Η αδράνεια και η σιωπή

Τα πράγματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις στράβωσαν το 2004, αμέσως μετά τη διακυβέρνηση Σημίτη. Δεν στράβωσε μόνο η προοπτική προσφυγής στη Χάγη για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Στράβωσε και το Κυπριακό, η λύση του οποίου θα μετέτρεπε την Κύπρο σε τμήμα μιας σύντομης, ευρωπαϊκής λύσης ενός ζητήματος, μια από τις βασικές παραμέτρους του οποίου είναι η κατοχή του 37% των εδαφών της νήσου από τον τουρκικό στρατό. Μακροπρόθεσμα, στράβωσε και η οικονομία της χώρας, αφού προκρίθηκε ένα μοντέλο άγριου κρατισμού, τον οποίο αποθέωσε το πελατειακό κράτος.

Το τι συνέβη το περιγράφει άριστα ο πρώην πρωθυπουργός στο άρθρο του, που με ευκαιρία τα 20 χρόνια από τη συμφωνία του Ελσίνκι, δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» του Σαββάτου: «Στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών αποφασίστηκε η εκκίνηση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας παρόλο που δεν είχε τακτοποιήσει τις διαφορές της με την Ελλάδα, όσον αφορά την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Ο έλληνας πρωθυπουργός (δηλαδή ο Καραμανλής) κατά τη συζήτηση, αν και είχε τη δυνατότητα, δεν πρόβαλε την ένσταση για την έλλειψη ανταπόκρισης της Τουρκίας στον όρο που είχε τεθεί στο Ελσίνκι – και αφορούσε την ύπαρξη διαφορών σχετικά με την έκταση της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Αντίθετα, επεσήμανε, ότι “οι ασφυκτικοί χρονικοί περιορισμοί δεν βοηθούν”. Απεδέχθη έτσι, την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία με ανεπίλυτες τις ελληνοτουρκικές διαφορές ως προς τα όρια των υφαλοκρηπίδων και αιγιαλίτιδων ζωνών τους».

Οι επιπτώσεις, προφανώς, δεν μετρήθηκαν τότε – μετριούνται τώρα, που η Τουρκία του Ερντογάν, οριστικά μακριά από την ευρωπαϊκή προοπτική της, επιλέγει να παίξει ρόλο στην ευρύτερη περιοχή προτάσσοντας όχι θεσμικές μεταρρυθμίσεις και τη δημοκρατική διαδρομή αλλά ένα αυταρχικό πρόσωπο και την περιφερειακή ισχύ της.

Εξίσου σε βάθος χρόνου μετριούνται και οι επιπτώσεις της «νίκης», όπως είχε χαιρετιστεί το δημοψήφισμα με το οποίο, το 2004, οι Ελληνες Κύπριοι απέρριψαν το σχέδιο Ανάν, την προτελευταία ευκαιρία να αποχωρήσουν τα τουρκικά στρατεύματα από το νησί με λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Και τότε, ο Καραμανλής έπαιξε τον προσφιλή ρόλο του, της σφίγγας. Απέφευγε να πάρει θέση για το ζήτημα κρυπτόμενος πίσω από μια θεωρούμενη εθνική γραμμή η οποία μεταβαλλόταν – αρχικά με δειλές δηλώσεις υπέρ της λύσης, στη συνέχεια με τη λατρεμένη του πολιτική της σιωπής και την αδρανή παρουσία του στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας που τελείωσε με παραινέσεις στους Κύπριους για ψήφο «με σύνεση και διορατικότητα» και, κατόπιν, μετά το «Οχι» στο σχέδιο Ανάν, με συγκρατημένη χαρά επειδή, ως συνήθως, θριάμβευσε το ελληνικό έθνος. Οι συνέπειες εκείνης της επιλογής μετριούνται, και πάλι, σε βάθος χρόνου. Σήμερα, που ο Ερντογάν δεν είναι ό,τι ήταν τότε.

Οι χαμένες ευκαιρίες ήταν αποτέλεσμα μιας στάσης που ήθελε την καραμανλική διακυβέρνηση να οχυρώνεται πίσω από τις δήθεν εθνικές σταθερές. Αλλά η επιθετική πολιτική του στην οικονομία είχε επίσης εθνικό αντίκτυπο. Προώθησε το πάρτι με δανεικά, τον εκδημοκρατισμό του κρατισμού – που άρχισε με τον διορισμό αγροφυλάκων και τελείωσε με τα προεόρτια της χρεοκοπίας. Το λάθος του Γιώργου Παπανδρέου να μην αναδείξει επιθετικά τις ευθύνες της διακυβέρνησης Καραμανλή στη χρεοκοπία, δεν σημαίνει ότι το πέπλο σιωπής για τα έργα και τις ημέρες του Καραμανλή θα συνεχίσει να κυριαρχεί.

Σιωπή; Ούτε για πάντα ούτε απ’ όλους.

*** Η επιδότηση των εφημερίδων, που ξεσήκωσε πολλές αντιδράσεις, ήταν απόφαση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Τα μέλη της νέας κυβέρνησης, που υπέγραψαν την υλοποίησή της, είχαν τη δυνατότητα να τη δουν πριν βάλουν υπογραφές. Δεν ζουν στα σύννεφα, όφειλαν να γνωρίζουν πού δίνουν κρατικό χρήμα. Ασε που οι φιλελεύθεροι εκ των υπογραψάντων έχουν άτεγκτα τοποθετηθεί κατά των κρατικών επιδοτήσεων. Επρεπε τελικά να εκτεθούν, να υποστούν τον έλεγχο των social media για να διαβάσουν τι υπέγραφαν. Αδιανόητα επιπόλαιη αίσθηση περί της ευθύνης τους.

Δεν το ‘θελε, του ξέφυγε!

Την ώρα που ο Νίκος Μπίστης εργαζόταν για τη διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ στην Καλαμάτα, όπου οι διοργανωτές κράτησαν μακριά από τα φώτα τον περίφημο τέως βουλευτή Κωνσταντινέα, ο Παύλος Πολάκης βγήκε ως τιμητής για να συστήσει στον Κώστα Σημίτη να πάει να κρυφτεί σε καμιά τρύπα και να πιει το τσάι του!

Ο λόγος ενός ανάγωγου, όπως ο πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα είχε καμία σημασία αν, στη σημερινή συγκυρία, δεν υπονόμευε την προσπάθεια του κόμματός του και του αρχηγού του, του Αλέξη Τσίπρα, να αναζητήσει νέα πολιτική ταυτότητα με τη βοήθεια διακεκριμένων σημιτικών – του Μπίστη, του Αντώνη Λιάκου, του Νίκου Μουζέλη, του Αχιλλέα Μητσού…

Ο Μπίστης μαζί με τον Λιάκο και τον (πρώην ΔΗΜΑΡ) Παναγιώτη Παναγιώτου (συν τον Μητσό, που προσυπέγραψε τη δήλωση) αντέδρασαν. Με κοινή δήλωσή τους, θεωρούν ότι είναι δικαίωμα του Πολάκη να επικρίνει τον Σημίτη. «Ακόμα και όταν άθελά του – όπως πιστεύουμε – η κριτική του στα εθνικά θέματα ταυτίζεται με αναχρονιστικές και εθνικιστικές προσεγγίσεις».

Αθελά του; Είναι βέβαιο. Ο Πολάκης παρασύρθηκε χωρίς να το θέλει σε τέτοιες διατυπώσεις, γι’ αυτό και δεν συμβαδίζει «με το ήθος της Αριστεράς». Ολως τυχαίως. Θεματοφύλακας του ήθους, του ξέφυγε. Δεν το ‘χει ξανακάνει. Και δεν θα ξαναγίνει. Στο εξής θα ακούει τις συμβουλές του Μπίστη.