Η μεγάλη πρόκληση {CR}των δημογραφικών αλλαγών {CR}στην Ευρώπη

Η δεκαετία του 2010 ήταν ιδιόμορφη από πολλές πλευρές και απαίτησε την εφαρμογή πρωτοφανών οικονομικών πολιτικών. Τώρα που ξεπεράστηκε η κρίση, το ζήτημα για τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής της ευρωζώνης είναι, ειδικότερα, εάν θα συνεχιστούν να εφαρμόζονται τα μέτρα έκτακτης ανάγκης έως το 2020 και, εάν ναι, ποια μακροπρόθεσμα αποτελέσματα θα πρέπει να αναμένουμε. Και εδώ φτάνουμε γρήγορα στα όρια της οικονομικής γνώσης.

Η αποδοχή των οικονομικών επιπτώσεων των δημογραφικών προκλήσεων είναι δύσκολη, ιδιαίτερα όταν τα πολιτικά συστήματα περιστρέφονται γύρω από τη διανομή ολοένα και μεγαλύτερων οικονομικών ωφελειών στους ψηφοφόρους τους. Ενας λογικός τρόπος για να αμβλυνθούν οι περιορισμοί της ανάπτυξης που επιβάλλει ένας μειούμενος πληθυσμός που μπορεί να εργαστεί θα ήταν φυσικά η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης. Κατ’ αρχήν, αυτό είναι δυνατό, δεδομένης της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Αλλά το σημερινό κύμα απεργιών στη Γαλλία, σε απάντηση στις προγραμματισμένες συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις του προέδρου Μακρόν, υπογραμμίζει για άλλη μία φορά την επιμονή της αντίστασης του κόσμου σε τέτοιου είδους μέτρα. Η αύξηση των επενδύσεων σε υποδομές φαίνεται να είναι ένας πιο πολιτικά ευχάριστος τρόπος ενίσχυσης της ανάπτυξης της ευρωζώνης και φορολογικά ανώδυνη αν χρηματοδοτηθεί με την έκδοση περισσότερων χρεών. Ωστόσο, η εμπειρία της Ιαπωνίας είναι μια προειδοποίηση προς τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής της ευρωζώνης να μη θεωρούν τις επενδύσεις σε έργα υποδομής θαυματουργή θεραπεία.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει επίσης να εξετάσει κάποια ζητήματα. Στο αποκορύφωμα της κρίσης, η ΕΚΤ χρειάστηκε να υποσχεθεί πως θα κάνει «ό,τι χρειάζεται» για την προστασία του ευρώ. Σήμερα όμως δεν έχει νόημα για τους νομοθέτες της νομισματικής πολιτικής να επιμείνουν στις πρόσθετες αγορές ομολόγων για να επιτύχουν έναν ανέφικτο στόχο για τον πληθωρισμό.

Τώρα οι κυβερνήσεις και οι αρχές χάραξης νομισματικής πολιτικής της ευρωζώνης πρέπει να σκεφθούν πιο μακροπρόθεσμα και να δεχθούν ότι τα μέτρα τόνωσης της οικονομίας που εξακολουθούν να εφαρμόζονται είναι απίθανο να αντισταθμίσουν τα αποτελέσματα των δημογραφικών προβλημάτων της Ευρώπης.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Centre for European Policy Studies