Η επιφοίτηση στο βουνό

Ηταν Αύγουστος του 2014 όταν ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας έμενε μόνος του για δέκα λεπτά απέναντι στην εικόνα του «Αξιον εστί» στο Αγιον Ορος. Ενας κατά δήλωσή του άθεος χρησιμοποιούσε έναν υπερφορτισμένο συμβολισμό υπερβαίνοντας σε ζήλο ακόμη και έναν δηλωμένο πιστό. Αυτή η χειρονομία εικονολατρίας φαινόνταν ταιριαστή με τις προθέσεις του ανερχόμενου ηγέτη, ο οποίος ακολουθούσε το λενινιστικό πρόσταγμα με τη μέθοδο ενός ζηλωτή: αν ο σκοπός δεν ταιριάζει στα μέσα, τότε τα αγιάζει. Με φόντο την αθωνική πολιτεία έκλεινε έναν από τους τελευταίους λογαριασμούς με το ποίμνιο των νοικοκυραίων. Δεν θα έπρεπε να τον φοβούνται σαν αμφισβητία των όσιων και των ιερών. Κάτω από την επικοινωνιακή προβιά της μεταφυσικής ριζοσπαστικοποίησης – «ερχόταν η ελπίδα» για να αλλάξει η Ευρώπη, αν ενθυμείσθε – κρυβόταν ένας ηγέτης με ευαισθησίες ακόμη και για τους απέναντι πιστούς. Στον δρόμο για τη μεγάλη διαπραγμάτευση με τους «Ρωμαίους» ο Σαούλ θα γινόταν και Παύλος αν ήταν να κερδίσει λίγη θεόπνευστη σοφία.

Η εικόνα δεν έπαψε έκτοτε να αντανακλά από σουρεαλισμό έως κωμικότητα (ενταγμένη μάλιστα στο υποείδος της φάρσας). Στον βίο και την πολιτεία των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, έτσι όπως ξεδιπλώθηκε τα επόμενα πέντε χρόνια, η ιδέα ενός νεοφώτιστου Τσίπρα δίπλα στα καντήλια έμοιαζε όπως το αντίγραφο δίπλα σε πρωτότυπη αγιογραφία. Ηταν ένα στιγμιότυπο ψεύτικο από την εποχή που ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ έταζε τα πάντα και ταίριαζε με όλα. Στην ανίερη πομπή του anything goes χωρούσε και λίγος χριστιανισμός παραπάνω. Ο άνθρωπος που θα γινόταν πρωθυπουργός διαφήμιζε την ανάγκη να μείνει σιωπηλός και μόνος μπροστά στο κειμήλιο που θεωρείται ένα από τα ιερότερα της χριστιανοσύνης. Μία πενταετία πριν από το αίτημα για «κανονικότητα» ο Αλέξης Τσίπρας κανονικοποιούσε τις σχέσεις του με την Εκκλησία. Και καθώς δεν μπορούσε να κατεβεί το αθωνικό βουνό σε αυτόν έπρεπε να ανεβεί εκείνος στο βουνό. Ή να κατεβεί στη θάλασσα: την ημέρα των Φώτων το 2015 άφησε ελεύθερο ένα λευκό περιστέρι κατά τον καθαγιασμό των υδάτων στον Πειραιά. Και στις 26 Ιανουαρίου της ίδιας χρονιάς, ημέρα πολιτικής ορκωμοσίας για τη νέα κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, ο νέος πρωθυπουργός συναντούσε τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο «για να πάρει την ευχή του», σύμφωνα με το ρεπορτάζ. Ηταν ένας προσωπικός κώδικας τιμής μεταξύ των δύο ηγετών που θα επηρέαζε τις σχέσεις Πολιτικού και Ιερού μέχρι την κατάρρευση της συμφωνίας Κράτους και Εκκλησίας.

Στο Μέτσοβο

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την άλλη, δεν ανέβηκε στα Μετέωρα για να εξομαλύνει τις σχέσεις του με την Εκκλησία ούτε παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία στην Κάσο για να ξαναβρεί το φως το αληθινό. Ο Πρωθυπουργός διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με τις δεξαμενές της «κανονικότητας» (εδώ που φτάσαμε, ο καθένας μπορεί να φορτίσει πλέον την έννοια με όσες συνδηλώσεις επιθυμεί). Μέσα στην πολυτασικότητα ενός κόμματος, με βασικό κορμό την Κεντροδεξιά, υπάρχει πάντοτε ένα κομμάτι που καλοδέχεται τον συμβολισμό της ανάβασης (Μετέωρα), της περισυλλογής (Κάσος) και του φωτός που καθοδηγεί. Οι σχέσεις Εκκλησίας – Πολιτείας, έτσι κι αλλιώς, έχουν μπει σε καθεστώς επαναξιολόγησης μετά την αλλαγή κυβέρνησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι ο ηγέτης που προσφεύγει στον Ιερώνυμο για να κερδίσει πόντους κυβερνησιμότητας. Στην περίπτωσή τους, είναι ο Αρχιεπίσκοπος που ανακαλύπτει έναν συνομιλητή από μηδενική βάση. Με δεδομένη μάλιστα τη σύμπραξή τους στον δρόμο προς τον εορτασμό του 2021 φαίνεται πως θα υπάρχουν περισσότερα που τους ενώνουν απ’ όσα τους χωρίζουν.

Υπάρχει πάντα ένα κομμάτι από το ίδιο κόμμα που παρακολουθεί με καχυποψία οποιαδήποτε «σύναψη». Σε αυτή την ανάγνωση, το όνομα του υποψηφίου για την Προεδρία της Δημοκρατίας είναι μια κορυφαία απόφαση που αντιστέκεται σε υπερβατικούς ή μεταφυσικούς συμβολισμούς. Είναι ένα ζήτημα «τεχνικής φύσεως» μακριά από το όρος Θαβώρ της πολιτικής – ή, επί το ελληνικότερο, τα Μετέωρα ή το Μέτσοβο. Ο Πρωθυπουργός επικαλέστηκε την ανάγκη να εκτεθεί στη διαφάνεια του βουνού για να αποφασίσει εμπλουτίζοντας με συμβολισμούς τη δημόσια συζήτηση. Η «πλάκα με το όνομα» που περιμένουν όλοι μετά την κατάβαση από την Ηπειρο είναι ένα ακόμη σχήμα λόγου για μια απόφαση μάλλον ειλημμένη. Ακόμη και αν επιβιώνει εδώ μια παρομοίωση με τη μωυσική εξ αποκαλύψεως αλήθεια, η άσκηση πολιτικής είναι περισσότερο γεωμετρία παρά διαλογισμός. Λίγο πριν από τη «στιγμή» της κορυφαίας πολιτειακής απόφασης ο Πρωθυπουργός διαθέτει τους αριθμούς με το μέρος του, το απαραίτητο πολιτικό κεφάλαιο και αρκετές επιλογές, που ανοίγονται από την ευρύτερη Κεντροαριστερά ως την «ήπια Κεντροδεξιά». Σύμφωνα με τη μαθηματική ανάλυση, η απόφαση θα είναι τετράγωνης λογικής. Αλλά περιέχει ήδη όλους τους «μεταφυσικούς» συμβολισμούς που απαιτεί η άσκηση της πολιτικής εξουσίας.