Τσαμπουκάς

Η αλήθεια είναι πως μέχρι την τελευταία στιγμή ελπίζαμε ότι θα γίνει η έκπληξη. Το Εργατικό Κόμμα σημείωνε μια ανάκαμψη, οι νέοι γράφονταν με ενθουσιασμό στους εκλογικούς καταλόγους, οι αναλυτές προειδοποιούσαν ότι το ενδεχόμενο του «hung parliament» παρέμενε πιθανό. Τελικά η έκπληξη ήρθε, αλλά ήταν προς την αντίθετη κατεύθυνση: οι Συντηρητικοί σημείωσαν μεγαλύτερη νίκη του αναμενομένου. Ο Μπόρις Τζόνσον θριάμβευσε σε όλα τα επίπεδα. Οι Βρετανοί τού έδωσαν ηχηρή και καθαρή εντολή να «τελειώνει με το Brexit».

Μέτρησε προφανώς η κόπωση: τριάμισι χρόνια τώρα συζητούν πότε θα φύγουν, πώς θα φύγουν, ακόμη και αν θα φύγουν, και δεν ασχολούνται με τίποτα άλλο. Μέτρησε η μεγάλη ατυχία των Εργατικών να έχουν ηγέτη τους τον Τζέρεμι Κόρμπιν, έναν άνθρωπο όχι μόνο με απηρχαιωμένες ιδέες, αλλά και απολύτως ανίκανο να διαχειριστεί το σοβαρότερο πρόβλημα που είχε να αντιμετωπίσει η χώρα του μετά τον πόλεμο. Μέτρησε και η κυρίαρχη τάση της εποχής: η ανάγκη για ισχυρούς και αυταρχικούς ηγέτες.

Το βλέπουμε στην Κίνα, όχι μόνο στη σαρωτική παρουσία του Σι Τζινπίνγκ, αλλά και στην απελπιστική απουσία μιας προσωπικότητας που να μπορεί να καθοδηγήσει τους διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ. Το βλέπουμε στη Ρωσία του Πούτιν, αλλά και στην Ουγγαρία του Ορμπαν. Το βλέπουμε φυσικά στις Ηνωμένες Πολιτείες: όπως έγραφε πρόσφατα μια δημοσιογράφος της Washington Post, οι Αμερικανοί είναι πρόθυμοι να θυσιάσουν την πολιτική «κομψότητα» στον βωμό μιας ισχυρής οικονομίας, μιας χαμηλής ανεργίας και μιας αποφασιστικής στάσης απέναντι στην Κίνα. Τι σημασία έχει η αλήθεια όταν υπάρχουν δουλειές;

Ο Ντόναλντ Τραμπ θα νικήσει πιθανότατα αυτούς που θέλουν να τον αποπέμψουν για κατάχρηση εξουσίας, όπως ο Μπόρις Τζόνσον νίκησε εκείνους που προσπάθησαν να εμποδίσουν την παράλογη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Δεν έχει καμιά σημασία αν στην πορεία λέγονται ψέματα, εξαπατώνται οι ψηφοφόροι, κηλιδώνονται συνειδήσεις, παραβιάζονται συνθήκες. Αυτά παίζουν ρόλο τις πρώτες φορές, στη συνέχεια οι κοινωνίες συνηθίζουν, αναθεωρούν τις προτεραιότητές τους, προσαρμόζονται.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την άμεση γειτονιά μας; Οτι ο Ερντογάν θα αποθρασυνθεί ακόμη περισσότερο, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, διαπιστώνοντας ότι ο τσαμπουκάς όλων των ειδών, πολιτικός, ιδεολογικός, στρατιωτικός, έχει πέραση. Πολλοί υποστηρίζουν ότι απέναντι σε μια τέτοια εξέλιξη αυτό που χρειάζεται είναι ακόμη μεγαλύτερος τσαμπουκάς, αδιαφορία για τους κανόνες και το δίκαιο, μονομερείς κινήσεις και ανταγωνισμός ισχύος μέχρι την τελική νίκη. Αλλά μια τέτοια επιλογή θα είναι καταστροφική. Απέναντι στην ωμότητα απαντάς με ευφυΐα. Απέναντι στον αυταρχισμό, με νομιμότητα. Και φυσικά με αυτό που λείπει στους αντιπάλους τόσο του ψεύτη που κατοικοεδρεύει στον Λευκό Οίκο, όσο και του κλόουν που κέρδισε τις βρετανικές εκλογές: ενότητα. Το τελευταίο που χρειάζεται αυτός ο δύσμοιρος τόπος είναι ένας νέος διχασμός.