Ξεμαθαίνοντας τη φυλή

Το 2012, ο συγγραφέας Τόμας Τσάτερτον Ουίλιαμς – ένας μιγάς αμερικανός που ζούσε στο Παρίσι – έγραψε στους New York Times ότι όλοι οι μιγάδες σαν κι εκείνον θα πρέπει να προβάλλουν την αφροαμερικανική τους ταυτότητα ως ένδειξη αλληλεγγύης προς εκείνους με το πιο σκούρο δέρμα. «Και έτσι θα διδάξω στα παιδιά μου ότι κι εκείνα είναι μαύρα – ασχέτως του τι λένε οι άλλοι – για να θυμούνται και να θέλουν να είναι», τόνισε. Κατόπιν όλα άλλαξαν: μαζί με τη γαλλίδα γυναίκα του απέκτησαν μια κόρη τη Μάρλοου. Καθώς ο Ουίλιαμς κρατούσε το μωρό, παρατήρησε τα ξανθά της μαλλιά και τα γαλανά της μάτια και όλα κατέρρευσαν. Aρχισε να βλέπει τις φυλετικές κατηγορίες ως εμπόδιο στην κοινωνική πρόοδο. Τελικά, κατέληξε να θεωρεί τον εαυτό του ως «πρώην μαύρο». Και τώρα προτείνει στους υπόλοιπους να απορρίψουν τις φυλετικές ταμπέλες.

Ο Ουίλιαμς περιγράφει το ταξίδι του στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε πρόσφατα «Αυτοπροσωπογραφία σε Ασπρο και Μαύρο: Ξεμαθαίνοντας τη φυλή». Οι αντιδράσεις πολλές. Ενώ ο συγγραφέας πιστεύει ότι είναι «λάθος να πραγματώσουμε κάτι που είναι αποδεδειγμένα επιζήμιο και πλασματικό», γράφει ο Ισμαήλ Μουχάμαντ στο περιοδικό Nation, ισχυρίζεται ότι «ασχέτως του πως είναι κοινωνικά οικοδομημένες οι φυλετικές ταυτότητες, οι εμπειρίες που έχουμε για αυτές τις ταυτότητες – κουλτούρες, κοινότητες, αξίες, προκαταλήψεις, πολιτικές και κοινωνικοοικονομικά εμπόδια που προέρχονται από αυτές τις κοινωνικές κατασκευές – δεν είναι πλασματικές και δεν μπορούμε απλά να τις εξαφανίσουμε».

Η απόρριψη της φυλής δεν σημαίνει ότι απορρίπτουμε τα πλούσια πολιτισμικά επιτεύγματα ή τις κοινές αξίες των ανθρώπινων όντων, τα οποία έχουμε περάσει απόψεις αποκαλώντας τα «λευκά» ή «μαύρα». Η κουλτούρα και οι αξίες δημιουργούνται από τους ανθρώπους και δεν υπάρχει λόγος αυτές οι ποιότητες να ορίζονται από το ποσοστό μελατονίνης στο δέρμα μας.

Oταν πήγαινα κολλέγιο είχα φίλο έναν καθηγητή που ήταν ένας ψηλός λευκός άνδρας με πυκνό γένι. Είχε γίνει μουσουλάνος πριν από χρόνια στη διάρκεια της δεκάχρονης παραμονής του στη νότια Ασία. Παρά το λευκό του δέρμα και το ευρωπαϊκό όνομα, γνώριζε περισσότερα για το Ισλάμ και τη χώρα από την οποία μετανάστευσαν οι δικοί μου (Πακιστάν) από οποιονδήποτε άλλο γνώριζα. Ο πολιτισμός που μοιραζόμασταν και οι εμπειρίες, δεν ορίζονταν από τη φυλή μας, η οποία για εμάς δεν ήταν καθόλου σημαντική.

Το να ξεμάθουμε τη φυλή δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τον ρατσισμό. Πολλοί συνεχίζουν να κάνουν διακρίσεις έναντι άλλων βάσει του χρώματος του δέρματος και την επίμονη ανισότητα ως χαρακτηριστικό της αμερικανικής ζωής. Ως απάντηση, θα πρέπει να υιοθετήσουμε προσεγγίσεις κοινωνικής πολιτικής με στόχο να διευρύνουμε τις ευκαιρίες σε κάθε γωνιά της κοινωνίας, χωρίς να υιοθετήσουμε το παραμύθι ότι οι άνθρωποι καθορίζονται από τη φυλή τους. Ακόμα και οι δημοσκοπήσεις το δείχνουν. Σε μια που έκανε πρόσφατα το Ινστιτούτο Pew το 85% των λευκών, το 26% των μαύρων και περίπου 40% ατόμων ασιατικής ή λατινοαμερικανικής καταγωγής δήλωσαν πως η φυλή δεν είναι σημαντική για εκείνους.

Ας σκεφτούμε ότι σήμερα πολλοί από εμάς ζούμε εντελώς εκτός του πλαισίου στο οποίο ζούσαν οι πρόγονοί μας. Ζούμε εντελώς εκτός αυτών των «κουτιών», κάτι που θα φαινόταν αδιανόητο για τους προγόνους μας.