«Πήραμε ό,τι μπορούσαμε να πάρουμε»

Η συγκυρία καθόρισε τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Κοινές δηλώσεις δεν έγιναν μετά τη συνάντηση και άλλωστε δεν γίνονται πάντα, αλλά και οι δύο ηγέτες είχαν την ευκαιρία να τοποθετηθούν για τα θέματα που τους ενδιέφεραν πριν από αυτήν. Ο αμερικανός πρόεδρος κατακλύστηκε με ερωτήσεις για την κρίση με το Ιράν και δεν απέφυγε να απαντήσει σε καμία, όπως δεν απέφυγε και τις ερωτήσεις για τη διαδικασία καθαίρεσης που έχει κινηθεί εναντίον του. Αυτά τα δύο θέματα κυριαρχούν στην αμερικανική επικαιρότητα. Λίγες ώρες μετά τη συνάντηση με τον έλληνα Πρωθυπουργό, ο Ντόναλντ Τραμπ χρειάστηκε να χειριστεί την επίθεση της Τεχεράνης κατά αμερικανικών βάσεων στο Ιράκ. Στα μέσα ενημέρωσης ειδικοί αναλύουν τις επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου και κάνουν εκτιμήσεις για τους επόμενους πιθανούς στόχους του Ιράν, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τους αγωγούς πετρελαίου και περιμένουν να δουν αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα ξεκινήσει πόλεμο ή διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Σε αυτό το κλίμα, η εκτίμηση ανώτατης κυβερνητικής πηγής ότι «πήραμε ό,τι μπορούσαμε να πάρουμε» από τη συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ ήταν απόλυτα προσγειωμένη στην πραγματικότητα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα της συζήτησης που είχε με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επαίνεσε δημόσια την έξοδο της χώρας από την κρίση και την πορεία της ελληνικής οικονομίας – η οικονομία και οι επενδύσεις ήταν ένα από τα βασικά θέματα στην ατζέντα του Πρωθυπουργού.

Το δεύτερο, που ήταν η τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και οι πρόσφατες περιπλοκές στη Μέση Ανατολή, εξελίχθηκε σε δύο επίπεδα. Στις δημόσιες δηλώσεις του ο αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να πάρει μια καθαρή θέση για την Τουρκία, κάτι που ασφαλώς θα ικανοποιούσε την ελληνική πλευρά, μολονότι δήλωσε ότι διαφωνεί με τη δήλωση Ερντογάν ότι ο ιρανός στρατηγός Σουλεϊμανί είναι «μάρτυρας» και όχι «τέρας», όπως τον χαρακτήρισε εκείνος.

Οταν οι δύο ηγέτες έμειναν μόνοι τους, έγινε μια διαφορετική συζήτηση, όπως φάνηκε από τη δήλωση του Πρωθυπουργού ότι υπήρξε «πολύ καλύτερη κατανόηση και του ίδιου του προέδρου Τραμπ για τις γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής» και για τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστης συμμάχου των ΗΠΑ και πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή. Ο Μητσοτάκης τόνισε επίσης ότι έθεσε εμφατικά όλα τα ζητήματα που αφορούν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και κατέστησε σαφές στην αμερικανική πλευρά ότι δεν θα υπάρξει καμία ανοχή σε πιθανή παραβίασή τους.

Κατανόηση και συνεργασία. Η εκτίμηση που υπάρχει στο πρωθυπουργικό επιτελείο είναι ότι ηγετικοί παράγοντες στην κυβέρνηση των ΗΠΑ συνειδητοποιούν ότι η δραστηριότητα της Τουρκίας δεν αποτελεί μόνο πρόκληση για τις γειτονικές της χώρες, αλλά και ότι αντιστρατεύεται τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Ορισμένοι, μάλιστα, αμφισβητούν αν είναι πλέον δυνατόν να παραμείνει η Τουρκία προσδεμένη στη Δύση. Από τα συμφραζόμενα είναι φανερό ότι η ελληνική πλευρά βρήκε στην Ουάσιγκτον μεγαλύτερη κατανόηση για τις θέσεις και τις απόψεις της από ό,τι ανέμενε. Η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, με την αναβάθμιση των F-16, τη συμπαραγωγή drones και την έναρξη διαπραγματεύσεων για την αγορά μιας μοίρας F-35 από το 2024 και μετά, αλλά και τα ενεργειακά ζητήματα, η ανάπτυξη του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης με τον πλωτό σταθμό NLG και η παραχώρηση μέρους των υποδομών του για χρήση από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, η συμφωνία για την υλοποίηση του αγωγού EastMed, ενισχύουν περαιτέρω τους δεσμούς.

Κυβερνητικά στελέχη προεξοφλούσαν ότι αυτό το διαφορετικό κλίμα θα καταγραφόταν εντονότερα στο δείπνο που οργάνωσαν προς τιμήν του Κυριάκου Μητσοτάκη ο αμερικανός αντιπρόεδρος Μάικλ Πενς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, με προσκεκλημένους περίπου 300 σημαντικούς παράγοντες των ΗΠΑ από τους τομείς της πολιτικής, της οικονομίας και της επιστήμης.

Δύο κρίσιμοι μήνες. Στο επιτελείο του Πρωθυπουργού υπάρχει η άποψη ότι ο τρόπος που θα χειριστεί η κυβέρνηση τα κρίσιμα θέματα τους δύο επόμενους μήνες θα καθορίσει τι θα συμβεί τα επόμενα χρόνια. Ο  Μητσοτάκης, σε αυτό το πλαίσιο, είχε πολύ καθαρή τοποθέτηση στην Ουάσιγκτον σχετικά με τη θέση της Ελλάδας στο γεωπολιτικό σκηνικό της περιοχής. Μιλώντας στο Atlantic Council, είπε ότι «είμαστε σύμμαχοι με τις ΗΠΑ. Στεκόμαστε το πλευρό των συμμάχων μας σε δύσκολες περιόδους. Καταλαβαίνω ότι η συγκεκριμένη απόφαση ελήφθη με βάση το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ». Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της αποκλιμάκωσης της έντασης με το Ιράν, όπως και οι περισσότεροι ευρωπαίοι ηγέτες. Ο ίδιος, σε αυτή την περίπλοκη συγκυρία, δεν εγκαταλείπει την ευρωπαϊκή ομπρέλα, αλλά δεν προσκολλάται και στη συμμαχία με τις ΗΠΑ, επιχειρώντας μέσα στα στενά περιθώρια που έχει να διεκδικήσει αυτονομία κινήσεων σε ό,τι αφορά τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας.