Το ξεχασμένο αγκάθι{CR}

Η εισβολή του 1974 στην Κύπρο χωνεύτηκε, περιθωριοποιήθηκε, έπαψε να αποτελεί μια ιστορική, νομική και πολιτική τερατωδία ή κούρνιασε πίσω από τον αόριστο και συναισθηματικά εξαντλημένο όρο «Κυπριακό», πίσω από την κουτοπόνηρη υπεκφυγή «η Κύπρος αποφασίζει, η Ελλάδα συμπαρίσταται». Σιγά σιγά χάνονται στην ομίχλη οι πρωταίτιοι, η εγκληματική ευθύνη της χούντας, εν τέλει η στενή σχέση δημοκρατίας, ευρωπαϊκού κεκτημένου, ειρήνης και εθνικής ακεραιότητας.

Το βασικό θέμα για τον έλληνα πολίτη ήταν να μη γίνει πόλεμος με την Τουρκία. Η αναπτυσσόμενη οικογενειακή οικονομία δεν έπρεπε να διακοπεί, να καμφθεί από μια πολεμική περιπέτεια. Οι διαρκείς πολεμικές περιπέτειες, ο Εμφύλιος, η φωτιά που δεν έσβηνε για δεκαετίες έχουν διαπαιδαγωγήσει. Η αποφυγή του πολέμου ήταν ένα βασικό πολιτικό εργαλείο που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την ελληνική σκηνή. Οποιος υποσχόταν ειρηνική ασφάλεια, δηλαδή οικονομική, αποταμιευτική σταθερότητα, πετύχαινε. Ο θρίαμβος του «νοικοκύρη» που θεμελίωσε τον μεταδικτατορικό Κωνσταντίνο Καραμανλή και τα διάδοχα κυβερνητικά και πολιτικά σχήματα, την κουλτούρα του καραμανλισμού, περιελάμβανε την ησυχία, το να κοιτάς τη δουλειά σου, το να χτίσεις τον επάνω όροφο για τη θυγατέρα ως την επιτομή της ευτυχίας. «Οι γαμπροί της Ευτυχίας».

Το «Κυπριακό» παραμορφώθηκε ως εκτόνωση του κινδύνου, ως μετάθεση της σύγκρουσης. Συνηθίστηκε. Δεν είναι τυχαίο. Ο ελληνικός εθνικισμός συνήθως παραλείπει την Τουρκία. Στο καφενείο (και σήμερα σε μπλογκ και κανάλια) πάντοτε υπήρχε μια μεγάλη «περιπλάνηση» στα ένδοξα κατορθώματα προγόνων, μια πλειοδοσία απέναντι στους βόρειους λαούς, ένα υβρεολόγιο απέναντι στους πολιτικούς «που πούλησαν», αλλά σκασμός απέναντι στη μεγάλη γείτονα.

Η εισβολή και κατοχή (που αδικεί και περιθωριοποιεί με βάναυσο τρόπο και τους Τουρκοκύπριους) είναι χαμηλού ενδιαφέροντος θέμα, κάτι σαν ψίχουλα κάτω από το τραπέζι. Κυρίως όμως έπαψε να είναι – έστω – διαπραγματευτικό εργαλείο. Θα περίμενε κανείς από την ελληνική εξωτερική πολιτική να «ξαναφρεσκάρει», να επικαιροποιήσει το θέμα παραβίασης του διεθνούς δικαίου και καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μπα, η συζήτηση για πολλά χρόνια εξακολουθεί να γίνεται για την «προκλητικότητα» της Αγκυρας, για την (προφανή) ανάγκη ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, φυσικά για το Προσφυγικό, αλλά όχι για το πρόβλημα εισβολής και κατοχής της Κύπρου, ένα από τα βασικότερα θέματα δραματικής ανατροπής του δικαίου στην περιοχή μας, μεγάλης τροποποίησης των πολιτικών, στρατιωτικών και πολιτισμικών πρωτοκόλλων.

Η σιωπή όμως είναι ενεργητική, εν τέλει επιτρεπτική των μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων, των αμφισβητήσεων, των απειλών, των αρνήσεων μιας τίμιας συζήτησης ειρήνης και αποκατάστασης. Οι απειλές διατυπώνονται μιλιταριστικά, όχι πολιτικά. Δηλώνονται με πλοία, με πολεμικά αεροπλάνα, με αυτοκρατορική ρητορική, με ταπεινωτικές αναφορές στους υπόλοιπους λαούς, καθηλώνοντας και την ίδια την Τουρκία στον ρόλο του αδικημένου κληρονόμου «του θρόνου».

Το Κυπριακό πρέπει να επανέλθει ως κεντρικό και επείγον θέμα, αφού συμπαρασύρει την κλίμακα των τουρκικών συμπεριφορών. Στο «Κυπριακό», νοούμενο ως τετελεσμένο, εκτός από μια μεγάλη αδικία, εδράζεται το επόμενο και μεθεπόμενο επεκτατικό στάδιο του τουρκικού μεγαλοϊδεατισμού.