Κυβέρνηση και ευεργεσία της Διασποράς

Σύμφωνα με τη μελέτη του Greek Diaspora Project του South East European Studies at Oxford (SEESOX) με τίτλο «Η διασπορική και διεθνική ευεργεσία στην Ελλάδα», οι απαραίτητες δαπάνες για να προσελκυσθούν σε δημόσιους οργανισμούς χρηματικές δωρεές και ο εθελοντισμός της Διασποράς είναι ελάχιστες, μια και αυτό που απαιτείται είναι οικονομικά ανέξοδες αλλαγές διακυβέρνησης. Ομως το πολιτικό κόστος αυτών των αλλαγών είναι υψηλό υπό την έννοια της σύγκρουσης με τις πελατειακές πρακτικές που ταλανίζουν αυτούς τους οργανισμούς.

Με βάση αυτή την παραδοχή, πώς αξιολογούνται οι επιδόσεις και προοπτικές της κυβέρνησης όσον αφορά την ευεργεσία της Διασποράς;

Οι πλέον υποσχόμενες αλλαγές διακυβέρνησης είναι σε εξέλιξη στο υπουργείο Παιδείας με την ενίσχυση της εποπτικής Αρχής των ΑΕΙ, τη σύνδεση της δημόσιας χρηματοδότησης με την επίτευξη στόχων και με την αναμενόμενη επανασύσταση των Συμβουλίων Ιδρυμάτων, του νόμου Διαμαντοπούλου, που προσείλκυσε στην άσκηση ηγεσίας των ΑΕΙ την εθελοντική προσφορά επιφανών μελών της επιστημονικής μας Διασποράς. Η μεταπολεμική υποστήριξη της ελληνοαμερικανικής Διασποράς κυρίως εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (δηλαδή Ανατόλια, Αμερικανική Γεωργική Σχολή, Αμερικανικό Κολέγιο, Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή) και η πληθώρα επιφανών αποφοίτων των δημόσιων ΑΕΙ στους κύκλους της Διασποράς συνηγορούν στην πρόβλεψη ότι η διασπορική ευεργεσία, η συνεισφορά χρήματος ή / και χρόνου, θα καταστεί κρίσιμος σύμμαχος των μεταρρυθμίσεων του υπουργείου Παιδείας.

Υποσχόμενος είναι και ο τομέας της υγείας, όπου όμως η κυβέρνηση, εξαιτίας της προβληματικής διαδικασίας επιλογής των διοικητών των δημόσιων νοσοκομείων, πρέπει να διανύσει σημαντική απόσταση. Η δημόσια υγεία ανταποκρίνεται στην τοπικιστική αλληλεγγύη της Διασποράς – 30-40% των διασπορικών οργανώσεων έχουν εθνοτοπική προέλευση – και άρα στην έφεση των διασπορικών κοινοτήτων να υποστηρίξουν νοσοκομεία στον τόπο καταγωγής τους. Επιπροσθέτως οι έλληνες γιατροί της Διασποράς με εξέχουσα κλινική εμπειρία, διεθνώς αναγνωρισμένη έρευνα στον βιοϊατρικό τομέα και σημαντική επιχειρηματική διαδρομή στον φαρμακευτικό κλάδο συνιστούν ένα από τα ισχυρότερα παρακλάδια της μεταπολεμικής διαρροής εγκεφάλων.

Στον πολιτισμό, κυβερνητικές επιλογές σε οργανισμούς όπως το Εθνικό Θέατρο και το Φεστιβάλ Αθηνών έτυχαν ευνοϊκής εγχώριας αντιμετώπισης. Εξ όσων γνωρίζουμε, όμως, δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί ένα ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο για τη διακυβέρνηση των φορέων του πολιτισμού. Σημειώνουμε ότι η κλασική παράδοση της χώρας βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητας των διασπορικών μας κοινοτήτων λόγω του υψηλού συμβολισμού αυτής της παράδοσης στις ΗΠΑ και αλλού. Λόγω της παρουσίας αρχαιολογικών μουσείων στο σύνολο της επικράτειας, η κλασική παράδοση μπορεί να κινητοποιήσει τη διασπορική ευεργεσία και με εθνοτοπικά κριτήρια. Κορυφαία μουσεία, παγκόσμιας ακτινοβολίας, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, σε περίπτωση που είχαν διοικητικά συμβούλια και υπηρεσίες προσπορισμού δωρεών, θα ήταν σε θέση να κινητοποιήσουν ευεργεσίες εκατομμυρίων ευρώ από τη Διασπορά. Σε αντίθεση όμως με την παιδεία, όπου η μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου έτυχε ισχυρής υποστήριξης από ικανό αριθμό πανεπιστημιακών των ΑΕΙ, αλλά και την υγεία, όπου ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος έχει υποστηρίξει τη μετατροπή των νοσοκομείων σε ΝΠΙΔ, οι αρχαιολόγοι της χώρας συλλογικά χαρακτηρίζονται από μαχητικό συντηρητισμό. Αρα η κυβέρνηση για να κινητοποιήσει την ευεργεσία της Διασποράς στον πολιτισμό θα πρέπει να δώσει μια μάχη χωρίς ισχυρούς συμμάχους στις τάξεις των στελεχών τού καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργείου.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι ερευνητής στο Greek Diaspora Project του SEESOX