Aρχαίες πρωτοπορίες

Και γιατί να μη χρησιμοποιούσαν σκεύη μίας χρήσης πριν από 3,5 χιλιάδες χρόνια στον πρώτο αναπτυγμένο ευρωπαϊκό πολιτισμό; Βάζω στοίχημα ότι αν ζούσαμε μία ημέρα στην αρχαιότητα θα ανακαλύπταμε και άλλα στοιχεία που, σήμερα, είτε μας φαίνονται πρωτοπορία είτε σηματοδοτούν εξέλιξη. Και όχι διότι, ως Ελληνες, είμαστε πιο έξυπνοι ή πιο μάγκες όταν οι άλλοι έτρωγαν βελανίδια. Αλλά επειδή εκεί όπου αναπτύσσεται πολιτισμός προκύπτουν διάφορες πρακτικές ανάγκες που αφορούν στην καθημερινότητα.

Ας αρχίσουμε, από τη διατροφή. Η πρόσμειξη οσπρίων με δημητριακά που ήταν ένας συνηθισμένος συνδυασμός στα γεύματα των αρχαίων, αποτελεί κανόνα για τους σύγχρονους διατροφολόγους αφού τα δημητριακά αναβαθμίζουν την πρωτεΐνη των οσπρίων. Και αφού στρώσαμε τραπέζι, πρέπει να πω ότι πάντα θα εντυπωσιάζομαι από την κούπα του Πυθαγόρα. Ξέρετε, αυτήν που αν η ποσότητα του κρασιού που περιείχε ξεπερνούσε μια γραμμή στο εσωτερικό της, το επιπλέον κρασί ξεχείλιζε και χυνόταν πάνω στον πότη που είχε υπερβεί το μέτρο. Και ναι μεν υπάρχει ο συμβολισμός περί εγκράτειας, ύβρεως και τίσεως αλλά, στην ουσία, πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο υδραυλικό σύστημα. Στην πατρίδα του Πυθαγόρα και, περίπου, στην εποχή του ανάγεται και το Ευπαλίνειο όρυγμα, το πρώτο τούνελ στην ιστορία της μηχανικής (το δεύτερο κατασκευάσθηκε πολλούς αιώνες αργότερα) το οποίο διανοίχθηκε ταυτόχρονα και από τις δύο πλευρές, με τις δύο σήραγγες να συναντώνται με ακρίβεια στον μέσον του.

Κρατώ, ωστόσο, πάντα κάτι που πρωτοάκουσα πριν από πολλά χρόνια στην ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Τα χρώματα της Ιριδας», το θεωρούσα ευφυολόγημα και μόλις πριν από λίγες μέρες φίλη αρχαιολόγος με διαβεβαίωσε ότι, όντως, έτσι συνέβαινε. Οι δρόμοι στην Αθήνα των κλασικών χρόνων ήταν στενοί και οι πόρτες των σπιτιών άνοιγαν προς τα έξω. Ετσι, όταν κάποιος ήθελε να βγει από το σπίτι του, χτυπούσε την πόρτα και μόνο αν δεν έπαιρνε απόκριση την άνοιγε, ώστε να μη χτυπήσει κάποιον διερχόμενο.