Οταν τελειώνουν οι μύθοι

Θα ήταν η αυτοεκπληρούμενη προφητεία της ελληνικής διπλωματίας: Τι άλλο μπορεί να περιμένει την Τουρκία από την πιο σκληρή απομόνωση; Πού αλλού μπορεί να οδηγήσει η συμπεριφορά της, προκλητική και έκνομη δίχως άλλο, αν όχι σε ένα σημείο όπου η μοναδική θέα θα είναι οι γυρισμένες πλάτες των άλλων; Τόση προκλητικότητα δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από τη διεθνή κοινότητα. Η καταστρατήγηση του διεθνούς δικαίου δεν μπορεί να μείνει ατιμώρητη. Στην απομόνωση λοιπόν. Εκεί όπου η Τουρκία θα έχει όλον τον χρόνο να αντιληφθεί τα αδιέξοδα της πολιτικής της.

Θα ήταν η αυτοεκπληρούμενη προφητεία της ελληνικής διπλωματίας. Αλλά δεν είναι παρά ο τελευταίος της μύθος – ο μύθος που αναπαρήγαγε χθες ο υπουργός Εξωτερικών, ενώ ο τούρκος πρόεδρος υποδεχόταν τον ιταλό πρωθυπουργό στην Αγκυρα. «Πιστεύω πως η τουρκορωσική πρωτοβουλία», είπε ο Τζουζέπε Κόντε μετά τη συνάντηση, «μπορεί να οδηγήσει σε οριστική ανακωχή και πρέπει να εργαστούμε όλοι γι’ αυτόν τον κοινό στόχο».

Στη δήλωση του Κόντε δεν αποτυπώνεται μόνο το γεγονός πως η Λιβύη δεν είναι πια ιταλική – ενδεχομένως να μην ήταν ακριβώς ούτε όταν ο Καντάφι κατασκήνωνε με την τέντα του και τα άλογά του στη Ρώμη, σαν να είχε εποικήσει τους παλιούς του αποικιοκράτες. Αποτυπώνεται και η θέση που αναγνωρίζουν όλοι πλέον, από το Βερολίνο και τη Ρώμη έως τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον, στην Αγκυρα. Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι ο νέος παίκτης της περιοχής. Ακόμη χειρότερα για τον μύθο της τουρκικής απομόνωσης, ο νέος παίκτης παίζει ρόλο ειρηνοποιού.

Θα φέρει την ειρήνη στη Λιβύη κάποιος που ετοιμάζεται να βάλει φωτιά στο Αιγαίο; Ειρηνοποιός ο ταραχοποιός; Τίποτε δεν είναι λιγότερο βέβαιο. Αλλά τίποτε δεν έχει και λιγότερη σημασία. Αν έχει κάτι σημασία, αυτό είναι ο νέος συσχετισμός δυνάμεων. Κι έχει επειδή είναι αυτός ο νέος συσχετισμός που διαλύει έναν δεύτερο αλλά πολύ πιο ισχυρό μύθο από αυτόν της τουρκικής απομόνωσης. Διαλύει τον μύθο του ξανθού γένους που θα προασπιστεί το ελληνικό έθνος στο όνομα κάποιου ελληνορθόδοξου τόξου, η μοίρα του οποίου είναι να ρίχνει τα βέλη του στην Τουρκία, άλλοτε στις παλαιοοθωμανικές και τώρα στις νεοοθωμανικές της εκδοχές.

Η σχέση της Ρωσίας με τις παλαιοοθωμανικές εκδοχές της Τουρκίας δεν είναι παρά δουλειά των ιστορικών. Αλλά για τη σχέση με τις νεοοθωμανικές δεν έχει κανείς παρά να ρίξει μια ματιά στην επικαιρότητα. Οχι μόνο η Τουρκία δεν είναι απομονωμένη, αλλά έχει και έναν προστάτη ή, με πιο εκσυγχρονισμένους όρους, έναν μάνατζερ που μιλάει ρωσικά. Η Ρωσία είναι αυτό που βρίσκει κανείς όποια πέτρα της τουρκικής δραστηριότητας και αν σηκώσει κανείς, πρώτα στη Συρία και τώρα στη Λιβύη. Είναι ο όγκος που αναπληρώνει το κενό, το κενό που απεχθάνεται και η φύση και η πολιτική, που άφησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ.

Σε αυτή τη συνθήκη της αμερικανικής αυτοαπομόνωσης, ο μύθος της τουρκικής απομόνωσης της Τουρκίας δεν είναι μόνο αντιπαραγωγικός. Μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνος, όπως επικίνδυνη μπορεί να αποδειχθεί κάθε πλάνη – από την οικονομία έως την εξωτερική πολιτική. Μπορεί, με άλλα λόγια, να πορεύεται κανείς με τους μύθους του. Αλλά να πορεύεται σαν τον οδηγό που πηγαίνει αντίθετα στο ρεύμα και βλέπει όλους τους άλλους απομονωμένους.