Πρωθυπουργός στην πυρά

«Υπάρχουν χειρότεροι ηγέτες από τον Σκοτ Μόρισον», έγραφε τις προάλλες στον βρετανικό «Observer ο Νικ Κόεν. «Η “διεθνής κοινότητα” περιλαμβάνει βασανιστές, κατά συρροή δολοφόνους, υπεύθυνους εθνοκαθάρσεων και κλεπτομανείς πλάι στους οποίους δείχνει σχεδόν καλοκάγαθος. Δεν υπάρχει όμως ηγέτης στον κόσμο πιο άθλιος από τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας». Πολλοί αυστραλοί πολίτες θα συμφωνήσουν μαζί του. Ο «χαλαρός» τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε αρχικά, για μήνες, την πύρινη τραγωδία που ζει η χώρα – πηγαίνοντας μεταξύ άλλων οικογενειακώς για διακοπές στη Χαβάη τις γιορτές, ενώ η Αυστραλία καιγόταν – και δη η ευρύτερη αντίστασή του στη λήψη πολιτικών μέτρων με στόχο την άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής, έχουν κάνει τον Σκοτ Μόρισον αντιπαράδειγμα ηγέτη. Δεν είναι λίγοι μάλιστα αυτοί που πιστεύουν πως οι μέρες του στην πρωθυπουργία είναι μετρημένες, κι ας βγήκε από την κάλπη νικητής μόλις τον περασμένο Μάιο: η πολιτική σκηνή της Αυστραλίας δεν συγκρίνεται τυχαία με το Game of Thrones.

Στην πραγματικότητα, και ο ίδιος ο 51χρονος Μόρισον μέσω ενός εσωκομματικού «πραξικοπήματος» ανέλαβε την πρωθυπουργία στις 24 Αυγούστου του 2018: η πλέον συντηρητική πτέρυγα των Φιλελεύθερων ανέτρεψε τον ηγέτη τους και πρωθυπουργό, τον Μάλκολμ Τέρνμπαλ, λόγω μιας προτεινόμενης ενεργειακής μεταρρύθμισης που φιλοδοξούσε να μειώσει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή περιορίζοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Δεν ήταν όμως κάτι πρωτότυπο η εξέγερση αυτή: στην πραγματικότητα ήταν η τέταρτη ανατροπή αυστραλιανού ηγέτη από το κόμμα του την τελευταία δεκαετία. Και ο Μόρισον, για να είμαστε δίκαιοι, δεν ήταν ο επικεφαλής του «πραξικοπήματος», ήταν η συμβιβαστική επιλογή στην οποία κατέληξε το κόμμα την επαύριόν του: ο ίδιος θεωρούνταν μάλιστα «ένα από τα πλέον συντηρητικά μέλη της μετριοπαθούς του πτέρυγας». Το γεγονός πως χαρακτηριζόταν «μετριοπαθής», ωστόσο, δεν ήταν παρά μία απόδειξη της θεαματικής στροφής προς τα δεξιά που είχε κάνει το συντηρητικό κόμμα στην Αυστραλία.

Μεγαλωμένος σε ένα παραθαλάσσιο προάστιο του Σίδνεϊ, γιος αστυνομικού, ο Μόρισον είναι ο πρώτος πρωθυπουργός της χώρας που προέρχεται από ένα από τα διογκούμενα κινήματα ευαγγελικών χριστιανών της Αυστραλίας. Πιστός πεντηκοστιανός, γνώρισε τη μετέπειτα σύζυγό του, Τζένη, στην εκκλησία, σε ηλικία μόλις 12 χρόνων. Πριν εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής, το 2007, ασχολούνταν με τουριστικές καμπάνιες – μία από αυτές, με τον αμφιλεγόμενο τίτλο «Where the bloody hell are you?», «Πού στο διάβολο είστε;», απαγορεύτηκε από τη βρετανική τηλεόραση και επέστρεψε πρόσφατα να τον στοιχειώσει, ως σύνθημα στα χείλη, σε πανό και γκραφίτι εξαγριωμένων Αυστραλών. Και αφότου εξελέγη, όμως, δύσκολα θα μπορούσε να πει κανείς ότι πορεύτηκε με τη Βίβλο στο χέρι. Ως υπουργός Μετανάστευσης (2013-2014), έδωσε μάχη ώστε να εμποδίσει την άφιξη αιτούντων άσυλο στην Αυστραλία με πλοιάρια, συνεχίζοντας την πολιτική μηδενικής ανοχής της χώρας: μία από τις τακτικές της Αυστραλίας, η εξωχώρια κράτηση, έχει καταδικαστεί σθεναρά από τον ΟΗΕ και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως υπουργός Οικονομικών (2015-2018), έμεινε στην ιστορία για εκείνη τη μέρα του 2017 που μπήκε στη Βουλή κραδαίνοντας ένα κομμάτι κάρβουνο, και ένα μήνυμα προς τους συναδέλφους του να μη «φοβούνται» τα ορυκτά καύσιμα.

Ο Μόρισον ανήκει σε αυτούς τους ύπουλους αρνητές της κλιματικής αλλαγής που δέχονται μεν διστακτικά την ύπαρξή της, και τη συνυπευθυνότητα των ανθρώπων, σπεύδουν ωστόσο να επισημάνουν ότι εμπλέκονται και άλλα αίτια, ότι το κλίμα πάντα άλλαζε, ότι δεν αξίζει ούτε ο κόπος ούτε το κόστος της αμφισβήτησης μιας ρυπογόνου κουλτούρας. Κατάφερε να κερδίσει τις εκλογές του Μαΐου, παρότι οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν αρχικά ήττα του Φιλελεύθερου Κόμματος, κινητοποιώντας πονηρά την κοινή γνώμη εναντίον της αύξησης της φορολογίας γενικότερα και των περιβαλλοντικών φόρων ειδικότερα. Επί πρωθυπουργίας του, η Αυστραλία έπαψε να χρηματοδοτεί το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα, τον υποστηριζόμενο από τον ΟΗΕ μηχανισμό ο οποίος βοηθάει τις αναπτυσσόμενες χώρες που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή. Κατά την τελευταία διεθνή διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα στη Μαδρίτη, η κυβέρνησή του καταγγέλθηκε ιδιαίτερα για παρακώλυση των συλλογικών προσπαθειών να καθοριστούν χρήσιμοι στόχοι όσον αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Εκθεση ομάδας θινκ-τανκ που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, κατέτασσε την Αυστραλία έκτη από το τέλος μεταξύ 57 χωρών όσον αφορά τις εθνικές δράσεις για το κλίμα.

Για να είμαστε, για μία ακόμα φορά, δίκαιοι, η Αυστραλία παράγει το 1% των παγκόσμιων εκπομπών, είναι όμως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας άνθρακα παγκοσμίως. Και οι πυρκαγιές που έχουν ήδη κατακάψει περισσότερα από 100 εκατομμύρια στρέμματα στο νοτιοανατολικό της τμήμα, σκοτώνοντας 27 ανθρώπους και περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο ζώα – θηλαστικά, πτηνά και ερπετά – έχουν ήδη απελευθερώσει στην ατμόσφαιρα από τον Σεπτέμβριο περισσότερους από 400 τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Ο Σκοτ Μόρισον αρνιόταν επί μήνες να αποδεσμεύσει περισσότερα κεφάλαια για τη μάχη κατά των πυρκαγιών, να αποζημιώσει τους δεκάδες χιλιάδες εθελοντές πυροσβέστες που πρωτοστατούν σε αυτή, ακόμη και να αναπτύξει τον στρατό για να τους βοηθήσει. Πλέον, βέβαια, έχει κάνει πίσω και στα τρία αυτά σημεία. Επιμένει, ωστόσο, σε ατάκες του στυλ «Εχουμε αντιμετωπίσει και άλλες φορές παρόμοιες καταστροφές», ή «Καταλαβαίνω πόσο φοβερό είναι όλο αυτό, ιδιαίτερα για τους νέους που δεν το έχουν ξαναζήσει», ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ολοένα και περισσότεροι Αυστραλοί συνειδητοποιούν, με τον πλέον δύσκολο τρόπο, πόσο κατεπείγουσα είναι η απειλή που αντιμετωπίζουν.