Τι σημαίνει καινοτομία στην Ελλάδα το 2020

Η λεγόμενη τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, η σύζευξη δηλαδή του ψηφιακού και του πραγματικού κόσμου, είναι τα τελευταία χρόνια μια παγκόσμια πραγματικότητα η οποία γεννά νέες δυνατότητες για όσους έχουν τόλμη, όραμα, γνώση και όρεξη για δουλειά. Η νέα δεκαετία φέρνει μαζί της ευκαιρίες η Ελλάδα να κερδίσει το χαμένο έδαφος σε τομείς όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός των επιχειρήσεων, η εκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες και τις ψηφιακές δεξιότητες, αλλά και να ενισχύσει περισσότερο το προφίλ της στον χώρο της startup επιχειρηματικότητας.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των επιχειρήσεων

Μιλώντας για ψηφιακό μετασχηματισμό, η πραγματικότητα είναι πως η Ελλάδα σε επίπεδο μεγάλων επιχειρήσεων ξεκίνησε νωρίς τη συζήτηση, αλλά καθυστέρησε να ξεκινήσει την ουσιαστική αλλαγή. Η κρίση σίγουρα συνέβαλε σε αυτή την καθυστέρηση. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι πως οι ίδιοι οι οργανισμοί που καλούνται να αλλάξουν δέχονται άρνηση εκ των έσω. Εντοπίζεται σε μεγάλο βαθμό άρνηση από ανθρώπους εντός των οργανισμών που καλούνται να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση κυρίως από φόβο – τον φόβο του αγνώστου και του διαφορετικού που φέρνει στο μυαλό τους ο μετασχηματισμός σε κάτι νέο. Για αρκετά χρόνια, πολλές μεγάλες εταιρείες αντιμετώπιζαν τη σύνδεσή τους με την καινοτομία, τις τεχνολογίες και τις startups ως μέρος της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης και την είχαν πλήρως αποσυνδεδεμένη από τη στρατηγική και τον πυρήνα των δραστηριοτήτων τους. Οσο και αν δυσκολεύονται για αυτή τη μετάβαση, πλέον δεν είναι θέμα επιλογής αλλά επιβίωσης. Και σε αυτό το στάδιο, ακόμα και από εξωγενείς παράγοντες, τελικώς κινητοποιούνται.

Σε παραδοσιακούς τομείς, όπως οι τραπεζικές υπηρεσίες, η αλλαγή έρχεται ακόμα και με νομοθετικές ευλογίες, με την εφαρμογή της Payment Service Directive 2 – η οποία είναι σε ισχύ και στη χώρα μας από την περασμένη χρονιά. Σε άλλους, η αλλαγή έρχεται μέσα από την εξέλιξη της ίδιας της παγκόσμιας αγοράς, όπως για παράδειγμα στις τηλεπικοινωνίες. Οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι επενδύουν τα τελευταία χρόνια σε προϊόντα μακριά από το παραδοσιακό τους αντικείμενο, αναζητώντας νέες πηγές εσόδων, όπως η ψυχαγωγία, οι λύσεις B2B για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακόμα και το delivery.

Τι σημαίνει όμως ψηφιακός μετασχηματισμός για τον πολίτη; Καλύτερες υπηρεσίες υγείας και ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς, που έχει ανακοινώσει ως βασικό στόχο του για το 2020 το υπουργείο Υγείας. Η πρόσφατη παρουσίαση υπηρεσιών από όλες σχεδόν τις τράπεζες οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα συγχρονισμού όλων των λογαριασμών, ανεξαρτήτως τράπεζας, σε μια εφαρμογή. Στην Αμερική, η Amazon έχει ήδη ξεκινήσει μικρά παντοπωλεία στα οποία ο καταναλωτής εισέρχεται, επιλέγει τα προϊόντα που θέλει και απλώς αποχωρεί. Ολη η διαδικασία της πληρωμής γίνεται μέσα από το κινητό του, χωρίς την ανάγκη φυσικού ταμείου. Ολα τα παραπάνω είναι μικρότερες ή μεγαλύτερες αλλαγές που συντελούνται λόγω του φαινομένου που ονομάζεται ψηφιακός μετασχηματισμός. Αρτιότερες υπηρεσίες, επικεντρωμένες στην εμπειρία του πελάτη/χρήστη.

Οι startups

Η δεκαετία που έδυσε ήταν ένα διαρκές sprint για την ελληνική τεχνολογική startup σκηνή, καθώς μέσα σε λίγα χρόνια αναδύθηκε μια νέα γενιά τεχνολογικών εταιρειών από τη χώρα μας, η συνολική αποτίμηση των οποίων ξεπερνά πλέον το 1 δισ. ευρώ. Αρκετές τις γνωρίζουμε όλοι καθώς είναι μέρος της καθημερινότητάς μας. Το Beat, το e-food αλλά και οι νεότερες Blueground, Spotawheel, μεταξύ άλλων καλών παραδειγμάτων. Μπαίνουμε στη νέα δεκαετία με σημαντικά εφόδια και προοπτικές. Το Equifund, το Fund-of-Funds του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων και της ελληνικής κυβέρνησης που ξεκίνησε το 2018, έχει αρχίσει και αποδίδει.

Σύμφωνα με τα ευρήματα ετήσιας έρευνας του Found.ation για το 2019, που δημοσιεύτηκε στα τέλη Δεκεμβρίου, για κάθε 1 ευρώ που έχει επενδυθεί από κάποιο από τα funds της οικογένειας του Equifund, οι ελληνικές startup εταιρείες έχουν μοχλεύσει άλλα δύο ευρώ από τρίτους ιδιώτες επενδυτές και διεθνή επενδυτικά σχήματα. Μόνο την τελευταία διετί, έχουν επενδυθεί συνολικά 180 εκατ. ευρώ σε πάνω από 70 ελληνικές ή ελληνικών συμφερόντων τεχνολογικές εταιρείες.

Το 2020 για το ελληνικό οικοσύστημα πρέπει να φέρει και άλλα καλά νέα. Νέους γύρους χρηματοδότησης από διεθνείς επενδυτές και – γιατί όχι; – κάποιες επιτυχημένες εξαγορές ελληνικών εταιρειών από ξένα σχήματα. Αλλά και μια μεγάλη επιτυχία ως επιβεβαίωση του ελληνικού τεχνολογικού αφηγήματος. Εναν ελληνικό μονόκερο. Μια εταιρεία η οποία θα φτάσει κοντά ή ακόμα και θα ξεπεράσει την αποτίμηση του ενός δισ., εξέλιξη που από μόνη της θα στρέψει ακόμα πιο έντονα την προσοχή και άλλων διεθνών και θεσμικών τεχνολογικών επενδυτικών εταιρειών στη χώρα μας για νέες ευκαιρίες. Σε επίπεδο κυβερνητικών πρωτοβουλιών, είναι αναγκαίο να δοθεί προτεραιότητα σε παροχή κινήτρων σε ιδιώτες επενδυτές να τοποθετήσουν τα χρήματά τους σε startups στη χώρα, αντίστοιχων με αυτά που έχουν εδώ και αρκετά χρόνια το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία. Προτεραιότητα πρέπει να είναι και η δημιουργία επενδυτικών ταμείων για τομείς όπως η κοινωνική επιχειρηματικότητα (Impact Investing) και οι δημιουργικές βιομηχανίες (Creative Industries), στους οποίους η Ελλάδα ακόμα δεν έχει βρει χρηματοδοτικό βηματισμό.

Ψηφιακή εκπαίδευση

Αφήνω για το τέλος την ψηφιακή εκπαίδευση, καθώς είναι ακρογωνιαίος λίθος σε οποιαδήποτε συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τον βασικότερο παράγοντα ανάπτυξης της χώρας, το ανθρώπινο δυναμικό. Η χώρα μας υστερεί ακόμα στις ψηφιακές δεξιότητες. Αυτό επιβεβαίωσε ο ΟΟΣΑ στην ετήσια έκθεσή του για το θέμα το 2019, σημειώνοντας πως τα επόμενα χρόνια χώρες όπως η δική μας θα αντιμετωπίσουν σοβαρό ψηφιακό χάσμα στην αγορά εργασίας. Αρκετοί εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις στον χώρο εργασίας τους λόγω του ψηφιακού μετασχηματισμού και της ευρύτερης χρήσης της τεχνολογίας.

Το 2020 μπορεί κάποιος να βρει την επόμενη δουλειά του από το κινητό του με το MyJobNow, να δει την αγαπημένη του ταινία στο Netflix, να παρακολουθήσει ένα σεμινάριο από κάποιο κορυφαίο πανεπιστήμιο μέσω του Coursera. Η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει ακόμα περισσότερο, στρατηγικά και στοχευμένα πλέον, στον ψηφιακό αλφαβητισμό και στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων για το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Η τεχνολογία και τα εργαλεία που μας προσφέρει πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως μοχλοί ένταξης του συνόλου του κοινωνικού ιστού στη νέα τεχνολογική πραγματικότητα, στις νέες ευκαιρίες απασχόλησης, ψυχαγωγίας, επικοινωνίας και μόρφωσης.

Τη στιγμή που ο υπόλοιπος κόσμος κινείται στους ρυθμούς της τεχνητής νοημοσύνης, των αυτοματισμών και σύντομα των πλήρως αυτόνομων αυτοκινήτων, δεν μπορούμε να μην είμαστε μέρος αυτής της συνθήκης. Το 2020 οφείλουμε να πατήσουμε γκάζι και να αλλάξουμε πίστα. Σε αυτόν το στόχον πρέπει να είμαστε όλοι, πολίτες – επιχειρήσεις – δημόσια διοίκηση όχι απλά συμμέτοχοι, αλλά και συνδιαμορφωτές.

Ο Δημήτρης Καλαβρός – Γουσίου είναι συνιδρυτής και εταίρος στο κεφάλαιο επιχειρηματικών συμμετοχών Velocity.Partners VC και είναι συνιδρυτής του φορέα καινοτομίας και ψηφιακού μετασχηματισμού Found.ation