Το πάθημα της Συρίας έγινε μάθημα για το Βερολίνο

Η Λιβύη βυθίζεται όλο και βαθύτερα σε έναν πόλεμο που παύει πλέον να είναι εμφύλιος. Ο κίνδυνος να εξελιχτεί σε δεύτερη Συρία είναι ορατός. Την ώρα που κλιμακώνονται οι συγκρούσεις στο μέτωπο του πολέμου, εντείνονται και διπλωματικές προσπάθειες με επίκεντρο τη γερμανική πρωτεύουσα και σειρά επαφών στη λεγόμενη «διαδικασία του Βερολίνου», με στόχο μία διάσκεψη για το Λιβυκό εντός του Ιανουαρίου. «Μόλις συγκεκριμενοποιηθεί η ημερομηνία θα την ανακοινώσουμε» δήλωνε στις αρχές της εβδομάδας εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών στο Βερολίνο.

Ρόλο και λόγο στη Διάσκεψη του Βερολίνο διεκδικεί και η Ελλάδα. «Δεν θέλουμε μία εστία αστάθειας στη γειτονιά μας. Κατά συνέπεια, θέλουμε να έχουμε λόγο στις εξελίξεις στη Λιβύη», τόνισε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης (συνέντευξή του στο «ΒΗΜΑ»). «Ζήτησα και θα το ζητήσω ακόμη πιο επιτακτικά, να συμμετάσχουμε και εμείς στη διαδικασία του Βερολίνου. Γιατί συμμετέχει η Τουρκία και όχι η Ελλάδα;», διερωτήθηκε ο Πρωθυπουργός. Για την πολιτική στόχευση της ελληνικής κυβέρνησης έθεσε έναν «αδιαπραγμάτευτο» όρο: «να υπάρξει λύση με σφραγίδα της ΕΕ, καθώς η Ευρώπη θα έχει άποψη για το αύριο της Λιβύης. Η επόμενη κυβέρνηση αμέσως θα θέσει άκυρη τη “συμφωνία” με την Τουρκία».

ΚΛΕΙΣΤΑ ΧΑΡΤΙΑ. Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών κρατάει ακόμα κλειστά τα χαρτιά του για την τελική σύνθεση της διάσκεψης. Σε ερώτηση των ΝΕΩΝ, αν θα προσκληθεί ο έλληνας Πρωθυπουργός, παράγοντας του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών απάντησε ότι «η “διαδικασία του Βερολίνου” έχει στόχο να στηρίξει τις προσπάθειες του ειδικού απεσταλμένου του ΟΗΕ Σαλαμέ και να δημιουργήσει το ενδεδειγμένο πλαίσιο διεθνών συνθηκών για να προωθηθεί μια ενδο-λιβυκή πολιτική διαδικασία υπό τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών». Για τον σκοπό αυτό το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών «βρίσκεται σε συντονισμό με τους εταίρους στην ΕΕ».

Ο «συντονισμός» αφήνει ένα παράθυρο ανοιχτό για την ικανοποίηση της απαίτησης του έλληνα Πρωθυπουργού να συμμετάσχει στη διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη – σε κάθε περίπτωση, ακόμη δεν έχει αποκλειστεί.

Οι δυσκολίες είναι πολλές, τόσο για τους συμμετέχοντες όσο και για τις προϋποθέσεις και τους στόχους της διάσκεψης. Η κυβέρνηση του Βερολίνου μπήκε ενεργά στο διπλωματικό παιχνίδι για το Λιβυκό, έμαθε από το πάθημα της Συρίας όπου έδειξε μικρό ενδιαφέρον με αποτέλεσμα να εξαρτάται από τους χειρισμούς της Αγκυρας και της Μόσχας. «Η Γερμανία δεν είναι μέρος του προβλήματος και είναι σχετικά ουδέτερη, δεν έχει αποικιοκρατικό παρελθόν στην περιοχή», εξηγούσε ο Μοχάμεντ αλ-Καμπλάουι απεσταλμένος του λιβυκού υπουργείου Εξωτερικών σε ανάλυση του Νάσερ Γιουμπάρα στην εφημερίδα «Βελτ» (28.12.19).

Η περίπτωση της Λιβύης, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη από τη Συρία και πολύ δυσκολότερη η διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής γραμμής. Η ΕΕ εκπαιδεύει την ακτοφυλακή της Λιβύης για να ανακόψει το ρεύμα των προσφύγων και μεταναστών που θέλουν να περάσουν στην Ευρώπη. Υπολογίζεται ότι περίπου 700.000 άτομα από τις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής βρίσκονται σήμερα στη Λιβύη και περιμένουν την ευκαιρία να αποπλεύσουν για την Ευρώπη. Από τον Ιανουάριο μέχρι το Νοέμβριο του 2019 πέρασαν 13.000 στις ακτές τις Ιταλίας. Τουλάχιστον 1.100 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Μεσόγειο χωρίς να φτάσουν στις ευρωπαϊκές ακτές. Αποτελεσματική διαχείριση του κύματος των προσφύγων – μεταναστών μπορεί να υπάρξει μόνον όταν ομαλοποιηθεί η κατάσταση στη Λιβύη, προοπτική που απομακρύνεται όλο και περισσότερο.

Επίσημος συνομιλητής της ΕΕ είναι η αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Τρίπολης, με την οποία ο Ερντογάν υπέγραψε τη «συμφωνία» για την ΑΟΖ και την οποία στηρίζει πλέον και στρατιωτικά. Από την άλλη, η Γαλλία και ο πρόεδρος Μακρόν στηρίζουν το στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, οι δυνάμεις του οποίου σφίγγουν τον πολιορκητικό κλοιό στην Τρίπολη. «Για να προχωρήσει στη διάσκεψη του Βερολίνου η πολιτική διαδικασία στη Λιβύη, θα πρέπει να συμφωνήσουν Γερμανία και Γαλλία», σημείωσε ο λίβυος απεσταλμένος στη «Βελτ». Αν δεν βρεθεί κοινός γαλλο-γερμανικός παρονομαστής, η «διαδικασία του Βερολίνου» για τη Λιβύη θα έχει την ίδια τύχη με τις διπλωματικές προσπάθειες που προηγήθηκαν: Θα αποτύχει.

Αλληλεγγύη σε Ελλάδα και Κύπρο. Η γερμανική κυβέρνηση εξέφρασε εξςαρχής την αντίθεσή της στη συμφωνία μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο. «Υπογραμμίζουμε την αλληλεγγύη μας με την Ελλάδα», τονίζουν στα «ΝΕΑ» κύκλοι του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών. «Καλούμε την Τουρκία και τη Λιβύη», προσθέτουν, «να σεβαστούν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των χωρών-μελών της ΕΕ και να ακολουθήσουν τους ισχύοντες κανόνες διεθνούς δικαίου για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών».