες. Η περίοδος εκείνη έληξε με θρίαμβο του ορθολογισμού. Μνημόνια υπέγραψαν οι πάντες, μερικοί αντιμνημονιακοί βουλευτές τα περισσότερα, η χώρα φαίνεται να σώθηκε και ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα που πυροδότησε τον οιονεί εμφύλιο, ψάχνει σήμερα τρόπο να πλασαριστεί ομαλά στο πολιτικό σύστημα που εξασφαλίζει τη νομή της εξουσίας και τα προνόμια απ’ αυτή.

Στο πλαίσιο της εξουσιαστικής προσαρμογής του, ο ΣΥΡΙΖΑ βρήκε μια νέα λέξη στην οποία καλεί να πιστέψουμε: τη συναίνεση. Θεωρεί ότι η δημοκρατία πρέπει να προχωρεί με κεντρικές συμφωνίες και καλεί τα άλλα κόμματα να επιδιώξουν συναινέσεις (στις προτάσεις του, αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία), καταρχήν για την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ πιπιλά ακόμα μια λέξη σαν καραμέλα. Κάνει λόγο για συναίνεση επιδιώκοντας να προωθήσει μια α λα καρτ πολιτική ατζέντα. Αυτού του τύπου η συναίνεση, ωστόσο, είναι περιττή. Δεν τη χρειάζεται η δημοκρατία, που μπορεί να προχωρεί με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Αντίθετα, η δημοκρατία χρειάζεται τα κόμματα να υπηρετούν το κράτος δικαίου, τη δημόσια τάξη, τη διάκριση των εξουσιών, τους θεσμούς και τις ελευθερίες. Ολα τα κόμματα. Και ο ΣΥΡΙΖΑ.